पाण्ड्यांश्च द्रविडांश्चैव सहितांश्चोड्रकेरलैः। अन्ध्रांस्तावनांश्चैव कलिङ्गानुष्ट्रकर्णिकान्
त्याने पांड्य, द्रविड, ओड्र-केरळ, आंध्र, तावण, कलिंग आणि उष्ट्रकर्णिक या सर्वांना जिंकले.
आटवीं च पुरीं रम्यां यवनानां पुरं तथा। दूतैरेव वशे चक्रे करं चैनानदापयत्
त्याने रम्य अशी आटवी नगरी आणि यवनांची नगरी दूतांमार्फत आपल्या अधीन केली आणि त्यांच्याकडून कर घेतला.
तात्रपर्णी ततो गत्वा कन्यातीर्थमतीत्य च। दक्षिणां च दिशं सर्वा विजित्य कुरुनन्दनः
त्यानंतर तात्पर्णी नदी ओलांडून, कन्यातीर्थ गाठून, दक्षिण दिशा पूर्णपणे जिंकून कुरुनंदन पुढे गेला.
उत्तरं तीरमासाद्य सागरस्योर्मिमालिनः। चिन्तयामास कौन्तेयो भ्रातुः पुत्रं घटोत्कचम्
लाटांनी सजलेल्या समुद्राच्या उत्तरेकडील किनाऱ्यावर पोहोचल्यावर, कौंतयाने आपल्या भावाचा पुत्र घटोत्कच याचा विचार केला.
ततश्चिन्तितमात्रस्तु राक्षसः प्रत्यदृश्यत। तं मेरुशिखराकारमागतं पाण्डुनन्दनः
तेव्हा, जसा त्याचा विचार झाला, तसा तो राक्षस समोर आला; पांडुपुत्राने त्याला मेरूच्या शिखरासारखा येताना पाहिले.
भृगुकच्छात्ततो धीमान्साम्नैवामित्रकर्शनः। आगम्यतामिति प्राह धर्मराजस्य शसनाः
मग भृगुकच्छ येथून, शत्रूंचा संहार करणाऱ्या बुद्धिमानाने, धर्मराजाच्या आज्ञेने, 'त्याला बोलवा' असे सांगितले.
स राक्षसपरीवारस्तं प्रणम्याशु संस्थितः। घटोत्कचं महात्मानं राक्षसं घोरदर्शनम्
तो राक्षसांच्या संगतीने लगेच त्या ठिकाणी गेला आणि भयानक रूप असलेल्या, महान आत्मा घटोत्कचाला नमस्कार केला.
तत्रस्थः प्रेषयामास पौलस्त्याय महात्मने'। बिभीषणाय धर्मात्मा प्रीतिपूर्वमरिन्दमः
तेथे उभा राहून, शत्रूंचा संहार करणारा आणि धर्मशील असलेला तो प्रेमपूर्वक मोठ्या आत्म्याला, म्हणजेच बिभीषणाला, संदेश पाठवतो.
स चास्य प्रतिजग्राह शासनं प्रीतिपूर्वकम्। तच्च कृष्णकृतं धीमानभ्यमन्यत स प्रभुः
तो बुद्धिमान प्रभू आनंदाने तो आदेश स्वीकारतो आणि तो कृष्णाने दिला आहे असेच मानतो.
ततः सम्प्रेषयामास रत्नानि विविधानि च। चन्दनागुरुकाष्ठानि दिव्यान्याभरणानि च
मग त्याने विविध रत्ने, चंदन, अगर आणि दिव्य दागिने पाठवले.
इच्छाम्यागमनं श्रोतुं हैडिम्बस्य द्विजोत्तम। लङ्कायां च गतिं ब्रह्मन्पौलस्त्यस्य च दर्शनम्
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, मला हैडिंबाचा आगमन, त्याचा लंकेतला प्रवास आणि पौलस्त्याशी झालेली भेट याबद्दल ऐकायचे आहे.
कावेरीदर्शनं चैव आनुपूर्व्या वदस्व मे
कावेरीचे दर्शन कसे झाले तेही मला क्रमाने सांग.
कालनद्वीपगांश्चैव तरसाऽजित्य चाहवे। दक्षिणां च दिशं जित्वा चोलस्य विषयं ययौ
त्याने युद्धात कालद्वीपावरील लोकांना लवकरच जिंकले आणि दक्षिण दिशाही जिंकून चोल देशात प्रवेश केला.
ददर्श पुण्यतोयां वै कावेरीं सरितां वराम्। नाजापक्षिगणैर्जुष्टां तापसैरुपशोभिताम्
त्याने पुण्यवान आणि सर्व नद्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या कावेरीचे दर्शन घेतले, जिथे पाणपक्षी नव्हते, पण तपस्व्यांनी ती शोभली होती.
साललोध्रार्जुनैल्वैर्जम्बूशाल्मलकिंशुकैः। कदम्बैः सप्तपर्णैश्च कश्मर्यामलकैर्वृताम्
ती साळ, लोध्र, अर्जुन, इल्व, जांभूळ, शाल्मली, किंशुक, कदंब, सप्तपर्ण, कश्मर आणि आवळा या झाडांनी वेढलेली होती.
न्यग्रोधैश्च महाशाखैः प्लक्षैरौदुम्बरैरपि। शमीपलाशवृक्षैश्च अश्वत्थैः खदिरैर्वृताम्
ती मोठ्या फांद्यांच्या वड, प्लक्ष, औदुंबर, शमी, पळस, अश्वत्थ आणि खैर या झाडांनीही वेढलेली होती.
