नखेन गजमेकेन कूर्ममेकेन चाक्षिपत्। सधुत्पपात चाकाशं तत उच्चैर्विहङ्गमः
एका नखाने त्याने हत्ती पकडला, दुसऱ्या नखाने कासव उचलले आणि मग तो महान पक्षी झपाट्याने आकाशात उंच उडाला.
सोऽलम्बं तीर्थणासाद्य देववृक्षानुपागमत्। ते भीताः समकम्पन्त तस्य पक्षानिलाहताः
तो एका आधाराजवळ पोहोचला आणि दिव्य वृक्षांच्या दिशेने गेला; त्याच्या पंखांच्या वाऱ्याने ते वृक्ष घाबरून थरथर कापू लागले.
न नो भञ्ज्यादिति तदा दिव्याः कनकशाखिनः। प्रचलाङ्गान्स तान्दृष्ट्वा मनोरथफलद्रुमान्
त्या सोन्याच्या फांद्या आणि हलणाऱ्या शाखा असलेल्या इच्छापूर्ती वृक्षांना पाहून त्यांनी मनात म्हटले, "आपण तुटू नये."
अन्यानतुलरूपाङ्गानुपचक्राम खेचरः। काञ्चनै राजतैश्चैव फलैर्वैदूर्यशाखिनः। सागराम्बुपरिक्षिप्तान्भ्राजमानान्महाद्रुमान्
मग तो आकाशात विहरणारा पक्षी, सोनं, चांदी आणि वैडूर्य फळांनी भरलेले, सागराच्या पाण्याने वेढलेले, तेजस्वी आणि अप्रतिम असे इतर वृक्षांकडे गेला.
तेषां मध्ये महानासीत्पादपः सुमनोहरः। सहस्रयोजनोत्सेधो बहुशाखासमन्वितः
त्यांच्या मध्ये एक अत्यंत सुंदर, हजार योजन उंच आणि अनेक फांद्यांनी युक्त असा मोठा वृक्ष होता.
खगानामालयो दिव्यो नाम्ना रौहिणपादपः। यस्य छायां समाश्रित्य सद्यो भवति निर्वृतः;
तो पक्ष्यांचे दिव्य निवासस्थान असलेला, राहुिण नावाचा वृक्ष होता; ज्याने त्याच्या सावलीत विसावा घेतला, तो लगेच तृप्त होतो.
तमुवाच खगश्रेष्ठं तत्र रौहिणपादपः। अतिप्रवृद्धः समुहानापतन्तं मनोजवम्
तेथे राहुिण वृक्षाने त्या अतिवेगाने येणाऱ्या श्रेष्ठ पक्ष्याला असे संबोधले:
यैषा मम महाशाखा शतयोजनमायता। एतामास्थाय शाखां त्वं खादेमौ गजकच्छपौ
"ही माझी मोठी फांदी, शंभर योजन लांब आहे; या फांदीवर बसून तू हत्ती आणि कासव खा."
ततो द्रुमं पतगसहस्रसेवितं महीधरप्रतिमवपुः प्रकम्पयन्। खगोत्तमो द्रुतमभिपत्य वेगवा- न्बभञ्ज तामविरलपत्रसंचयाम्
मग हजारो पक्ष्यांनी वावरलेला, पर्वतासारखा बलवान आणि वेगवान पक्षिराज त्या वृक्षाला हलवून, दाट पानांची ती फांदी पटकन तोडून टाकली.
स्पष्टमात्रा तु पद्भ्यां सा गरुडेन बलीयसा। अभज्यत तरोः शाखा भग्नां चैकामधारयत्
बलाढ्य गरुडाच्या पायांच्या जोराने ती फांदी स्पष्टपणे तुटली आणि त्याने ती तुटलेली फांदी पकडली.
तां भङ्क्त्वा स महाशाखां स्मयमानो विलोकयन्। अथात्रं लम्बतोऽपश्यद्वालखिल्यानधोमुखान्
ती मोठी फांदी तोडून, स्मित करत आजूबाजूला पाहताना त्याला त्या फांदीला उलटे लटकणारे वालखिल्य ऋषी दिसले.
ऋषयो ह्यत्र लम्बन्ते न हन्यामिति तानृषीन्। तपोरतांल्लम्बमानान्ब्रह्मर्षीनभिवीक्ष्य सः
त्याने तपस्वी ब्रह्मर्षी तिथे लटकताना पाहिले आणि मनात म्हटले, "येथे ऋषी लटकत आहेत; त्यांना इजा होऊ नये."
हन्यादेतान्संपतन्ती शाखेत्यथ विचिन्त्य सः। नखैर्दृढतरं वीरः संगृह्य गजकच्छपौ
‘हे झाडाच्या फांदीवर पडतील, तेव्हा मी त्यांना मारीन’ असे ठरवून त्या वीराने आपल्या मजबूत नखांनी हत्ती आणि कासवाला घट्ट पकडले.
स तद्विनाशसंत्रासादभिपत्य स्वगाधिपः। शाखामास्येन जग्राह तेषामेवान्ववेक्षया
मग त्यांच्या नाशाची भीती वाटून, त्या स्वामीने उडी मारली आणि त्यांच्या स्थितीची काळजी घेत फांदी तोंडात धरली.
अतिदैवं तु तत्तस्य कर्म दृष्ट्वा महर्षयः। विस्मयोत्कम्पहृदया नाम चक्रुर्महाखगे
त्याचे ते अद्भुत कृत्य पाहून, जे सामान्य शक्तीपलीकडचे होते, त्या महर्षींच्या मनात आश्चर्य आणि भीती दाटली; त्यांनी त्या महान पक्ष्याची चर्चा केली.
