यत्र दीर्घतमा नाम ऋषिः परमन्त्रितः'। शूद्रायां गौतमो यत्र महात्मा संशितव्रतः। औशीनर्यामजनयत्काक्षीवाद्यान्सुतान्मुनिः
इथे दीर्घतम नावाचा, मंत्रात पारंगत असा ऋषी राहत असे; याच ठिकाणी, उच्च व्रत असलेला गौतम ऋषी, उशीनराच्या शूद्र स्त्रीपासून काक्षीवत व इतर पुत्रांना जन्माला घालतो.
गौतमः प्रणयात्तस्माद्यथाऽसौ तत्र सद्मनि। भजते मागधं वंशं स नृपाणामनुग्रहः
त्या घरात, प्रेमापोटी गौतम राहतो; म्हणूनच तो मगध राजघराण्यावर आपली कृपा करतो.
अङ्गवङ्गादयश्चैव राजानः सुमहाबलाः। गौतमक्षयमभ्येत्य रमन्ते स्म पुरार्जुन
अंग, वंग आणि इतर बलवान राजे, अर्जुना, गौतमाच्या आश्रमात येऊन, त्या नगरीत आनंद मानायचे.
वनराजीस्तु पश्येमाः पिप्लानां मनोरमाः। लोघ्राणां च शुभाः पार्थ गौतमौकः समीपजाः
हे सुंदर पिंपळांच्या आणि लोध्राच्या रम्य वनराई, पार्था, गौतमाच्या निवासाजवळ आहेत, पाहा.
अर्बुदः शक्रवापी च पन्नगौ शत्रुतापनौ। स्वस्तिकस्यालयश्चात्र मणिनागस्य चोत्तमः
इथे अर्बुद आणि शक्रवापी, तसेच पन्नग आणि शत्रुतापन हे सर्प आहेत; येथेच स्वस्तिक आणि श्रेष्ठ मणिनागाचे निवासस्थान आहे.
अपारिहार्या मेघानां मागधा मनुना कृताः। कौशिको मणिमांश्चैव चक्राते चाप्यनुग्रहम्
या मगधांची किल्ले, मनूने बांधलेल्या, मेघांसाठीही अभेद्य आहेत; कौशिक आणि मणिमान यांनीही येथे आपली कृपा दिली आहे.
पाण्डरे विपुले चैव तथा वाराहकेऽपि च। चैत्यके चज गिरिश्रेष्ठे मादङ्गे च शिलोच्चये
पांढऱ्या या विस्तीर्ण डोंगरावर, तसेच वाराहक आणि चैत्यक या पर्वतांवर, आणि मोठ्या मादंग शिखरावर, तसेच खडकाळ डोंगरांवर—
एतेषु पर्वतेन्द्रेषु सर्वसिद्धसमालयाः। यतीनामाश्रमाश्चैव मुनीनां च महात्मनाम्
या सर्व श्रेष्ठ पर्वतांवर सिद्ध पुरुषांनी वास केलेला आहे, आणि तिथे मोठ्या मनाच्या ऋषी-मुनींची आश्रमं आहेत.
वृषभस्य तमालस्य महावीर्यस्य वै तथा। गन्धर्वरक्षसां चैव नागानां च तथाऽऽलयाः
तिथे महाशक्तिशाली वृषभ आणि तमाळ यांचीही निवासस्थाने आहेत, तसेच गंधर्व, राक्षस आणि नाग यांच्या देखील वस्ती आहे.
कक्षीवतस्तपोवीर्यात्तपोदा इति विश्रुताः। पुण्यतीर्थाश्च ते सर्वे सिद्धानां चैव कीर्तिताः। मणेश्च दर्शनादेव भद्रं शिवमवाप्नुयात्
कक्षीवत यांच्या तपश्चर्येमुळे ही स्थळं 'तपदा' म्हणून प्रसिद्ध झाली आहेत; ही सर्व तीर्थस्थळं सिद्ध लोकांसाठी पवित्र मानली जातात, आणि फक्त त्या रत्नाचे दर्शन घेतल्यानेच शुभ आणि कल्याण मिळते असे सांगितले जाते.
