केचिद्धि सौहृदा देवे न दोषं परिचक्षते। स्वार्थहेतोस्तथैवान्ये प्रियमेव वदन्त्युत
काही जण मैत्रीपोटी, हे देव, दोष दाखवत नाहीत; तर काही जण स्वतःच्या फायद्यासाठी फक्त प्रिय वाटेल असंच बोलतात.
प्रियमेव परीप्सन्ते केचिदात्मनि यद्धितम्। एवम्प्रायाश्च दृश्यन्ते जनवादाः प्रयोजने
काही जण फक्त स्वतःला जे हवे तेच, आणि जे आपल्याला चांगलं वाटतं तेच निवडतात. लोकांच्या हेतूंविषयी असेच मतप्रवाह नेहमी दिसतात.
त्वं तु हेतूनतीत्यैतान्कामक्रोधौ व्युदस्य च। परमं यत्क्षमं लोके यथावद्वक्तुमर्हसि
पण तू मात्र या सर्व हेतूंना मागे टाकून, इच्छा आणि राग बाजूला ठेवून, जगात जे सर्वोत्तम आणि योग्य आहे तेच योग्य रीतीने सांगावंस.
सर्वैर्गुणैर्महाराज राजसूयं त्वमर्हसि। जानतस्त्वेव ते सर्वं किञ्चिद्वक्ष्यामि भारत
हे महाराज, सर्व गुणांनी तू राजसूय यज्ञास पात्र आहेस. तरीही, तुला सर्व काही माहीत असूनही, मी थोडंसं सांगतो, हे भारतवंशीय.
जामदग्न्येन रामेण क्षत्रं यदवशेषितम्। तस्मादवरजं लोके यदिदं क्षत्रसंज्ञितम्
जमदग्नीपुत्र रामानंतर जे क्षत्रिय उरले, त्यांनाच आज जगात क्षत्रिय म्हणतात.
कृतोऽयं कलुसङ्कल्पः क्षत्रियैर्वसुधाधिप। निदेशवाग्भिस्तत्तेह विदितं भरतर्षभ
हे पृथ्वीच्या अधिपती, या क्षत्रियांना वाईट विचार सुचले आहेत. हे सर्व तुला माहीत आहे, हे भरतश्रेष्ठ, त्यांच्या आज्ञा आणि बोलणेही तुला ठाऊक आहेत.
ऐलस्येक्ष्वाकुवंशस्य प्रकृतिं परिचक्षते। राजानः श्रेणिबद्धाश्च तथाऽन्ये क्षत्रिया भुवि
अइल वंश आणि इक्ष्वाकू वंशाची प्रकृती सांगितली जाते. तसेच, पृथ्वीवरील इतर क्षत्रिय राजेही वंशपरंपरेने मांडले आहेत.
ऐलवंश्याश्च ये राजंस्तथैवेक्ष्वाकवो नृपाः। तानि चैकशतं विद्धि कुलानि भरतर्षभ
हे राजा, अइल वंशीय आणि इक्ष्वाकू वंशातील राजे — हे सर्व मिळून शंभर राजघराणी आहेत, हे भरतश्रेष्ठ, हे जाण.
ययातेस्त्वेव भोजानां विस्तरो गुणतो महान्। भजतेऽद्य महाराज विस्तरं सचतुर्दिशम्
पण भोजांमध्ये ययाति वंशाची कीर्ती फार मोठी आहे, हे महाराज, आणि आज ती चारही दिशांना पसरली आहे.
तेषां तथैव तां लक्ष्मीं सर्वक्षत्रमुपासते। इदानीमेव वै राजञ्जरासन्धो महीपतिः
आता सर्व क्षत्रियही त्याच वैभवाची सेवा करतात; आणि याच वेळी, हे राजा, जरासंध हा पृथ्वीचा अधिपती आहे.
