धर्मराजो हृषीकेश धौम्यव्यासादिभिः सह। पाञ्चालमात्स्यसहितैर्भ्रातृभिश्चैव सर्वशः
धर्मराज, धौम्य, व्यास आणि इतरांसह, तसेच सर्व भावंडे, पाञ्चाल आणि मत्स्य यांच्यासोबत तुझ्या दर्शनाची आतुरतेने वाट पाहत आहे.
त्वद्दर्शनं महाबाहो काङ्क्षते स युधिष्ठिरः
महाबाहू, युधिष्ठिर तुझ्या भेटीसाठी अत्यंत उत्सुक आहे.
इन्द्रसेनवचः श्रुत्वा यादवप्रवरो बली'। दर्शनाकाङ्क्षिणं पार्थं दर्शनाकाङ्क्षयाच्युतः
इंद्रसेनाच्या बोलण्यावर, बलवान यादवांचा प्रमुख, अर्जुनाच्या भेटीसाठी इच्छुक असलेल्या पार्थाच्या भेटीसाठी, तोही तितकाच उत्सुक झाला.
आमन्त्र्य राजन्सुहृदो वसुदेवं च माधवः'। इन्द्रसेनेन सहित इन्द्रप्रस्थमगात्तदा। व्यतीत्य विविधान्देशांस्त्वरावान्क्षिप्रवाहनवः
माधवाने आपल्या मित्रांना आणि वसुदेवाला निरोप दिला आणि इंद्रसेनासोबत इंद्रप्रस्थाकडे निघाला; वेगवान घोड्यांवर बसून त्याने अनेक प्रदेश जलद पार केले.
इन्द्रप्रस्थगतं पार्थमभ्यगच्छज्जनार्दनः। स गृहे पितृवद्धात्रा धर्मराजेन पूजितः
जनार्दन इंद्रप्रस्थात पार्थाला भेटायला गेला. तिथे धर्मराजानं त्याचं वडिलांसारखं सन्मानानं स्वागत केलं.
भीमेन च ततोऽपश्यत्स्वसारं प्रीतिमान्पितुः। प्रीतः प्रीतेन सुहृदा रेमे स सहितस्तदा
मग भीमाने, वडिलांना प्रिय असलेल्या आपल्या बहिणीला आनंदानं पाहिलं. प्रिय मित्राच्या सहवासात तोही अत्यंत आनंदी झाला.
अर्जुनेन यमाभ्यां च गुरुवत्पर्युपासितः। तं विश्रान्तं शुभे देशे क्षणिनं कल्पमच्युतम्। धर्मराजः समागम्य ज्ञापयत्स्वप्रयोजनम्
अर्जुन आणि दोन्ही जुळ्या भावांनी त्याची गुरूसारखी सेवा केली. अच्युत थोडा वेळ सुंदर जागी विश्रांती घेत असताना, धर्मराज जवळ आला आणि आपला हेतू त्याला सांगितला.
प्रार्थितो राजसूयो मे न चासौ केवलेप्सया। प्राप्यते येन तत्ते हि विदितं कृष्ण सर्वशः
माझ्याकडून राजसूय यज्ञ करण्याची मागणी झाली आहे, पण तो केवळ इच्छेने साध्य होत नाही. हे सर्व तुला माहीत आहे, कृष्णा, तो कसा मिळवावा हे तू पूर्णपणे जाणतोस.
यस्मिन्सर्वं सम्भवति यश्च सर्वत्र पूज्यते। यश्च सर्वेश्वरो राजा राजसूयं स विन्दति
ज्याच्यात सर्व काही आहे, जो सर्वत्र पूजला जातो, आणि जो सर्वांचा अधिपती आहे — असा राजा एकटाच राजसूय यज्ञ मिळवू शकतो.
तं राजसूयं सुहृदः कार्यमाहुः समेत्य मे। तत्र मे निश्चिततमं तव कृष्ण गिरा भवेत्
माझे मित्र एकत्र येऊन म्हणतात की राजसूय यज्ञ करावा. या गोष्टीत, कृष्णा, तुझं शब्दच माझ्यासाठी अंतिम ठराव असो.