एवं प्राप्य पुरं रम्यं दुराधर्पं समन्ततः।। अर्थसिद्धिं त्वनुपमां जरासन्धोऽभिमन्यते
अशा रीतीने रम्य आणि सर्व बाजूंनी जिंकता न येणाऱ्या त्या नगरीत पोहोचून, जरासंधाने स्वतःला अतुलनीय यश मिळवले असे समजले.
एवमुक्त्वा ततः सर्वे भ्रातरो विपुलौजसः
असे म्हणून, त्या सर्व बलाढ्य भाऊ—
वार्ष्णेयः पाण्डवौ चैव प्रतस्थुर्मागधं पुरम्। हृष्टपुष्टजनोपेतं चातुर्वर्ण्यसमाकुलम्
वृष्णिकुलातील आणि दोन्ही पांडव, मगधांच्या नगरीकडे निघाले, जिथे आनंदी आणि संपन्न लोकांची वर्दळ होती, आणि चारही वर्णांचे लोक भरलेले होते.
स्फीतोत्सवमनाधृष्यमासेदुश्च गिरिव्रजतम्। ततो द्वारमनासाद्य पुरस्य गिरिमुच्छ्रितम्
ते उत्सवांनी फुललेल्या आणि कोणी जिंकू न शकणाऱ्या गिरिव्रजाजवळ पोहोचले, आणि मग त्या शहराच्या प्रवेशद्वाराजवळ जाऊन त्यांनी उंच डोंगर पाहिला.
बार्हद्रथैः पूज्यमानं तथा नगरवासिभिः। मागधानां तु रुचिरं चैत्यकान्तरमाद्रवन्
बार्हद्रथ आणि नगरातील लोकांनी त्यांचा सन्मान केला, आणि मग ते मगधांच्या सुंदर चैत्यवनात शिरले.
यत्र मांसादमृषभमाससाद बृहद्रथः। तं हत्वा मासतालाभिस्तिस्रो भेरीकारयत्
तेथे बृहद्रथाला मांस खाणारा वृषभ भेटला; त्याला ठार मारून, त्या मांसाचे बक्षीस म्हणून त्याने तीन भेरी वाजवल्या.
स्वपुरे स्थापयामास तेन चानह्य चर्मणा। यत्र ताः प्राणदन्भेर्यो दिव्यपुष्पावचूर्णिताः
त्याने त्या भेर्या आपल्या नगरात ठेवल्या, आणि त्या वृषभाच्या कातड्याने त्या भेर्या झाकल्या, जिथे त्या दिव्य फुलांनी सजवलेल्या भेर्या वाजू लागल्या.
भङ्क्त्वा भेरीत्रयं तेऽपि चैत्यप्राकारमाद्रवन्। द्वारतोऽभिमुखाः सर्वे ययुर्नानायुधास्तधा
त्या तिघांनी त्या भेर्या फोडून, मग चैत्याच्या भिंतीकडे धाव घेतली; सर्वजण वेगवेगळ्या शस्त्रांनी सज्ज होऊन, प्रवेशद्वारातून सरळ पुढे गेले.
मागधानां सुरुचिरं चैत्यकं तं समाद्रवन्। शिरसीव समाघ्नन्तो जरासन्धं जिघांस्वः
मगधांच्या त्या सुंदर चैत्यावर त्यांनी झडप घातली, जणू काही जरासंधाच्या डोक्यावरच वार करीत आहेत, आणि त्याला मारण्याचा निर्धार केला.
स्थिरं सुविपुलं शृङ्गं सुमहत्तत्पुरातनम्। अर्चितं गन्धमाल्यैश्च सततं सुप्रतिष्ठितम्
ते एक भक्कम, विशाल आणि प्राचीन शिखर होते, नेहमीच सुवासिक फुलांच्या माळांनी सजवलेले आणि मोठ्या सन्मानाने पूजलेले.
