कुण्डले हृतवान्दर्पात्ततस्ते निहतः सुतः। नैव मन्युस्त्वया कार्यो यत्कृतं मयि भामिनि
अहंकारामुळे कुंडले घेतली गेली आणि म्हणूनच तुझा मुलगा मारला गेला; मी जे केले त्यासाठी, सुंदर स्त्री, माझ्यावर राग करू नकोस.
त्वत्प्रभावाच्च ते पुत्रो लब्धवान्गतिमुत्तमाम्। तस्माद्गच्छ महाभागे भारावतरणं कृतम्
तुझ्या सामर्थ्यामुळे तुझ्या मुलाला उत्तम स्थान मिळाले; म्हणून, महाभागे, आता तू जा, भार उतरला आहे.
निहत्य नरकं भौमं सत्यभामासहायवान्। सहितो लोकपालैश्च ददर्श नरकालयम्
नरक नावाच्या भौमाचा वध करून, सत्यभामेसह आणि लोकपालांसह, त्याने नरकाचे निवासस्थान पाहिले.
अथास्य गृहमासाद्य नारकस्य महात्मनः। ददर्श धनमक्षय्यं रत्नानि विविधानि च
मग त्या महान नरकाच्या घरात पोहोचून, त्याने संपत न येणारे धन आणि विविध रत्न पाहिले.
मणिमुक्ताप्रवालानि वैडूर्यविकृतानि च। विस्ताराल्पांश्चार्कमणीन्विपुलान्स्फाटिकानपि
त्याने मोती, माणिक, प्रवाळ, वैडूर्याचे सुंदर दागिने, लहान-मोठे सूर्यकांत मणी आणि मोठे स्फटिकही पाहिले.
जाम्बूनदमयान्येव शातकुम्भमयानि च। प्रदीप्तज्वलनाभानि शीतरश्मिप्रभाणि च
तिथे जांबूनद सोन्याची आणि शुद्ध सोन्याची वस्त्रे होती, जी प्रज्वलित अग्नीसारखी आणि शीतल चंद्रप्रकाशासारखी चमकत होती.
हिरण्यवर्णं रुचिरं श्वेतमभ्यन्तरं गृहम्। तदक्षय्यं गृहे दृष्टं नरकस्य धनं बहु
ते घर सोन्यासारखे, सुंदर आणि आतून पांढरे होते; त्या घरात त्याने नरकाचे अमाप धन पाहिले.
न हि राज्ञः कुबेरस्य तावद्धनसमुच्छ्रयः। दृष्टपूर्वः पुरा साक्षान्महेन्द्रभवनेष्वपि
राजा कुबेर किंवा महेंद्र यांच्या राजमहलातसुद्धा इतके धन कधीच पाहिले नव्हते.
हते भौमे निशुम्भे च वासवः सगणोऽब्रवीत्। दाशार्हपतिमासीनमाहृत्य मणिकुण्डले
भौम आणि निशुंभाचा वध झाल्यावर, वासवाने आपल्या गणांसह, दाशार्हांचा प्रमुख जिथे बसला होता तिथे जाऊन मणी-कुंडले दिली.
हेमसूत्रा महाकक्ष्यास्तोमरैर्वीर्यशालिनः। विमलानि पताकानि वासांसि विविधानि च
सुवर्णाच्या दोऱ्यांनी गुंफलेल्या मोठ्या कमरपट्ट्या, शौर्य दाखवणारी शस्त्रे, स्वच्छ पताका आणि विविध वस्त्रे त्यांनी आणली.
भीमरूपाश्च मातङ्गाः प्रवालविकृताः कुथाः। ते च विंशतिसाहस्रा द्वास्तावत्यः करेणवः
भीषण रूपाचे, लालसर आणि विकृत शरीर असलेले, दोन सुळे असलेले वीस हजार हत्ती तिथे होते.
अष्टौ शतसहस्राणि देशजाश्चोत्तमा हयाः। गोभिश्चाविकृतैर्यावत्कामात्तव जनार्दन
आठ लाख उत्तम जातीचे देशी घोडे आणि तुझ्या इच्छेनुसार तितक्याच निर्दोष गायी, हे जनार्दन, तिथे होत्या.
एतत्ते प्रापयिष्याणि वृष्ण्यावासमरिन्दम। वसु यत्रिषु लोकेषु धर्मेणावर्जितं त्वया
हे शत्रूंचा पराभव करणारा, तुझ्या धर्माने मिळवलेल्या सर्व संपत्ती मी तुझ्याकडे पाठवीन, हे वृष्णींच्या प्रमुखा.
देवगन्धर्वरत्नानि दैतेयासुरजानि च। यानि सन्ति हिरण्यानि नरकस्य निवेशने
देव, गंधर्व, दैत्य आणि असुर यांच्या सर्व रत्ने आणि नरकाच्या राजवाड्यात असलेले सर्व सोने—
एतत्तु गरुडे सर्वं क्षिप्रमारोप्य वासवः। दार्शार्हपतिना सार्धमुपायान्मणिपर्वतम्
हे सर्व वासवाने पटकन गरुडावर लादले आणि दार्शार्हांच्या नायकासोबत मणिपर्वताकडे निघाला.
चित्रग्रथितमेघाभः प्रबभौ मणिपर्वतः। हेमचित्रवितानैश्च प्रासादैरुपशोभितः
मणिपर्वत गुंतागुंतीच्या मेघांसारखा भासत होता आणि सोन्याच्या छत्रांनी सजवलेल्या प्रासादांनी शोभून गेला होता.
