यज्ञविघ्नमिमं कर्तुं नार्हस्त्वं यज्ञवाहन। एवमुक्त्वा तु माद्रेयः कुशैरास्तीर्य मेदिनीम्
हे यज्ञवाहन, तूं या यज्ञात विघ्न आणू नकोस. असे म्हणून माद्रीपुत्राने कुशांनी पृथ्वी पसरली.
विधिवत्पुरुषव्याघ्रः पावकं प्रत्युपाविशत्। प्रमुखे तस्य सैन्यस्य भीतोद्विग्रस्य भारत
विधिप्रमाणे, पुरुषसिंहाने पावकाच्या समोर, आपल्या सैन्याच्या पुढे, भीती आणि चिंता असूनही, आसन घेतले.
न चैनमत्यगाद्वह्निरुवाच महोदधिः। तमुपेत्य शनैर्वह्निरुवाच कुरुनन्दनम्
अग्नीने त्याला जाळले नाही; तेव्हा महासागराने बोलले. मग अग्नी हळूहळू कुरुनंदनाजवळ येऊन बोलला.
सहदेवं नृणां देवं सान्त्वपूर्वमिदं वचः। उत्तिष्ठोत्तिष्ठ कौरव्य जिज्ञासेयं कृता मया
सहदेवाला, मनुष्यांमध्ये देव असलेल्या, अग्नीने शांतपणे असे शब्द सांगितले: 'उठ, उठ, हे कौऱव्य, मी तुझी परीक्षा घेतली आहे.'
वेद्मि सर्वमभिप्रायं तव धर्मसुतस्य च। मया तु रक्षितव्या पूरियं भरतसत्तम
माझ्या माहितीत तुझे आणि धर्मपुत्राचे सर्व हेतू आहेत; पण मला या नगरीचे रक्षण करावे लागते, हे भरतश्रेष्ठ.
यावद्राज्ञो हि नीलस्य कुले वंशधरा इति। ईप्सितं तु करिष्यामि मनसस्तव पाण्डव
राजा नीलाच्या वंशात वंशधर असतील तोपर्यंत, मी तुझ्या मनातील इच्छा पूर्ण करीन, हे पांडव.
तत उत्थाय हृष्टात्मा प्राञ्जलिः शिरसा नतः। पूजयामास माद्रेयटः पावकं भरतर्षभ
मग आनंदी मनाने, हात जोडून आणि डोके वाकवून, माद्रीपुत्राने पावकाची पूजा केली, हे भरतश्रेष्ठ.
पावके विनिवृत्ते तु नीलो राजाऽभ्यगात्तदा। पावकस्याज्ञया चैनमर्चयामास पार्थिवः
पावक मागे गेला तेव्हा राजा नील तेथे आला; पावकाच्या आज्ञेने त्या राजाने त्याचा सन्मान केला.
सत्कारेण नरव्याघ्रं सहदेवं युधां पतिम्। प्रतिगृह्य च तां पूजां करे च विनिवेश्य च
सहदेव या वीर पुरुषाने, मोठ्या सन्मानाने ती पूजा स्वीकारली आणि ती आपल्या हातात ठेवली.
माद्रीसुतस्ततः प्रायाद्विजयी दक्षिणां दिशम्। त्रैपुरं स वशे कृत्वा राजानममितौजसम्
माद्रीचा पुत्र, विजय मिळवून, दक्षिण दिशेला निघाला आणि त्रैपुरा व त्या बलाढ्य राजाला आपल्या अधीन केले.
निजग्राह महाबाहुस्तरसा पौरवेश्वरम्। आकृतिं कौशिकाचार्यं यत्ने महता ततः
महाबाहू सहदेवाने मोठ्या वेगाने, मोठ्या प्रयत्नाने, कौशिक ऋषीसारख्या रूप असलेल्या पौरव राजाला पकडले.
वशे चक्रे महाबाहुः सुराष्ट्राधिपतिं तदा। सुराष्ट्रविषयस्थश्च प्रेषयामास रुक्मिणे
त्या वेळी, महाबली सहदेवाने सुराष्ट्राचा राजा आपल्या वशात केला आणि सुराष्ट्र प्रदेशात राहणाऱ्या रुक्मीला निरोप पाठवला.
राज्ञे भोजकटस्थाय महामात्राय धीमते। भीष्मकायस धर्मात्मा साक्षादिन्द्रसखाय वै
त्याने भोजकट नगरीत राहणाऱ्या, बुद्धिमान, धर्मात्मा आणि प्रत्यक्ष इंद्राचा मित्र असलेल्या भीष्मक राजाला संदेश पाठवला.
च चास्य प्रतिजग्राह ससुतः शासनं तदा। प्रीतिपूर्वं महाराज वासुदेवमवेक्ष्य च
त्या वेळी, भीष्मक राजाने आणि त्याच्या मुलाने, वासुदेवाचा मान ठेवून, प्रेमाने तो आदेश स्वीकारला.
ततः स रत्नान्यादाय पुनः प्रायाद्युधां पतिः। ततः शूर्पारकं चैव तालाकटमथापि च
मग युध्दाचा स्वामी रत्नं घेऊन पुन्हा निघाला; त्यानंतर त्याने शूर्पारक, तालकट आणि इतरांना जिंकले.