विपुलैर्बाहुभिर्वीरस्तेऽभिहत्याभ्यपातयन्। ततस्ते मागधं हृष्टाः पुरं प्रविविशुस्तदा
त्या वीरांनी आपल्या बलवान हातांनी त्यावर प्रहार करून ते खाली पाडले; आणि मग आनंदाने मगधांच्या नगरीत प्रवेश केला.
एतस्मिन्नेव काले तु ब्राह्मणा वेदपारगाः। दृष्ट्वा तु दुर्निमित्तानि जरासन्धमदर्शयन्
त्याच वेळी वेदपारंगत ब्राह्मणांनी, वाईट शकुन पाहून, ते जरासंधाला दाखवले.
पर्युग्न्यकुर्वंश्च नृपं द्विरदस्थं पुरोहिताः। ततस्तच्छान्तये राजा जरासन्धः प्रतापवान्। दीक्षितो नियमस्थोऽसावुपवासपरोऽभवत्
पुरोहितांनी हत्तीवर बसलेल्या राजासाठी शांतीचे विधी केले; आणि त्या अपशकुनाच्या निवारणासाठी, प्रतापी राजा जरासंधाने व्रत घेतले आणि उपवासाला लागला.
स्नातकव्रतिनस्ते तु बाहुशस्त्रा निरायुधाः। युयुत्सवः प्रविविशुर्जरासन्धेन भारत
पण स्नातकव्रती, शस्त्राशिवाय आणि मल्लविद्येत निपुण, त्यांनी जरासंधाशी स्पर्धा करण्यासाठी प्रवेश केला, हे भारत.
भक्ष्यमाल्यापणानां च ददृशुः श्रियमुत्तमाम्। स्फीतां सर्वगुणोपेतां सर्वकामसमृद्धिनाम्
भक्ष्य आणि फुलांच्या दुकानांत त्यांनी उत्तम समृद्धी पाहिली, जी सर्व गुणांनी युक्त आणि सर्व इच्छित सुखांनी भरलेली होती.
तां तु दृष्ट्वा समृद्धिं ते वीथ्यां तस्यां नरोत्तमाः। राजमार्गेण गच्छन्तः कृष्णभीमधनञ्जयाः। बलाद्गृहीत्वा माल्यानि मालाकारान्महाबलाः
त्या समृद्धीला पाहून कृष्ण, भीम आणि धनंजय हे राजमार्गाने जात होते आणि त्यांनी बलपूर्वक फुलविक्रेत्यांकडून हार घेतले.
कर्पूरशृङ्गं कोष्ठं च सफलं चान्तरापणे। वैश्याद्बलाद्गृहीत्वा ते विहृत्य च महारथाः
मग त्या पराक्रमी वीरांनी व्यापाऱ्याकडून आतल्या दुकानांतून कर्पूर, सुगंधी शृंग आणि फळे जबरदस्तीने घेतली आणि आनंदाने फिरू लागले.
विरागवसनाः सर्वे स्रग्विणो मृष्टकुण्डलाः। निवेशनमथाजग्मुर्जरासन्धस्य धीमतः
सर्वजण फिकट कपडे घालून, गळ्यात हार आणि कानात झळाळती कुंडले घालून, मग त्या बुद्धिमान जरासंधाच्या निवासस्थानी गेले.
गोवासमिव वीक्षन्तः सिंहा हैमवता यथा। शालस्तम्भनिभास्तेषां चन्दनागुरुरूषिताः
ते हिमालयातील सिंहांसारखे दिसत होते, जणू गायीच्या कातड्याचे वस्त्र घातलेले, त्यांच्या भुजा सालाच्या झाडासारख्या मजबूत आणि चंदन, अगरू यांच्या सुगंधाने दरवळत होत्या.
अशोभन्त महाराज बाहवो युद्धशालिनाम्। तान्दृष्ट्वा द्विरदप्रख्याञ्शालस्कन्दानिवोद्गतान्
राजा, त्या युद्धकुशल वीरांच्या भुजा हत्तीच्या सोंडेप्रमाणे झाडांतून बाहेर आलेल्या दिसत होत्या आणि फारच तेजस्वी वाटत होत्या.