न दस्युजं भयं चासीद्रामे राज्यं प्रशसति। ऋषीणां देवतानां च मनुष्याणां तथैव च
रामराज्यात, ऋषी, देव किंवा माणसांना चोरांची भीती नव्हती.
पृथिव्यां धार्मिकाः सर्वे रामे राज्यं प्रशासति। नाधर्मिष्ठो नरः कश्चिद्बभूव प्राणिनां क्वचित्
रामराज्यात पृथ्वीवर सगळे धर्मनिष्ठ होते; कुठेही कोणताही अधार्मिक माणूस नव्हता.
प्राणापानौ समौ ह्यास्तां रामे राज्यं प्रशासति। गाधामप्यत्र गायन्ति ये पुराणविदो जनाः
रामराज्यात सर्वांचे प्राण आणि आपान संतुलित होते; आजही पुराण जाणणारे लोक याची गाणी गातात.
श्यामो युवा लोहिताक्षो मातङ्गानामिवर्षभः। आजानुबाहुः सुमुखः सिंहस्कन्धो महाबलः
तो श्यामवर्णाचा, तरुण, लाल डोळ्यांचा, हत्तींच्या कळपातल्या वृषभासारखा, गुडघ्यापर्यंत हात असलेला, सुंदर चेहरा, सिंहासारखे खांदे आणि प्रचंड बलवान होता.
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च। राज्यं भोगं च सम्प्राप्य शशास पृथिवीमिमाम्
दहा हजार वर्षं आणि दहा शंभर वर्षं राज्य आणि सुख उपभोगून, त्याने ही पृथ्वी राज्य केली.
रामो रामो राम इति प्राजानामभवन्कथाः। रामभूतं जगदिदं रामे राज्यं प्रशासति
'राम, राम, राम' असं ज्ञानी लोकांमध्ये नेहमीच बोललं जायचं; रामराज्यात जग सगळं राममय झालं होतं.
ऋग्यजुः सामहीनाश्च न तदाऽसन्द्विजायः। उषित्वा दण्डके कार्यं त्रिदशानां चकार सः
त्या काळी द्विजांमध्ये ऋग्वेद, यजुर्वेद किंवा सामवेद न कळणारा कोणीच नव्हता; दंडकारण्यात राहून त्याने देवांचं कार्य पूर्ण केलं.
पूर्वापकारिणं तं तु पौलस्त्यं मनुजर्षभम्। देवगन्धर्वनागानामरिं स निजघानह
पूर्वी अपकार करणारा तो पुलस्त्यवंशीय श्रेष्ठ पुरुष, जो देव, गंधर्व आणि नागांचा शत्रू होता, त्याला त्याने मारलं.
सत्ववान्गुणसम्पन्नो दीप्यमानः स्वतेजसा। एवमेव महाबाहुरिक्ष्वाकुकुलवर्धनः
तो धैर्यवान, गुणी आणि आपल्या तेजाने उजळणारा होता; अशाच प्रकारे तो महाबाहू इक्ष्वाकू वंशाचा वाढ करणारा होता.
रावणं सगणं हत्वा दिवमाक्रमताभिभूः। ति दाशरथेः ख्यातः प्रादुर्भावो महात्मनः
रावणासकट त्याच्या सगळ्या साथीदारांना मारून, तो अपराजित स्वर्गात गेला; अशा प्रकारे या महात्मा दशरथपुत्राचा प्रसिद्ध अवतार झाला.
ततः कृष्णो महाबाहुर्भीतानामभयङ्करः। अष्टाविंशे युगे राजञ्जज्ञे श्रीवत्सलक्षणः
मग कृष्ण, महाबाहू, भयग्रस्तांना धीर देणारा, अठ्ठाविसाव्या युगात, श्रीवत्सचिन्ह असलेला, जन्माला आला.
पेशलश्च वदान्यश्चलोके बहुमतो नृषु। स्मृतिमान्देशकालज्ञः शङ्खचक्रगदासिभृत्
तो सौम्य, दानशूर, लोकांमध्ये मान्यताप्राप्त, स्मरणशक्ती असलेला, देशकाल जाणणारा, शंख, चक्र, गदा आणि तलवार धारण करणारा होता.
वासुदेव इति ख्यातो लोकानां हितकृत्सदा। वृष्णीनां च कुले जातो भूमेः प्रियचिकीर्षया
तो वासुदेव नावाने प्रसिद्ध, नेहमी लोकांचे कल्याण करणारा, वृष्णिकुळात जन्मलेला आणि पृथ्वीचं हित साधण्यासाठी आलेला होता.
शत्रूणां भयकृद्दाता मधुहेति स विश्रुतः। शकटार्जुनरामाणां कीलस्थानान्यसूदयत्
तो मदुहंता म्हणून प्रसिद्ध, शत्रूंना भय देणारा आणि दानशूर होता; त्याने शकट, अर्जुन आणि राम यांच्या किल्ल्यांचा नाश केला.
कंसादीन्निजघानाजौ दैत्यान्मानुषविग्रहान्। अयं लोकहितार्थाय प्रादुर्भावो महात्मनः
त्याने युद्धात कंस आणि इतर मानवरूप असुरांचा वध केला; हा महात्म्याचा अवतार लोकांच्या कल्याणासाठी झाला.