वशे चक्रे महातेजा दण्डकांश्च महाबलः। सागरद्वीपवासांश्च नृपतीन्म्लेच्छयोनिजान्
महाबली आणि तेजस्वी सहदेवाने दंडक प्रदेश आणि समुद्रातील बेटांवर राहणारे, परकीय वंशाचे राजे आपल्या अधीन केले.
निषादान्पुरुषादांश्च कर्णप्रावरणानपि। ये च कालमुखा नाम नरराक्षसयोनयः
त्याने निषाद, पुरुषाद, कर्णप्रावरण आणि नर-राक्षस वंशातील काळमुख या सर्वांना जिंकले.
कृत्स्नं कोलगिरिं चैव सुरभीपट्टनं तथा। द्वीपं ताम्राह्वयं चैव पर्वतं रामकं तथा
त्याने कोलागिरी, सुरभीपट्टण, तांबड्या नावाचे बेट आणि रामक नावाचे पर्वत सर्व आपल्या वशात केले.
तिमिङ्गिलं च स नृपं वशे कृत्वा महामतिः। एकपादांश्च पुरुषान्केरलान्वनवासिनः
महामती सहदेवाने तिमिंगिल नावाच्या राजाला, एकपाद, केरळ आणि जंगलात राहणारे लोक आपल्या अधीन केले.
नगरीं सञ्जयन्तीं च पाषण्डं करहाटकम्। दूतैरेव वशे चक्रे करं चैनानदापयत्
त्याने संजयंती नगरी, पाषंड आणि करहाटक या ठिकाणांना दूतांमार्फत आपल्या वशात केले आणि त्यांच्याकडून कर घेतला.
पाण्ड्यांश्च द्रविडांश्चैव सहितांश्चोड्रकेरलैः। अन्ध्रांस्तावनांश्चैव कलिङ्गानुष्ट्रकर्णिकान्
त्याने पांड्य, द्रविड, ओड्र-केरळ, आंध्र, तावण, कलिंग आणि उष्ट्रकर्णिक या सर्वांना जिंकले.
आटवीं च पुरीं रम्यां यवनानां पुरं तथा। दूतैरेव वशे चक्रे करं चैनानदापयत्
त्याने रम्य अशी आटवी नगरी आणि यवनांची नगरी दूतांमार्फत आपल्या अधीन केली आणि त्यांच्याकडून कर घेतला.
तात्रपर्णी ततो गत्वा कन्यातीर्थमतीत्य च। दक्षिणां च दिशं सर्वा विजित्य कुरुनन्दनः
त्यानंतर तात्पर्णी नदी ओलांडून, कन्यातीर्थ गाठून, दक्षिण दिशा पूर्णपणे जिंकून कुरुनंदन पुढे गेला.
उत्तरं तीरमासाद्य सागरस्योर्मिमालिनः। चिन्तयामास कौन्तेयो भ्रातुः पुत्रं घटोत्कचम्
लाटांनी सजलेल्या समुद्राच्या उत्तरेकडील किनाऱ्यावर पोहोचल्यावर, कौंतयाने आपल्या भावाचा पुत्र घटोत्कच याचा विचार केला.
ततश्चिन्तितमात्रस्तु राक्षसः प्रत्यदृश्यत। तं मेरुशिखराकारमागतं पाण्डुनन्दनः
तेव्हा, जसा त्याचा विचार झाला, तसा तो राक्षस समोर आला; पांडुपुत्राने त्याला मेरूच्या शिखरासारखा येताना पाहिले.
भृगुकच्छात्ततो धीमान्साम्नैवामित्रकर्शनः। आगम्यतामिति प्राह धर्मराजस्य शसनाः
मग भृगुकच्छ येथून, शत्रूंचा संहार करणाऱ्या बुद्धिमानाने, धर्मराजाच्या आज्ञेने, 'त्याला बोलवा' असे सांगितले.
स राक्षसपरीवारस्तं प्रणम्याशु संस्थितः। घटोत्कचं महात्मानं राक्षसं घोरदर्शनम्
तो राक्षसांच्या संगतीने लगेच त्या ठिकाणी गेला आणि भयानक रूप असलेल्या, महान आत्मा घटोत्कचाला नमस्कार केला.
तत्रस्थः प्रेषयामास पौलस्त्याय महात्मने'। बिभीषणाय धर्मात्मा प्रीतिपूर्वमरिन्दमः
तेथे उभा राहून, शत्रूंचा संहार करणारा आणि धर्मशील असलेला तो प्रेमपूर्वक मोठ्या आत्म्याला, म्हणजेच बिभीषणाला, संदेश पाठवतो.
स चास्य प्रतिजग्राह शासनं प्रीतिपूर्वकम्। तच्च कृष्णकृतं धीमानभ्यमन्यत स प्रभुः
तो बुद्धिमान प्रभू आनंदाने तो आदेश स्वीकारतो आणि तो कृष्णाने दिला आहे असेच मानतो.
ततः सम्प्रेषयामास रत्नानि विविधानि च। चन्दनागुरुकाष्ठानि दिव्यान्याभरणानि च
मग त्याने विविध रत्ने, चंदन, अगर आणि दिव्य दागिने पाठवले.