अर्हस्त्वमसि धर्मज्ञ राजसूयं महाक्रतुम्। अथैवमुक्ते नृपतावृत्विग्भिर्ऋषिभिस्तथा
धर्म जाणणाऱ्या युधिष्ठिरा, तू राजसूयासारखा मोठा यज्ञ करण्यास योग्य आहेस, असे ऋत्विज आणि ऋषींनी त्या राजाला सांगितले.
मन्त्रिणो भ्रातरश्चास्य तद्वचः प्रत्यपूजयन्। स तु राजा महाप्राज्ञः पुनरेवात्मनाऽऽत्मवान्
मंत्र्यांनी आणि भावंडांनी त्या शब्दांचे आदरपूर्वक स्वागत केले; पण तो ज्ञानी आणि संयमी राजा पुन्हा मनात विचार करू लागला.
भूयो विममृशे पार्थो लोकानां हितकाम्यया। सामर्थ्ययोगं सम्प्रेक्ष्य देशकालौ व्ययागमौ
सर्व लोकांचे भले व्हावे म्हणून, पार्थाने पुन्हा एकदा सर्व बाजू, योग्य वेळ, जागा, खर्च आणि नफा यांचा विचार केला.
विमृश्य सम्यक् च धिया कुर्वन्प्राज्ञो न सीदति। नहि यज्ञसमारम्भः केवलात्मविनिश्चयात्
जो माणूस नीट विचार करून निर्णय घेतो, तो कधीच अडचणीत पडत नाही; कारण यज्ञासारखा मोठा उपक्रम फक्त स्वतःच्या इच्छेवर चालत नाही.
भवतीति समाज्ञाय यत्नतः कार्यमुद्वहन्। स निश्चयार्थं कार्यस्य कृष्णमेव जनार्दनम्
हे लक्षात घेऊन, त्याने काळजीपूर्वक कामाला सुरुवात केली आणि खात्री करण्यासाठी कृष्णाकडे वळला.
सर्वलोकात्परं मत्वा जगाम मनसा हरिम्। अप्रमेयं महाबाहुं कामाञ्जातमजं नृषु
सर्व लोकांपेक्षा श्रेष्ठ असा कृष्ण, ज्याची महती मोजता येणार नाही, बलवान, इच्छारहित आणि जन्मरहित आहे, अशा हरिवर त्याने मन एकाग्र केले.
पाण्डवस्तर्कयामास कर्मभिर्देवसंमतैः। नास्य किञ्चिदविज्ञातं नास्य किञ्चिदकर्मजम्
पांडवाने असा विचार केला की, कृष्णाचे सर्व कृत्य देवांना मान्य आहेत; त्याला काहीच अज्ञात नाही आणि काहीही अशक्य नाही.
न स किञ्चिन्न विषहेदिति कृष्णममन्यत। स तु तां नैष्ठिकीं बुद्धिं कृत्वा पार्थो युधिष्ठिरः
कृष्णाला काहीच अशक्य नाही, असा ठाम विश्वास युधिष्ठिराने मनाशी बांधला.
गुरुवद्भूतगुरवे प्राहिणोद्दूतमञ्जसा। शीघ्रगेन रथेनाशु स दूतः प्राप्य यादवान्
गुरूसमान असलेल्या कृष्णाकडे त्याने थेट दूत पाठवला; वेगवान रथावर बसलेला तो दूत लवकरच यादवांकडे पोहोचला.
द्वारकावासिनं कृष्णं द्वारवत्यां समासदत्। ` स प्रभुं प्राञ्जलिर्भूत्वा व्यज्ञापयत माधवम्
द्वारकेत राहणाऱ्या कृष्णाजवळ तो गेला आणि हात जोडून माधवाला आपली विनंती सांगितली.