केचिद्धि सौहृदा देवे न दोषं परिचक्षते। स्वार्थहेतोस्तथैवान्ये प्रियमेव वदन्त्युत
काही जण मैत्रीपोटी, हे देव, दोष दाखवत नाहीत; तर काही जण स्वतःच्या फायद्यासाठी फक्त प्रिय वाटेल असंच बोलतात.
प्रियमेव परीप्सन्ते केचिदात्मनि यद्धितम्। एवम्प्रायाश्च दृश्यन्ते जनवादाः प्रयोजने
काही जण फक्त स्वतःला जे हवे तेच, आणि जे आपल्याला चांगलं वाटतं तेच निवडतात. लोकांच्या हेतूंविषयी असेच मतप्रवाह नेहमी दिसतात.
त्वं तु हेतूनतीत्यैतान्कामक्रोधौ व्युदस्य च। परमं यत्क्षमं लोके यथावद्वक्तुमर्हसि
पण तू मात्र या सर्व हेतूंना मागे टाकून, इच्छा आणि राग बाजूला ठेवून, जगात जे सर्वोत्तम आणि योग्य आहे तेच योग्य रीतीने सांगावंस.
सर्वैर्गुणैर्महाराज राजसूयं त्वमर्हसि। जानतस्त्वेव ते सर्वं किञ्चिद्वक्ष्यामि भारत
हे महाराज, सर्व गुणांनी तू राजसूय यज्ञास पात्र आहेस. तरीही, तुला सर्व काही माहीत असूनही, मी थोडंसं सांगतो, हे भारतवंशीय.
जामदग्न्येन रामेण क्षत्रं यदवशेषितम्। तस्मादवरजं लोके यदिदं क्षत्रसंज्ञितम्
जमदग्नीपुत्र रामानंतर जे क्षत्रिय उरले, त्यांनाच आज जगात क्षत्रिय म्हणतात.
कृतोऽयं कलुसङ्कल्पः क्षत्रियैर्वसुधाधिप। निदेशवाग्भिस्तत्तेह विदितं भरतर्षभ
हे पृथ्वीच्या अधिपती, या क्षत्रियांना वाईट विचार सुचले आहेत. हे सर्व तुला माहीत आहे, हे भरतश्रेष्ठ, त्यांच्या आज्ञा आणि बोलणेही तुला ठाऊक आहेत.
ऐलस्येक्ष्वाकुवंशस्य प्रकृतिं परिचक्षते। राजानः श्रेणिबद्धाश्च तथाऽन्ये क्षत्रिया भुवि
अइल वंश आणि इक्ष्वाकू वंशाची प्रकृती सांगितली जाते. तसेच, पृथ्वीवरील इतर क्षत्रिय राजेही वंशपरंपरेने मांडले आहेत.
ऐलवंश्याश्च ये राजंस्तथैवेक्ष्वाकवो नृपाः। तानि चैकशतं विद्धि कुलानि भरतर्षभ
हे राजा, अइल वंशीय आणि इक्ष्वाकू वंशातील राजे — हे सर्व मिळून शंभर राजघराणी आहेत, हे भरतश्रेष्ठ, हे जाण.
ययातेस्त्वेव भोजानां विस्तरो गुणतो महान्। भजतेऽद्य महाराज विस्तरं सचतुर्दिशम्
पण भोजांमध्ये ययाति वंशाची कीर्ती फार मोठी आहे, हे महाराज, आणि आज ती चारही दिशांना पसरली आहे.
तेषां तथैव तां लक्ष्मीं सर्वक्षत्रमुपासते। इदानीमेव वै राजञ्जरासन्धो महीपतिः
आता सर्व क्षत्रियही त्याच वैभवाची सेवा करतात; आणि याच वेळी, हे राजा, जरासंध हा पृथ्वीचा अधिपती आहे.