कल्की विष्णुयशा नाम भूयश्चोत्पत्स्यते हरिः। लेर्युगान्ते सम्प्राप्ते धर्मे शिथिलतां गते
काळाच्या शेवटी, धर्म क्षीण झाल्यावर, विष्णुयशा नावाचा कल्की पुन्हा हरिरूपाने जन्म घेईल.
पाषण्डिनां गणानां हि वधार्थं भरतर्षभ। धर्मस्य च विवृद्ध्यर्थं विप्राणां हितकाम्यया
पाषंडी लोकांचा नाश करण्यासाठी, धर्म वाढवण्यासाठी आणि ब्राह्मणांच्या हितासाठी तो येईल.
एते चान्ये च बहवो विष्णोर्देवगणैर्युताः। प्रादुर्भावाः पुराणेषु गीयन्ते ब्रह्मवादिभिः
हे आणि असे अनेक विष्णूचे अवतार, देवांच्या सोबतीने, ब्रह्मज्ञानी लोकांनी पुराणांमध्ये गायले आहेत.
एवमुक्ते तु कौन्तेयस्ततः कौरवनन्दनः। आबभाषे पुनर्भीष्णे धर्मराजो युधिष्ठिरः
हे ऐकल्यावर, कुंतीपुत्र, कौरवांचा आनंद, धर्मराज युधिष्ठिर पुन्हा भीष्मांना म्हणाला.
भूय एव मनुष्येन्द्र उपेन्द्रस्य यशस्विनः। जन्म वृष्णिषु विज्ञातुमिच्छामि वदतां वर
माणसांमध्ये श्रेष्ठ, बोलणाऱ्यांमध्ये सर्वोत्तम, मला पुन्हा एकदा वृष्णिकुळातील तेजस्वी उपेंद्राचा जन्म जाणून घ्यायचा आहे.
यथैव भगवाञ्जातः क्षिताविह जनार्दनः। माधवेषु महाबुद्धिस्तन्मे ब्रूहि पितामह
जसा भगवान जनार्दन या पृथ्वीवर माधवांमध्ये जन्माला आला, हे महाबुद्धीमान पितामह, ते मला सांग.
एवमुक्तस्ततो भीष्मः केशवस्य महात्मनः। माधवेषु तथा जन्म कथयामास वीर्यवान्
असं म्हटल्यावर, वीर भीष्मांनी मग माधवांमध्ये केशव या महात्म्याचा जन्म कसा झाला ते सांगायला सुरुवात केली.
हन्त ते कथयिष्यामि युधिष्ठिर यथातथम्। यतो नारायणस्येह जन्म वृष्णिषु कौरव
युधिष्ठिरा, आता मी तुला खरी गोष्ट सांगतो — नारायणाचा वृष्णी कुळात जन्म कसा झाला, ते मी तुला समजावून सांगतो.
पुरा लोके महाराज वर्तमाने कृते युगे। आसीत्रैलोक्यविख्यातः सङ्ग्रामस्तारकामयः
राजा, खूप पूर्वी, जेव्हा पृथ्वीवर कृतयुग होते, तेव्हा तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध असलेली तारकासुराची मोठी लढाई झाली होती.
विरोचनो मयस्तारो वराहः श्वेत एव च। विप्रचित्तिः प्रलम्बश्च वृत्रजम्भबलादयः
त्या लढाईत विरोचन, मय, तारक, वराह, श्वेत, विप्रचित्ती, प्रलंब, वृत्र, जम्भ आणि बळा —
नमुचिः कालनेमिश्च प्रह्लाद इति विश्रुतः। लम्बः किशोरः स्वर्भानुररिष्टो राक्षसेश्वरः
नमुचि, कालनेमि, प्रसिद्ध प्रह्लाद, लंब, किशोर, स्वरभानू, अरिष्ट आणि राक्षसांचा स्वामी —
एते चान्ये च बहवो दैत्यसङ्घाः सहस्रशः। नानाशस्त्रधरा राजन्नानाभूषणवाहनाः
हे आणि असेच हजारो दैत्यांचे मोठे सैन्य, वेगवेगळ्या शस्त्रांनी सजलेले आणि विविध दागिने व वाहनांनी शोभलेले, राजन, त्या युद्धात उभे होते.
देवतानामभिमुखास्तस्थुर्दैतेयदानवाः। देवास्तु युध्यमानास्ते दानवानभ्ययू रणे
हे दैत्य आणि दानव देवतांसमोर उभे राहिले आणि देवतांनीही युद्ध करत दानवांवर चाल केली.
आदित्या वसवो रुद्राः साध्या विश्वे मरुद्गणाः। इन्द्रो यमश्च वरुणश्चन्द्रश्चैव धनेश्वरः
आदित्य, वसु, रुद्र, साध्य, विश्वेदेव, मरुतगण, इंद्र, यम, वरुण, चंद्र आणि कुबेर —
अश्विनौ च महावीर्यौ ये चान्ये देवतागणाः। चक्रुर्युद्धं महाघोरं दानवैश्च यथाक्रमम्
महाशक्तिशाली अश्विनी कुमार आणि इतर सर्व देवतागण यांनीही आपापल्या जागी उभे राहून दानवांशी भयंकर युद्ध केले.