धर्मराजो हृषीकेश धौम्यव्यासादिभिः सह। पाञ्चालमात्स्यसहितैर्भ्रातृभिश्चैव सर्वशः
धर्मराज, धौम्य, व्यास आणि इतरांसह, तसेच सर्व भावंडे, पाञ्चाल आणि मत्स्य यांच्यासोबत तुझ्या दर्शनाची आतुरतेने वाट पाहत आहे.
त्वद्दर्शनं महाबाहो काङ्क्षते स युधिष्ठिरः
महाबाहू, युधिष्ठिर तुझ्या भेटीसाठी अत्यंत उत्सुक आहे.
इन्द्रसेनवचः श्रुत्वा यादवप्रवरो बली'। दर्शनाकाङ्क्षिणं पार्थं दर्शनाकाङ्क्षयाच्युतः
इंद्रसेनाच्या बोलण्यावर, बलवान यादवांचा प्रमुख, अर्जुनाच्या भेटीसाठी इच्छुक असलेल्या पार्थाच्या भेटीसाठी, तोही तितकाच उत्सुक झाला.
आमन्त्र्य राजन्सुहृदो वसुदेवं च माधवः'। इन्द्रसेनेन सहित इन्द्रप्रस्थमगात्तदा। व्यतीत्य विविधान्देशांस्त्वरावान्क्षिप्रवाहनवः
माधवाने आपल्या मित्रांना आणि वसुदेवाला निरोप दिला आणि इंद्रसेनासोबत इंद्रप्रस्थाकडे निघाला; वेगवान घोड्यांवर बसून त्याने अनेक प्रदेश जलद पार केले.
इन्द्रप्रस्थगतं पार्थमभ्यगच्छज्जनार्दनः। स गृहे पितृवद्धात्रा धर्मराजेन पूजितः
जनार्दन इंद्रप्रस्थात पार्थाला भेटायला गेला. तिथे धर्मराजानं त्याचं वडिलांसारखं सन्मानानं स्वागत केलं.
भीमेन च ततोऽपश्यत्स्वसारं प्रीतिमान्पितुः। प्रीतः प्रीतेन सुहृदा रेमे स सहितस्तदा
मग भीमाने, वडिलांना प्रिय असलेल्या आपल्या बहिणीला आनंदानं पाहिलं. प्रिय मित्राच्या सहवासात तोही अत्यंत आनंदी झाला.
अर्जुनेन यमाभ्यां च गुरुवत्पर्युपासितः। तं विश्रान्तं शुभे देशे क्षणिनं कल्पमच्युतम्। धर्मराजः समागम्य ज्ञापयत्स्वप्रयोजनम्
अर्जुन आणि दोन्ही जुळ्या भावांनी त्याची गुरूसारखी सेवा केली. अच्युत थोडा वेळ सुंदर जागी विश्रांती घेत असताना, धर्मराज जवळ आला आणि आपला हेतू त्याला सांगितला.
प्रार्थितो राजसूयो मे न चासौ केवलेप्सया। प्राप्यते येन तत्ते हि विदितं कृष्ण सर्वशः
माझ्याकडून राजसूय यज्ञ करण्याची मागणी झाली आहे, पण तो केवळ इच्छेने साध्य होत नाही. हे सर्व तुला माहीत आहे, कृष्णा, तो कसा मिळवावा हे तू पूर्णपणे जाणतोस.
यस्मिन्सर्वं सम्भवति यश्च सर्वत्र पूज्यते। यश्च सर्वेश्वरो राजा राजसूयं स विन्दति
ज्याच्यात सर्व काही आहे, जो सर्वत्र पूजला जातो, आणि जो सर्वांचा अधिपती आहे — असा राजा एकटाच राजसूय यज्ञ मिळवू शकतो.
तं राजसूयं सुहृदः कार्यमाहुः समेत्य मे। तत्र मे निश्चिततमं तव कृष्ण गिरा भवेत्
माझे मित्र एकत्र येऊन म्हणतात की राजसूय यज्ञ करावा. या गोष्टीत, कृष्णा, तुझं शब्दच माझ्यासाठी अंतिम ठराव असो.