हर्म्याणि च विशालानि मणिसोपानवन्ति च। तत्रस्था वरवर्णिन्यो ददृशुर्मधुसूदनम्
तेथे रत्नजडित पायऱ्या असलेली भव्य राजवाडे उभी होती आणि तिथे राहणाऱ्या तेजस्वी स्त्रियांनी मधुसूदनाला पाहिले.
गन्धर्वसुरमुख्यानां प्रिया दुहितरस्तदा। त्रिविष्टपसमे देशे तिष्ठन्तमपराजितम्
त्या वेळी गंधर्व आणि असुरांच्या प्रमुखांच्या प्रिय कन्या, स्वर्गासारख्या प्रदेशात, अपराजित पुरुषाला उभा असताना पाहत होत्या.
परिवव्रुर्महाबाहुमेकवेणीधराः स्त्रियः। पर्वाः काषायवासिन्यः सर्वाश्च नियतेन्द्रियाः
एक वेणी घातलेल्या, भगवे वस्त्र परिधान केलेल्या आणि इंद्रियांवर नियंत्रण असलेल्या सर्व स्त्रियांनी त्या महाबाहू पुरुषाला वेढले.
व्रतसन्तापजः शोके नात्र कश्चिदपीडयत्। अरजांसि च वासांसि बिभ्रत्यः कौशिकान्यपि
तिथे कोणालाही व्रत किंवा दुःखामुळे उद्वेग नव्हता; त्या स्वच्छ वस्त्रे, काहीजणी रेशमी कपडे घालत होत्या.
समेत्य यदुसिंहस्य चक्रुरस्याञ्जलिं स्त्रियः। ऊचुश्चैनं हृषीकेशं सर्वास्ताः कमलेक्षणाः
त्या सर्व स्त्रिया एकत्र जमून यदुवंशसिंहाला नमस्कार केला आणि कमलासारख्या डोळ्यांनी हृषीकेशाला संबोधले.
नारदेन समाख्यातमस्माकं पुरुषोत्तम। आगमिष्यति गोविन्दः सुरकार्यार्थसिद्धये
"हे पुरुषोत्तम, नारदांनी आम्हाला सांगितले की, देवकार्य पूर्ण करण्यासाठी गोविंदा येथे येईल."
सोऽसुरं नरकं हत्वा निशुम्भं मुरमेव च। भौमं च सपरीवारं हयग्रीवं च दानवम्
"तो असुर नरकाचा, तसेच निशुंभ, मुरा, भौम आणि त्याच्या सोबत असलेल्यांचा, तसेच हयग्रीव दानवाचा वध करील."
तथा पञ्चजनं चैव प्राप्स्यते धनमक्षयम्। सोऽचिरेणैव कालेन युष्मन्मोक्ता भविष्यति
"तसेच, तो पंचजनाचा पराभव करील आणि अमर्याद संपत्ती मिळवील; लवकरच तो तुम्हाला मुक्त करील."
एवमुक्त्वागमद्धीरो देवर्षिर्नारदस्तथा। त्वां चिन्तयानाः सततं तपो घोरमुपास्महे
असे सांगून, धीरगंभीर नारद ऋषी निघून गेले; आम्ही मात्र तुझा सतत ध्यान करत कठोर तपश्चर्या करत राहिलो.
कालेऽतीते महाबाहुं कदा द्रक्ष्याम माधवम्। इत्येवं हृदि सङ्कल्पं कृत्वा पुरुषसत्तम। तपश्चराम सततं रक्ष्यमाणा हि दानवैः
"कधी आपण काळानंतर त्या महाबाहू माधवाचे दर्शन घेऊ?" असे मनाशी ठरवून, हे पुरुषसत्तम, आम्ही दानवांच्या पहाऱ्यात असूनही सातत्याने तपश्चर्या केली.
ततोऽस्मत्प्रियकामार्थं भगवान्मारुतोऽब्रवीत्। यथोक्तं नारदेनाथ न चिरात्तद्भविष्यति
मग आमच्या सर्वात प्रिय इच्छेसाठी, भगवंत मारुताने सांगितले, "नारदांनी जसे सांगितले, तसे लवकरच घडेल."
तासां परमनारीणामृषभाक्षं पुरः स्थितम्। ददृशुर्देवगन्धर्वा गृष्टीनामिव गोपतिम्
त्या श्रेष्ठ स्त्रियांच्या समोर, बैलासारख्या डोळ्यांचा तो पुरुष उभा असताना, देव आणि गंधर्वांनी त्याला पाहिले, जणू गायींमध्ये गवळा उभा आहे.
तस्य चन्द्रोपमं वक्त्रमुदीक्ष्य मुदितेन्द्रियाः। सम्प्रहृष्टा महाबाहुमिदं वचनमब्रुवन्
त्याचं चंद्रासारखं तेजस्वी मुख पाहून सर्वांच्या इंद्रियांना आनंद झाला. त्या सगळ्या आनंदित होऊन त्या महाबाहूला म्हणाल्या—
सत्यव्रत पुरा वायुरिदमस्मानिहाब्रवीत्। सर्वभूतहितज्ञश्च महर्षिरपि नारदः
सत्यव्रता, पूर्वी वायूदेव आणि सर्व जीवांची कल्याण जाणणारे महर्षी नारद यांनी आम्हाला इथे हे सांगितलं होतं.