गुरुं भारं समासाद्योड्डीन एष विहङ्गमः। गरुडस्तु खगश्रेष्ठस्तस्मात्पन्नगभोजनः
हा पक्षी मोठा भार उचलून आकाशात झेपावला; गरुड हा पक्ष्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे आणि तो सर्पभक्षक म्हणून ओळखला जातो.
ततः शनैः पर्यपतत्पक्षैः शैलान्प्रकम्पयन्। एवं सोऽभ्यपतद्देशान्बहून्सगजकच्छपः
मग तो हळूहळू पंखांनी डोंगर हलवत उडू लागला; अशा रीतीने हत्ती आणि कासव घेऊन अनेक देशांत गेला.
दयार्थं वालखिल्यानां न च स्थानमविन्दत। स गत्वा पर्वतश्रेष्ठं गन्धमादनमञ्जसा
वालखिल्य ऋषींसाठी दयाळूपणामुळे त्याला योग्य जागा सापडली नाही; म्हणून तो पटकन सर्वात मोठ्या डोंगरावर, म्हणजेच गंधमादनावर गेला.
ददर्श कश्यपं तत्र पितरं तपसि स्थितम्। ददर्श तं पिता चापि दिव्यरूपं विहङ्गमम्
तेथे त्याने आपल्या वडिलांना, तपश्चर्येत मग्न असलेल्या कश्यपांना पाहिले; आणि वडिलांनीही त्या दिव्यरूप पक्ष्याला पाहिले.
तेजोवीर्यबलोपेतं मनोमारुतरंहसम्। शैलशृङ्गप्रतीकाशं ब्रह्मदण्डमिवोद्यतम्
तेज, वीर्य आणि बळ याने युक्त, मन आणि वाऱ्यासारखा वेगवान, डोंगरशिखरासारखा भासणारा, ब्रह्मदंडासारखा उभा असलेला तो दिसला.
अचिन्त्यमनभिध्येयं सर्वभूतभयंकरम्। महावीर्यधरं रौद्रं साक्षादग्निमिवोद्यतम्
कल्पनाही न करता येईल असा, वर्णन करता न येणारा, सर्व प्राण्यांना भयकारी, महान सामर्थ्य असलेला, भयंकर आणि समोर उभ्या असलेल्या अग्नीप्रमाणे तो दिसत होता.
अप्रधृष्यमजेयं च देवदानवराक्षसैः। भेत्तारं गिरिशृङ्गाणां समुद्रजलशोषणम्
देव, दानव किंवा राक्षस कोणालाही जिंकता न येणारा, डोंगरशिखरे फोडणारा आणि समुद्राचे पाणी वाळवणारा असा तो होता.
लोकसंलोडनं घोरं कृतान्तसमदर्शनम्। तमागतमभिप्रेक्ष्य भगवान्कश्यपस्तदा। विदित्वा चास्यं संकल्पमिदं वचनमब्रवीत्
संपूर्ण जग हलवणारा, भीषण आणि मृत्यूसारखा भासणारा तो जेव्हा आला, तेव्हा भगवंत कश्यपांनी त्याचा हेतू ओळखून असे म्हणाले.
पुत्र मा साहसं कार्षीर्मा सद्यो लप्स्यसे व्यथाम्। मा त्वां दहेयुः संक्रुद्धा वालखिल्या मरीचिपाः
मुला, घाई करू नकोस; लगेचच स्वतःला त्रास होईल असे काही करू नकोस; रागावलेले वालखिल्य आणि मरीची ऋषी तुला जाळू नयेत.
ततः प्रसादयामास कश्यपः पुत्रकारणात्। वालखिल्यान्महाभागांस्तपसा हतकल्मषान्
मग कश्यपांनी आपल्या मुलासाठी, तपाने पावन झालेले आणि महान भाग्यशाली वालखिल्य ऋषींचे मन जिंकण्याचा प्रयत्न केला.
प्रजाहितार्थमारम्भो गरुडस्य तपोधनाः। चिकीर्षति महत्कर्म तदनुज्ञातुमर्हथ
गरुड प्राण्यांच्या हितासाठी एक महान कार्य करायचे इच्छितो; हे तपस्वींनो, तुम्ही त्याला परवानगी द्यावी.
एवमुक्ता भगवता मुनयस्ते समभ्ययुः। मुक्त्वा शाखां गिरिं पुण्यं हिमवन्त तपोऽर्थिनः
भगवंतांनी असे सांगितल्यावर, ते ऋषी फांदी सोडून, तपासाठी पवित्र हिमालय डोंगरावर गेले.
ततस्तेष्वपयातेषु पितरं विनतासुतः। शाखाव्याक्षिप्तवदनः पर्यपृच्छत कश्यपम्
ते ऋषी निघून गेल्यावर, विनतेचा पुत्र, ज्याचे तोंड फांदीने झाकले होते, त्याने आपल्या वडिलांना कश्यपांना विचारले.
भगवन्क्व विमुञ्चामि तरोः शाखामिमामहम्। वर्जितं मानुषैर्देशमाख्यातु भगवान्मम
भगवंत, मी या झाडाच्या फांदीला कुठे सोडू? कृपया माणसे नसलेली जागा सांगा.
ततो निःपुरुषं शैलं हिमसंरुद्धकन्दरम्। अगम्यं मनसाप्यन्यैस्तस्याचख्यौ स कश्यपः
मग कश्यपांनी त्याला एक असा डोंगर सांगितला, जिथे माणूस नाही, बर्फाने गुहा बंद झाल्या आहेत आणि जिथे इतर कुणाच्याही मनानेही पोहोचता येत नाही.