ततो युधिष्ठिरमुखाः पाण्डवा भरतर्षभ। प्रदक्षिणमकुर्वन्त कृष्णमक्लिष्टकारिणम्
मग, भरतश्रेष्ठा, युधिष्ठिर पुढे असताना पांडवांनी निष्कलंक कर्म करणाऱ्या कृष्णाची प्रदक्षिणा केली.
ततो गते भगवति कृष्णे देवकिनन्दने। जयं लब्ध्वा सुविपुलं राज्ञां दत्त्वाऽभयं तदा
मग भगवंत, देवकीनंदन कृष्ण निघून गेला; मोठा विजय मिळवून, राजांना भयमुक्त करून त्याने निरोप दिला.
संवर्धितं यशो भूयः कर्मणा तेन भारत। द्रौपद्याः पाण्डवा राजन्परां प्रीतिमवर्धयन्
त्या कृतीमुळे, भरता, त्यांची कीर्ती अधिक वाढली; पांडवांनी, राजन, द्रौपदीला अत्यंत आनंद दिला.
तस्मिन्काले तु यद्युक्तं धर्मकामार्थसंहितम्। तद्राजा धर्मतश्चक्रे प्रजापालनकीर्तनम्
त्या काळी, जे योग्य होतं, धर्म, काम आणि अर्थ यांच्याशी संबंधित, ते सर्व राजा धर्माने, प्रजापालनाच्या कीर्तीने पार पाडत होता.
ऋषेस्तद्वचनं स्मृत्वा निशश्वास युधिष्ठिरः। धर्म धर्मभृतां श्रेष्ठः कर्तुमिच्छन्परन्तपः
मुनीचे शब्द आठवून, युधिष्ठिराने खोल श्वास घेतला; धर्म पाळणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ, शत्रूंचा संहार करणारा, काही करायची इच्छा बाळगत होता.
तस्येङ्गितज्ञो बीभत्सुः सर्वशस्त्रभृतां वरः। संविवर्तयिषुः कामं पावकात्पाकशासनिः
त्याच्या मनातील भाव समजून, सर्व शस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठ भीमसेन, अग्नीपासून वज्रासारखा, त्याची इच्छा पूर्ण करायचं ठरवतो.
प्राप्तं प्राप्य धनुः श्रेष्ठमक्षय्यौ च महेषुधी। रथं ध्वजं सभां चैव युधिष्ठिरमभाषत
सर्वोत्कृष्ट धनुष्य, अमर्याद बाण, बलवान रथ, ध्वज आणि सभागृह मिळवून युधिष्ठिराने बोलायला सुरुवात केली.
धनुरस्त्रं शरा वीर्यं पक्षो भूमिर्यशो बलम्। प्राप्तमेतन्मया राजन्दुष्प्रापं यदभीप्सितम्
राजा, धनुष्य, अस्त्र, बाण, शौर्य, मदतीस येणारे, भूमी, कीर्ती आणि बळ — ही सर्व मला मिळाली आहेत, ज्या अनेकांना मिळवायच्या असतात आणि मिळवणे कठीण असते.
तस्य कृत्यमहं मन्ये कोशस्य परिवर्धनम्। करमाहारयिष्यामि राज्ञः सर्वान्नृपोत्तम
माझ्या मते कोष वाढवणे हेच माझे कर्तव्य आहे; मी सर्व राजांकडून तुझ्यासाठी कर गोळा करीन, हे श्रेष्ठ राजन.
विजयाय प्रयास्यामि दिशं धनदपालिताम्। तिथावथ मुहूर्ते च नक्षत्रे चाभिपूजिते
मी विजयासाठी धनदाच्या रक्षणाखालील दिशेला योग्य तिथी, मुहूर्त आणि शुभ नक्षत्रावर निघेन.
धनञ्जयवचः श्रुत्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः स्निग्धगम्भीरनादिन्यां तं गिरा प्रत्यभाषत
धनंजयाचे शब्द ऐकून धर्मराज युधिष्ठिराने मृदू आणि गंभीर आवाजात त्याला उत्तर दिले.
स्वस्ति वाच्यार्हतो विप्रान्प्रयाहि भरतर्षभ। दुर्हृदामप्रहर्षाय सुहृदां नन्दनाय च
हे भरतश्रेष्ठ, योग्य ब्राह्मणांकडून शुभाशीर्वाद घे आणि शत्रूंच्या दुःखासाठी, मित्रांच्या आनंदासाठी प्रस्थान कर.
विजयस्ते ध्रुवं पार्थ प्रियं काममवाप्स्यसि। इत्युक्तः प्रययौ पार्थः सैन्येन महता वृतः
पार्था, तुझा विजय निश्चित आहे; तुला हवे ते मिळेलच. असे म्हणून पार्था मोठ्या सैन्यासह निघून गेला.
अग्निदत्तेन दिव्येन रथेनाद्भुतकर्मणा। तथैव भीमसेनोऽपि यमौ च पुरुषर्षभौ
अग्नीने दिलेल्या अद्भुत दिव्य रथावर, भीमसेन आणि यमपुत्र दोघेही, हे पुरुषश्रेष्ठ, तसेच निघाले.
ससैन्याः प्रययुः सर्वे धर्मराजेन पूजिताः। दिशं धनपतेरिष्टामजयत्पाकशासनिः
सर्वजण आपापल्या सैन्यासह, धर्मराज युधिष्ठिराच्या सन्मानाने, निघाले; वज्रधारी देवाने धनदाच्या इच्छित दिशेवर विजय मिळवला.
