आसते चापि राजानो भगदत्तपुरोगमाः। द्रुमः किम्पुरुषेशश्च उपास्ते धनदेश्वरम्
तिथे भगदत्तासारखे राजे बसलेले आहेत; किम्पुरुषांचा राजा द्रुमही धनाधिपतीची भक्ती करतो.
राक्षसाधिपतिश्चैव महेन्द्रो गन्धमादनः। सह यक्षैः सगन्धर्वैः सह सर्वैर्निशाचरैः
राक्षसांचा अधिपती, महेंद्र, गंधमादन, यक्ष, गंधर्व आणि सर्व निशाचर यांच्या सोबत तिथे आहेत.
विभीषणश्च धर्मिष्ठ उपास्ते भ्रातरं प्रभुम्। हिमवान्पारियात्रश्च विन्ध्यकैलासमन्दराः
विभीषण हा धर्मशील असून, आपल्या बलाढ्य भावाची सेवा करतो. हिमालय, पारियात्र, विंध्य, कैलास आणि मंदार हे पर्वतही त्याच्यासमोर उपस्थित राहतात.
मलयो दर्दुरश्चैव महेन्द्रो गन्धमादनः। इन्द्रकीलः सुनाभश्च तथा दिव्यौ च पर्वतौ
मलय, दर्दुर, महेंद्र, गंधमादन, इंद्रकील, सुनाभ आणि दोन दिव्य पर्वतसुद्धा तिथे आहेत.
एते चान्ये च बहवः सर्वे मेरुपुरोगमाः। उपासते महात्मानं धनानामीश्वरं प्रभुम्
हे आणि आणखी बरेच पर्वत, मेरूच्या पुढाकाराने, त्या महान आत्म्याची, संपत्तीच्या अधिपतीची सेवा करतात.
नन्दीश्वरश्च भगवान्महाकालस्तथैव च। शङ्कुकर्णमुखाः सर्वे दिव्याः पारिषदास्तथा
नंदीश्वर, भगवंत महाकाळ आणि शंखकर्ण यांच्या पुढाकाराने सर्व दिव्य पार्षद तिथे उपस्थित आहेत.
काष्ठः कुटी मुखो दन्ती विजयश्च तपोधिकः। श्वेतश्च वृषभस्तत्र नर्दन्नास्ते महाबलः
काष्ठ, कुटी, मुख, दंती, विजय, तपोधिक आणि मोठ्या बळाचा, गर्जना करणारा श्वेत वृषभ तिथे आहेत.
धनदं राक्षसाश्चान्ये पिशाचाश्च उपासते। पारिषदैः परिवृतमुपायान्तं महेश्वरम्
इतर राक्षस आणि पिशाच्चही, पार्षदांनी वेढलेल्या महेश्वराजवळ येऊन, धनदाची सेवा करतात.
सदा हि देवदेवेशं शिवं त्रैलोक्यभावनम्। प्रणम्य मूर्ध्ना पौलस्त्यो बहुरूपमुमापतिम्
पौलस्त्य नेहमीच देवांचा देव, त्रैलोक्याचा सर्जक, अनेक रूपांचा आणि उमा-पती असलेल्या शिवाला मस्तक झुकवून वंदन करतो.
ततोऽभ्यनुज्ञां सम्प्राप्य महादेवाद्धनेश्वरः। आस्ते कदाचिद्भगवान्भवो धनपतेः सखा
मग महादेवाची परवानगी घेऊन, धनाचा स्वामी तिथे राहतो आणि कधी कधी भगवंत भव धनपतीचा मित्र होतो.
निधिप्रवरमुख्यौ च शङ्खपद्मौ धनेश्वरौ। सर्वान्निधीन्प्रगृह्याथ उपास्तां वै धनेश्वरम्
शंख आणि पद्म हे श्रेष्ठ निधी, सर्व निधी एकत्र करून, धनपतीची सेवा करतात.
सा सभा तादृशी रम्या मया दृष्टान्तरिक्षगा। पितामहसभां राजन्कीर्तयिष्ये निबोध ताम्
अशी सुंदर, आकाशात फिरणारी सभा मी पाहिली आहे. राजन, आता मी तुला पितामहाची सभा सांगतो, ती ऐक.
पितामहसभां तात कथ्यमानां निबोध मे। शक्यते या न निर्देष्टुमेवंरूपेति भारत
ताता, मी सांगत असलेली पितामहाची सभा ऐक. ती खरी स्वरूपात सांगता येत नाही, हे लक्षात ठेव, भारत.
पुरा देवयुगे राजन्नादित्यो भगवान्दिवः। आगच्छन्मानुषं लोकं दिदृक्षुर्विगतक्लमः
पूर्वी देवयुगात, राजन, भगवंत आदित्य आकाशातून थकवा न येता मानव लोकात पाहण्यासाठी आला.
चरन्मानुषरूपेण सभां दृष्ट्वा स्वयम्भुवः। स तामकथयन्मह्यं दृष्ट्वा तत्त्वेन पाण्डव
मानव रूप धारण करून तो स्वयंभूची सभा पाहायला गेला. ती सभा त्याने प्रत्यक्ष पाहून मला सांगितली, पांडवा.