अभिभूय श्रियं तेषां कुलानामभिषेचितः। स्थितो मूर्ध्नि नरेन्द्राणामोजसाऽऽक्रम्य सर्वशः
त्याने त्या सर्व घराण्यांचं वैभव जिंकून घेतलं आहे, आणि त्याचा राज्याभिषेक झाला आहे. तो आपल्या सामर्थ्याने सर्व राजांच्या पुढे उभा आहे.
सोऽवनीं मध्यमां भुक्त्वा मिथो भेदममन्यत। प्रभुर्यस्तु परो राजा यस्मिन्नेकवशे जगत्
त्याने मध्यभागी असलेली पृथ्वी उपभोगली आणि मग राजांमध्ये फूट पाडायचा विचार केला; पण खरा प्रभू तोच राजा असतो, ज्याच्या अधीन संपूर्ण जग एकत्र असतं.
स साम्राज्यं महाराज प्राप्तो भवति योगतः। तं स राजा जरासन्धं संश्रित्य किल सर्वशः
राजन, त्याने जरासंधाच्या मैत्रीमुळे सम्राटपद मिळवलं आणि सर्वस्वी त्याच्यावर अवलंबून राहिला.
राजन्सेनापतिर्जातः शिशुपालः प्रतापवान्। तमेव च महाराज शिष्यवत्समुपस्थितः
शिशुपाल हा पराक्रमी आणि तेजस्वी, त्याच्या सैन्याचा सेनापती झाला आणि राजन, शिष्याप्रमाणे भक्तीने त्याच्याजवळ गेला.
वक्रः करूषाधिपतिर्मायायोधी महाबलः।। अपरौ च महावीर्यौ महात्मानौ समाश्रितौ
करूष देशाचा राजा वक्र, मायावी युद्धात कुशल आणि बलवान, तसेच आणखी दोन धाडसी आणि महान योद्धे, त्यांनीही त्याच्याकडे आश्रय घेतला.
जरासन्धं महावीर्यं तौ हिंसडिम्बिकावुभौ। वक्रदन्तः करूषस्य करभो मेघवाहनः। मूर्ध्ना दिव्यं मणिं बिभ्रद्यमद्भुतमणिं विदुः
हंस आणि डिंभक हे दोघेही मोठे शूरवीर, त्यांनी बलाढ्य जरासंधाशी मैत्री केली; वक्रदंत, करभ आणि मेघवाहन हे करूष देशातील, यांच्या डोक्यावर अद्भुत असा दिव्य मणी आहे, म्हणून ते प्रसिद्ध आहेत.
मरुं च नरकं चैव शास्ति यो यवनाधिपः। अपर्यन्तबलो राजा प्रतीच्यां वरुणो यथा
यवनांचा राजा, ज्याची शक्ती अमर्याद आहे आणि जो पश्चिमेकडील वरुणासारखा आहे, तो मरू आणि नरक या प्रदेशांवर राज्य करतो.
भगदत्तो महाराज वृद्धस्तव पितुः सखा। स वाचा प्रणतस्तस्य कर्मणा च विशेषतः
राजन, भगदत्त हा वृद्ध आणि तुझ्या वडिलांचा मित्र, त्याने शब्दाने आणि विशेषतः कृतीने त्याचा सन्मान केला.
स्नेहबद्धश्च मनसा पितृवद्भक्तिमांस्त्वयि। प्रतीच्यां दक्षिणं चान्तं पृथिव्याः प्रति यो नृपः
तो मनाने तुझ्यावर वडिलांसारखा प्रेमाने बांधलेला आणि भक्त आहे; तोच राजा पृथ्वीच्या पश्चिम आणि दक्षिण टोकावर राज्य करतो.
मातुलो भवतः शूरः पुरुजित्कुन्तिवर्धनः। स ते सन्नितिमानेकः स्नेहतः शत्रुसूदनः
तुझा मामा, शूरवीर पुरुजित कुंतिवर्धन, तो अनेक मित्रांसह, शत्रूंचा संहार करणारा, प्रेमापोटी तुझ्या बाजूने उभा आहे.