बदरीभिश्च सञ्छन्नामश्वकर्णैश्च शोभिताम्। चूतैः पुण्ड्रकपत्रैश्च कदलीवनसंवृताम्
ती बोराच्या झाडांनी झाकलेली आणि अश्वकर्ण, आंबा, पुंड्रपत्र आणि केळीच्या बनांनी सुशोभित होती.
चक्रवाकगणैः कीर्णं प्लवैश्च जलवायसैः। समुद्रकाकैः क्रौञ्चैश्च नादितां जलकुक्कुटैः
ती चक्रवाक, जलपक्षी, समुद्रकावळे, क्रौंच आणि जलकुक्कुट यांच्या किलबिलाटाने भरलेली होती.
एवं खगैश्च बहुभिः सङ्घुष्टां जलवासिभिः। आश्रमैर्बहुभिः सक्तां चैत्यवृक्षैश्च शोभिताम्
अशा प्रकारे ती अनेक जलचर पक्ष्यांनी गजबजलेली, अनेक आश्रमांनी आणि पवित्र वृक्षांनी शोभलेली होती.
शोभितां ब्राह्मणैः शुभ्रैर्वेदवेदाङ्गपारगैः। क्वचित्तीररुहैर्वृक्षैर्मालाभिरिव शोभिताम्
ती शुद्ध ब्राह्मणांनी, वेद आणि वेदांग शिकलेल्या लोकांनी शोभलेली होती, आणि काही ठिकाणी काठावरच्या झाडांच्या माळांनी सजलेली होती.
क्वचित्सुपुष्पितैर्वृक्षैः क्वचित्सौगन्धिकोत्पलैः। कह्लारकुमुदोत्फुल्लैः कमलैरुपशोभिताम्
कुठे फुललेल्या झाडांनी, कुठे सुगंधी निळ्या कमळांनी, काहलार, कुमुद आणि उमललेल्या कमळांनी ती शोभली होती.
कावेरीं तादृशीं दृष्ट्वा प्रीतिमान्पाण्डवस्तदा। अस्मद्राष्ट्रे यथा गङ्गा कावेरी च तथा शुभा
अशी सुंदर कावेरी पाहून पांडवाला फार आनंद झाला; जशी आपल्या देशात गंगा आहे, तशीच शुभ्र कावेरीही आहे.
सहदेवस्तु तां तीर्त्वा नदीमनुचरैः सह। दक्षिणं तीरभासाद्य गमनायोपचक्रमे
सहदेवाने आपल्या अनुयायांसह ती नदी ओलांडली आणि दक्षिण काठाकडे जाण्यास सुरुवात केली.
आगतं पाण्डवं तत्र श्रुत्वा विषयवासिनः। दर्शनार्थं ययुस्ते तु कौतूहलसमन्विताः
पांडव आला आहे हे ऐकून, त्या प्रदेशातील लोक उत्सुकतेने त्याला पाहण्यासाठी आले.
द्रमिडाः पुरुषा राजन्स्रियचश्च प्रियदर्शनाः। गत्वा पाण्डुसुतं तत्र ददृशुस्ते मुदाऽन्विताः
राजा, सुंदर आणि आकर्षक असे द्राविड लोक आनंदाने पांडुपुत्राकडे गेले आणि त्याला पाहून आनंदित झाले.
सुकुमारं विशालाक्षं व्रजन्तं त्रिदशोपमम्। दर्शनीयतमं लोके नेत्रैरनिमिषैरिव
त्यांनी त्याला कोमल, मोठ्या डोळ्यांचा, देवासारखा चालणारा, जगात सर्वांत देखणा असा पाहिला, आणि त्याच्याकडे पाहताना त्यांचे डोळे क्षणभरही मिटले नाहीत.
आश्चर्यभूतं ददृशुर्द्रमिडास्ते समागताः। महासेनोपमं दृष्ट्वा पूजां चक्रुश्च तस्य वै
एकत्र आलेल्या त्या द्राविड लोकांना तो अद्भुत वाटला, आणि मोठ्या सेनापतीसारखा दिसणाऱ्या त्याची त्यांनी पूजा केली.
रत्नैश्च विविधैरिष्टैर्भोगैरन्यैश्च संमतैः। गतिमङ्गलयुक्तार्भिः स्तुवन्तो नकुलानुजम्
इच्छित रत्ने आणि इतर मान्य सुखसामग्री, शुभ भेटवस्तू घेऊन त्यांनी नकुलाचा लहान भाऊ याचे स्तुतीगीत गायले.
सहदेवस्तु तान्दृष्ट्वा द्रमिलानागतान्मुदा। विसृज्य तान्महाबाहुः प्रस्थितो दक्षिणां दिशम्
सहदेवाने आलेल्या द्राविड लोकांना पाहून आनंद घेतला आणि तो बलवान हातांनी त्यांना निरोप देऊन दक्षिण दिशेला निघाला.
दूतेन तरसा चोलं विजित्य द्रमिडेश्वरम्। ततो रत्नान्युपादाय पाण्डस्य विषयं ययौ
दूताच्या मदतीने त्याने चोल आणि द्राविड राजाला पटकन जिंकले; मग त्यांची रत्ने घेऊन तो पांडूच्या प्रदेशात गेला.