केचिद्धि सौहृदा देवे न दोषं परिचक्षते। स्वार्थहेतोस्तथैवान्ये प्रियमेव वदन्त्युत
काही जण मैत्रीपोटी, हे देव, दोष दाखवत नाहीत; तर काही जण स्वतःच्या फायद्यासाठी फक्त प्रिय वाटेल असंच बोलतात.
प्रियमेव परीप्सन्ते केचिदात्मनि यद्धितम्। एवम्प्रायाश्च दृश्यन्ते जनवादाः प्रयोजने
काही जण फक्त स्वतःला जे हवे तेच, आणि जे आपल्याला चांगलं वाटतं तेच निवडतात. लोकांच्या हेतूंविषयी असेच मतप्रवाह नेहमी दिसतात.
त्वं तु हेतूनतीत्यैतान्कामक्रोधौ व्युदस्य च। परमं यत्क्षमं लोके यथावद्वक्तुमर्हसि
पण तू मात्र या सर्व हेतूंना मागे टाकून, इच्छा आणि राग बाजूला ठेवून, जगात जे सर्वोत्तम आणि योग्य आहे तेच योग्य रीतीने सांगावंस.
सर्वैर्गुणैर्महाराज राजसूयं त्वमर्हसि। जानतस्त्वेव ते सर्वं किञ्चिद्वक्ष्यामि भारत
हे महाराज, सर्व गुणांनी तू राजसूय यज्ञास पात्र आहेस. तरीही, तुला सर्व काही माहीत असूनही, मी थोडंसं सांगतो, हे भारतवंशीय.
जामदग्न्येन रामेण क्षत्रं यदवशेषितम्। तस्मादवरजं लोके यदिदं क्षत्रसंज्ञितम्
जमदग्नीपुत्र रामानंतर जे क्षत्रिय उरले, त्यांनाच आज जगात क्षत्रिय म्हणतात.
कृतोऽयं कलुसङ्कल्पः क्षत्रियैर्वसुधाधिप। निदेशवाग्भिस्तत्तेह विदितं भरतर्षभ
हे पृथ्वीच्या अधिपती, या क्षत्रियांना वाईट विचार सुचले आहेत. हे सर्व तुला माहीत आहे, हे भरतश्रेष्ठ, त्यांच्या आज्ञा आणि बोलणेही तुला ठाऊक आहेत.
ऐलस्येक्ष्वाकुवंशस्य प्रकृतिं परिचक्षते। राजानः श्रेणिबद्धाश्च तथाऽन्ये क्षत्रिया भुवि
अइल वंश आणि इक्ष्वाकू वंशाची प्रकृती सांगितली जाते. तसेच, पृथ्वीवरील इतर क्षत्रिय राजेही वंशपरंपरेने मांडले आहेत.
ऐलवंश्याश्च ये राजंस्तथैवेक्ष्वाकवो नृपाः। तानि चैकशतं विद्धि कुलानि भरतर्षभ
हे राजा, अइल वंशीय आणि इक्ष्वाकू वंशातील राजे — हे सर्व मिळून शंभर राजघराणी आहेत, हे भरतश्रेष्ठ, हे जाण.
ययातेस्त्वेव भोजानां विस्तरो गुणतो महान्। भजतेऽद्य महाराज विस्तरं सचतुर्दिशम्
पण भोजांमध्ये ययाति वंशाची कीर्ती फार मोठी आहे, हे महाराज, आणि आज ती चारही दिशांना पसरली आहे.
तेषां तथैव तां लक्ष्मीं सर्वक्षत्रमुपासते। इदानीमेव वै राजञ्जरासन्धो महीपतिः
आता सर्व क्षत्रियही त्याच वैभवाची सेवा करतात; आणि याच वेळी, हे राजा, जरासंध हा पृथ्वीचा अधिपती आहे.