जरासन्धं गतस्त्वेव पुरा यो न मया हतः। पुरुषोत्तमविज्ञातो योसौ चेदिषु दुर्मतिः
जो पूर्वी जरासंधाकडे गेला आणि माझ्या हातून मारला गेला नाही, तोच सेदी देशातील दुष्ट बुद्धीचा पुरुषोत्तम म्हणून ओळखला जातो.
आत्मानं प्रतिजानाति लोकेऽस्मिन्पुरुषोत्तमम्। आदत्ते सततं मोहाद्यः स चिह्नं च मामकम्
तो स्वतःला या जगात सर्वोच्च पुरुष म्हणून घोषित करतो आणि मोहामुळे नेहमी माझं चिन्ह स्वतःकडे घेतो.
वङ्गपुण्ड्रकिरातेषु राजा बलसमन्वितः। पौण्ड्रको वासुदेवेति योसौ लोकेऽभिविश्रुतः
वंग, पुंड्र आणि किरात या प्रदेशांमध्ये बलशाली असलेला, 'वासुदेव' म्हणून प्रसिद्ध पौंड्रक राजा मोठ्या सामर्थ्याचा आहे.
चतुर्थभाङ्महाराज भोज इन्द्रसखो बली। विद्याबलाद्यो व्यजयत्स पाण्ड्यक्रथकैशिकान्
राजन, इंद्राचा मित्र असलेला बलाढ्य भोज राजा, ज्याला चौथ्या भागाचा मान मिळाला, त्याने विद्या आणि बळाच्या जोरावर पांड्य, क्रथ आणि कैशिक यांना जिंकले.
भ्राता तस्याकृतिः शूरो जामदग्न्यसमोऽभवत्। स भक्तो मागधं राजा भीष्मकः परवीरहा
त्याचा भाऊ, शूर आणि परशुरामासारखा, तो भक्त राजा भीष्मक, मागधांचा राजा आणि शत्रूंचा संहार करणारा आहे.
प्रियाण्याचरतः प्रह्वान्सदा सम्बन्धिनस्ततः। भजतो न भजत्यस्मानप्रियेषु व्यवस्थितः
तो नेहमी आपल्या नातेवाईकांसाठी प्रिय गोष्टी करतो आणि नम्र असतो; जो आपल्याला मान देत नाही, त्याला तो मान देत नाही, आणि आपल्या प्रियजनांमध्येच ठाम राहतो.
न कुलं सबलं राजन्नभ्यजानात्तथाऽऽत्मनः। पश्यमानो यशो दीप्तं जरासन्धमुपस्थितः
राजन, जरासंधाचं तेजस्वी यश पाहून त्याने स्वतःच्या बलाढ्य कुळाकडे दुर्लक्ष केलं आणि त्याच्याकडेच गेला.
उदीच्याश्च तथा भोजाः कुलान्यष्टादश प्रभो। जरासन्धभयादेव प्रतीचीं दिशमास्थिताः
प्रभो, उत्तर दिशेतील अठरा भोज कुळांनीही जरासंधाच्या भीतीने पश्चिम दिशेला आश्रय घेतला.
शूरसेना भद्रकारा बोधाः शाल्वाः पटच्चराः। सुस्थलाश्च सुकुट्टाश्च कुलिन्दाः कुन्तिभिः सह
शूरसेन, भद्रकार, बोध, शाल्व, पटच्चर, सुस्थल, सुकुट्ट, कुलिंद हे सर्व कुळी आणि कुंती यांच्यासह,
शाल्वायनाश्च राजानः सोदर्यानुचरैः सह। दक्षिणा ये च पञ्चालाः पूर्वाः कुन्तिषु कोसलाः
शाल्वायन राजे, त्यांच्या भावंडांसह आणि अनुयायांसह, तसेच दक्षिणेकडील पांचाळ आणि पूर्वेकडील कुंतीमधील कोसल हेही,