अप्रमेयां सभां दिव्यां मानसीं भरतर्षभ। अनिर्देश्यां प्रभावेण सर्वभूतमनोरमाम्
ती सभा मोजता न येणारी, दिव्य, मनातून निर्माण झालेली, तेजाने वर्णन करता न येणारी आणि सर्वांना आनंद देणारी आहे, हे भारतश्रेष्ठ.
श्रुत्वा गुणानहं तस्याः सभायाः पाण्डवर्षभ। दर्शनेप्सुस्तथा राजन्नादित्यमिदमब्रुवम्
त्या सभेचे गुण ऐकून, पांडवश्रेष्ठ, मला ती पाहण्याची इच्छा झाली आणि मी आदित्याला असे म्हणालो.
भगवन्द्रष्टुमिच्छामि पितामहसभां शुभाम्। येन वा तपसा शक्या कर्मणा वाऽपि गोपते
भगवंत, मी पितामहाची शुभ सभा पाहू इच्छितो, ती तपाने किंवा कर्माने जरी मिळत असेल, गोपाळ.
औषधैर्या तथा युक्तैरुत्तमा पापनाशिनी। तन्ममाचक्ष्व भगवन्पश्येयं तां सभां यथा
औषधांनी किंवा योग्य उपायांनी, जे श्रेष्ठ आणि पाप नष्ट करणारे आहेत, हे भगवंत, मला सांगा की मी ती सभा कशी पाहू शकेन.
स तन्मम वचः श्रुत्वा सहस्रांशुर्दिवाकरः। प्रोवाच भारतश्रेष्ठ व्रतं वर्षसहस्रकम्
माझे हे शब्द ऐकून, हजार किरणांचा दिवाकर म्हणाला, भारतश्रेष्ठ, 'हजार वर्षांचे व्रत घ्यावे लागेल.'
ब्रह्मव्रतमुपास्स्व त्वं प्रयतेनान्तरात्मना। ततोऽहं हिमवत्पृष्ठे समारब्दो महाव्रतम्
तू अंतःकरणाने शुद्ध आणि भक्तीभावाने ब्रह्मव्रत स्वीकार. त्यानंतर मी हिमालयाच्या डोंगरावर मोठं व्रत सुरू केलं.
ततः स भगवान्सूर्यो मामुपादाय वीर्यवान्। आगच्छत्तां सभां ब्राह्मीं विपाप्मा विगतक्लमः ?
मग तेजस्वी आणि सामर्थ्यशाली सूर्यदेव मला घेऊन, पापरहित आणि थकवा नसलेल्या अवस्थेत त्या ब्रह्माच्या सभेत घेऊन गेला.
एवंरूपेति सा शक्या न निर्देष्टुं नराधिप। क्षणेन हि बिभर्त्यन्यदनिर्देश्यं वपुस्तथा
राजा, तिचं रूप असं आहे की ते शब्दांत सांगता येत नाही; कारण ती क्षणातच दुसरं, तितकंच वर्णन करता न येणारं रूप धारण करते.
न वेद परिमाणं वा संस्थानं चापि भारत। न च रूपं मया तादृक् दृष्टपूर्वं कदाचन
भारता, तिचं माप किंवा आकार कुणालाच माहीत नाही; आणि मी कधीच असं रूप पाहिलं नव्हतं.
सुसुखा सा सदा राजन्न शीता न च घर्मदा। न क्षुत्पिपासे न ग्लानिं प्राप्यतां प्राप्तुवन्त्युत
राजा, ती जागा नेहमीच सुखद आहे, तिथे ना थंडी आहे ना उष्णता; तिथे भूक, तहान किंवा थकवा काहीच लागत नाही.
नानारूपैरिव कृता मणिभिः सा सुभास्वरैः। स्तम्भैर्न च धृता सा तु शाश्वती न च सा क्षरा
ती जागा विविध सुंदर रत्नांसारख्या चमकदार रूपांनी सजलेली वाटते; तिला कुठल्याही खांबांचा आधार नाही, ती शाश्वत आहे आणि कधीच नाश पावत नाही.
दिव्यैर्नानाविधैर्भावैर्भासद्भिरमितप्रभैः
ती दिव्य आणि अनेक प्रकारच्या तेजस्वी रूपांनी, अमर्याद प्रकाशाने उजळून निघाली आहे.
अति चन्द्रं च सूर्यं च शिखिनं च स्वयम्प्रभा। दीप्यते नाकपृष्ठस्था भर्त्सयन्वीव भास्करम्
ती स्वतःच्या प्रकाशाने चंद्र, सूर्य आणि अग्नीपेक्षा अधिक उजळते; ती स्वर्गाच्या शिखरावर चमकत राहते, जणू सूर्यालाही लाजवते.
तस्यां स भगवानास्ते विदधद्देवमायया। स्वयमेकोऽनिशं राजन्सर्वलोकपितामहः
त्या ठिकाणी तो भगवंत आपल्या दिव्य मायेमुळे, एकटाच, अखंडपणे, सर्व लोकांचा पितामह म्हणून वास करतो.
उपतिष्ठन्ति चाप्येनं प्रजानां पतयः प्रभुम्। दक्षः प्रचेताः पुलहो मरीचिः कश्यपः प्रभुः
त्या प्रभूला सर्व सृष्टीचे अधिपती, म्हणजे दक्ष, प्रचेतस, पुलह, मरीचि आणि सामर्थ्यवान कश्यप, नम्रतेने वंदन करतात.