भीमसेनस्तथा प्राचीं सहदेवस्तु दक्षिणाम्। प्रतीचीं नकुलो राजन्दिशं व्यजयतास्त्रवित्
भीमसेनाने पूर्व दिशा जिंकली, सहदेवाने दक्षिण, नकुलाने पश्चिम, आणि शस्त्रविद्या जाणणाऱ्या राजाने आपली दिशा जिंकली.
खाण्डवप्रस्थमध्यस्थो धर्मराजो युधिष्ठिरः। आसीत्परमया लक्ष्म्या सुहृद्गणवृतः प्रभुः
खांडवप्रस्थाच्या मध्यभागी धर्मराज युधिष्ठिर आपल्या मित्रांच्या वेढ्यात, उत्तम संपत्तीने युक्त, विराजमान होता.
दिशामभिजयं ब्रह्मन्विस्तरेणानुकीर्तय। न हि तृप्यामि पूर्वेषां शृण्वानश्चरितं महत्
हे ब्राह्मण, दिशांचा विजय विस्ताराने सांग, कारण पूर्वजांची महान कृत्ये ऐकून मला कधीच समाधान होत नाही.
धनञ्जयस्य वक्ष्यामि विजयं पूर्वमेव ते। यौगपद्येन पार्थैर्हि निर्जितेयं वसुन्धरा
मी तुला प्रथम धनंजयाचा विजय सांगतो; कारण पांडुपुत्रांनी एकाच वेळी ही पृथ्वी जिंकली.
अवाप्य राजा राज्यार्धं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। महत्त्वे राजशब्दस्य मनश्चक्रे महामनाः
कुंतीपुत्र युधिष्ठिराने अर्धे राज्य मिळवून, राजसत्तेच्या मोठेपणावर आपले मन केंद्रित केले.
तदा क्षात्रं विदित्वाऽस्य पृथिवीविजयं प्रति। अमर्षात्पार्थिवेन्द्राणां तं समेयाय वारयत्
त्याच्या पृथ्वीविजयाच्या राजसत्तेला ओळखून, राजाधिराजांच्या मनात असूया निर्माण झाली आणि त्यांनी त्याला रोखण्यासाठी एकत्र येण्याचे ठरवले.
तत्समेत्य भुवः क्षात्रं रथनागाश्वपत्तिमत्। अभ्ययात्पार्थिवं जिष्णुं मोघं कर्तुं जनाधिप
सर्व राजांची सैन्ये, रथ, हत्ती, घोडे आणि पायदळ घेऊन, विजयी राजपुत्राला पराभूत करण्याच्या उद्देशाने एकत्र आली.
तत्पार्थः पार्थिवं क्षात्रं युयुत्सुं परमाहवे। प्रत्युद्ययौ महाबाहुस्तरसा पाकशासनिः
मग महाबाहू पार्था, वज्रधारी, युद्धासाठी उत्सुक असलेल्या त्या राजसैन्याला मोठ्या वेगाने सामोरा गेला.
तद्भग्रं पार्थिवं क्षात्रं पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा। वायुनेव घनानीकं तूलीभूतं ययौ दिशः
पार्थाच्या निष्कलंक कृत्यांनी ते राजसैन्य तुटून, वाऱ्याने ढगांचा समूह जसा विखुरतो तशी सर्व दिशांना पळाले.
तज्जित्वा पार्थिवं क्षात्रं समरे परवीरहा। ययौ तदा वशे कर्तुमुदीचीं पाण्डुनन्दनः
समोरच्या वीरांना युद्धात हरवून, पांडूंचा पुत्र शत्रूंचा संहार करणारा, त्या वेळी उत्तरेकडील प्रदेश आपल्या अधीन करण्यासाठी पुढे गेला.
पूर्वं कुलिङ्गविषये वशे चक्रे महीपतिम्। धनञ्जयो महाबाहुर्नातितीव्रेण कर्मणा
सर्वप्रथम, कुलिंगांच्या प्रदेशात, बलवान धनंजयाने त्या राजाला फार कठोरपणे न वागता आपल्या अधीन केले.
तेनैव सहितः प्रायाज्जिष्णुः साल्वपुरं प्रति। स साल्वपुरमासाद्य साल्वराजं धनञ्जयटः
त्याच्यासोबतच जिष्णूने साल्वा नगरीकडे कूच केले; तेथे पोहोचल्यावर धनंजयाने साल्वा राजाचा सामना केला.
विक्रमेणोग्रधन्वानं वशे चक्रे महामनाः। तं पार्थः सहसा जित्वा द्युमत्सेनं महीश्वरम्
पराक्रमाने, मोठ्या मनाचा पार्थाने त्या भयंकर धनुर्धार्याला आपल्या वशात केले; आणि क्षणातच त्याने द्युमत्सेन या भूमिपतीला जिंकले.
कृत्वा स सैनिकं प्रायात्कटदेशमरिन्दमः। तत्र पार्थो रणे जिष्णुः सुनाभं वसुधाधिपम्
हे सर्व करून, शत्रूंचा संहार करणारा आपल्या सैन्यासह कट प्रदेशाकडे गेला; तिथे युद्धात पार्थ, जिष्णूने, सुन्हाभ या राजालाही हरवले.
विक्रमेण वशे कृत्वा कृतवाननुसैनिकम्। एतेन सहितो राजन्सव्यसाची परन्तपः
पराक्रमाने त्याने सुन्हाभ व त्याचे सैन्य आपल्या ताब्यात घेतले; आणि मग, राजन, त्या सुन्हाभासोबतच सव्यसाची, शत्रूंचा दाह करणारा, पुढे निघाला.