अभिभूय श्रियं तेषां कुलानामभिषेचितः। स्थितो मूर्ध्नि नरेन्द्राणामोजसाऽऽक्रम्य सर्वशः
त्याने त्या सर्व घराण्यांचं वैभव जिंकून घेतलं आहे, आणि त्याचा राज्याभिषेक झाला आहे. तो आपल्या सामर्थ्याने सर्व राजांच्या पुढे उभा आहे.
सोऽवनीं मध्यमां भुक्त्वा मिथो भेदममन्यत। प्रभुर्यस्तु परो राजा यस्मिन्नेकवशे जगत्
त्याने मध्यभागी असलेली पृथ्वी उपभोगली आणि मग राजांमध्ये फूट पाडायचा विचार केला; पण खरा प्रभू तोच राजा असतो, ज्याच्या अधीन संपूर्ण जग एकत्र असतं.
स साम्राज्यं महाराज प्राप्तो भवति योगतः। तं स राजा जरासन्धं संश्रित्य किल सर्वशः
राजन, त्याने जरासंधाच्या मैत्रीमुळे सम्राटपद मिळवलं आणि सर्वस्वी त्याच्यावर अवलंबून राहिला.
राजन्सेनापतिर्जातः शिशुपालः प्रतापवान्। तमेव च महाराज शिष्यवत्समुपस्थितः
शिशुपाल हा पराक्रमी आणि तेजस्वी, त्याच्या सैन्याचा सेनापती झाला आणि राजन, शिष्याप्रमाणे भक्तीने त्याच्याजवळ गेला.
वक्रः करूषाधिपतिर्मायायोधी महाबलः।। अपरौ च महावीर्यौ महात्मानौ समाश्रितौ
करूष देशाचा राजा वक्र, मायावी युद्धात कुशल आणि बलवान, तसेच आणखी दोन धाडसी आणि महान योद्धे, त्यांनीही त्याच्याकडे आश्रय घेतला.
जरासन्धं महावीर्यं तौ हिंसडिम्बिकावुभौ। वक्रदन्तः करूषस्य करभो मेघवाहनः। मूर्ध्ना दिव्यं मणिं बिभ्रद्यमद्भुतमणिं विदुः
हंस आणि डिंभक हे दोघेही मोठे शूरवीर, त्यांनी बलाढ्य जरासंधाशी मैत्री केली; वक्रदंत, करभ आणि मेघवाहन हे करूष देशातील, यांच्या डोक्यावर अद्भुत असा दिव्य मणी आहे, म्हणून ते प्रसिद्ध आहेत.
मरुं च नरकं चैव शास्ति यो यवनाधिपः। अपर्यन्तबलो राजा प्रतीच्यां वरुणो यथा
यवनांचा राजा, ज्याची शक्ती अमर्याद आहे आणि जो पश्चिमेकडील वरुणासारखा आहे, तो मरू आणि नरक या प्रदेशांवर राज्य करतो.
भगदत्तो महाराज वृद्धस्तव पितुः सखा। स वाचा प्रणतस्तस्य कर्मणा च विशेषतः
राजन, भगदत्त हा वृद्ध आणि तुझ्या वडिलांचा मित्र, त्याने शब्दाने आणि विशेषतः कृतीने त्याचा सन्मान केला.
स्नेहबद्धश्च मनसा पितृवद्भक्तिमांस्त्वयि। प्रतीच्यां दक्षिणं चान्तं पृथिव्याः प्रति यो नृपः
तो मनाने तुझ्यावर वडिलांसारखा प्रेमाने बांधलेला आणि भक्त आहे; तोच राजा पृथ्वीच्या पश्चिम आणि दक्षिण टोकावर राज्य करतो.
मातुलो भवतः शूरः पुरुजित्कुन्तिवर्धनः। स ते सन्नितिमानेकः स्नेहतः शत्रुसूदनः
तुझा मामा, शूरवीर पुरुजित कुंतिवर्धन, तो अनेक मित्रांसह, शत्रूंचा संहार करणारा, प्रेमापोटी तुझ्या बाजूने उभा आहे.