वयं तु सत्पथं तेषां यातुमिच्छामहे प्रभो। न तु शक्यं तथा गन्तुं यथा तैर्नियतात्मभिः
प्रभो, आम्हालाही त्या पूर्वज राजांचा सद्गतीचा मार्ग घ्यायची इच्छा आहे, पण त्यांच्यासारखी आत्मसंयम आम्हाला साधता येत नाही.
एकमुक्त्वा स धर्मात्मा वाक्यं तदभिपूज्य च। ` तं तु विश्रान्तमासीनं देवर्षिममितद्युतिम्'।। मुहूर्तात्प्राप्तकालं च दृष्ट्वा लोकचरं मुनिम्
धर्मात्मा युद्धिष्ठिरानं एकच वाक्य बोलून, त्यांना सन्मान दिला. मग तो अमाप तेजाचा देवरषी विश्रांती घेत बसलेला पाहून, योग्य वेळ ओळखून, त्या लोकांत संचार करणाऱ्या ऋषींना विचारलं.
नादरदं सुस्थमासीनमुपासीनो युधिष्ठिरः। अपृच्छत्पाण्डवस्तत्र राजमध्ये माहद्युतिः
युद्धिष्ठिर, राजांच्या मध्ये तेजस्वी असलेला, त्या गर्व नसलेल्या आणि सुखानं बसलेल्या ऋषीजवळ गेला आणि तिथे त्यांना विचारलं.
भवात्सञ्चरते लोकान्सदा नानाविधान्बहून्। ब्रह्मणा निर्मितान्पूर्वं प्रेक्षमाणो मनोजवः
भगवंत, तुम्ही मनाच्या वेगानं अनेक प्रकारच्या, ब्रह्मदेवानं पूर्वी निर्माण केलेल्या लोकांत संचार करता.
ईदृशी भविता काचिद्दृष्टपूर्वा सभा क्वचित्। इतो वा श्रेयसी ब्रह्मंस्तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः।। वैशम्पायन उवाच
अशी सभा कधी कुठे पाहिली आहे का, किंवा याहून श्रेष्ठ अशी कुठे आहे का? ब्रह्मन्, मी विचारतोय, कृपया सांगा.
तच्छ्रुत्वा नारदस्तस्य धर्मराजस्य भाषितम्। पाण्डवं प्रत्युवाचेदं स्मयन्मधुरया गिरा
धर्मराज युद्धिष्ठिराचं बोलणं ऐकून, नारदांनी मंद हास्य करत गोड शब्दांत पांडवाला उत्तर दिलं.
मानुषेषु न मे तात दृष्टपूर्वा न च श्रुता। सभा मणिमयी राजन्यथेयं तव भारत
माझ्या माहितीप्रमाणे, हे प्रिय, माणसांत अशी रत्नांनी बनलेली सभा मी ना पाहिली, ना ऐकली; जशी तुझ्याकडे आहे, भारत.
सभां तु पितृराजस्य वरुणस्य च धीमतः। कथयिष्ये तथेन्द्रस्य कैलासनिलयस्य च
पण मी तुला पितरांच्या राजाची, बुद्धिमान वरुणाची, इंद्राची आणि कैलासावर राहणाऱ्याची सभा सांगतो.
ब्रह्मणश्च सभां दिव्यां कथयिष्ये गतक्लमाम्। दिव्यादिव्यैरभिप्रायैरुपेतां विश्वरूपिणीम्
मी तुला ब्रह्मदेवाची थकवा नसलेली, दिव्य आणि सर्व रूपांनी युक्त अशी सभा देखील सांगतो.
देवैः पितृगणैः साध्यैर्यज्वभिर्नियतात्मभिः। जुष्टां मुनिगणैः शान्तैर्वेदयज्ञैः सदक्षिणैः।। यदि ते श्रवणे बुद्धिर्वर्तते भरतर्षभ
ती सभा देव, पितर, साध्य, संयमी यज्ञकर्ता, शांत ऋषी आणि योग्य दक्षिणा असलेल्या वेदयज्ञांनी सुशोभित आहे; हे भरतश्रेष्ठ, तुला ऐकायची इच्छा असेल तर.
नारदेनैवमुक्तस्तु धर्मराजो युधिष्ठिरः। प्राञ्जलिर्भ्रातृभिः सार्धं तैश्च सर्वैर्द्विजोत्तमैः
नारदांनी असं सांगितल्यावर, धर्मराज युद्धिष्ठिरानं भावंडांसह आणि त्या सर्व श्रेष्ठ ब्राह्मणांसह हात जोडून उत्तर दिलं.
नारदं प्रत्यवाचेदं धर्मराजो महामनाः। सभाः कथय ताः सर्वाः श्रोतुमिच्छामहे वयम्
महामना धर्मराज युद्धिष्ठिरानं नारदांना म्हणालाः 'त्या सर्व सभा आम्हाला सांग, आम्हाला त्या ऐकायच्यात.'
किन्द्रव्यास्ताः सभा ब्रह्मन्किंविस्ताराः किमायताः। पितामहं च के तस्यां सभायां पर्युपासते
ब्रह्मन्, त्या सभांमध्ये काय संपत्ती आहे, त्या किती मोठ्या आणि रुंद आहेत? आणि त्या सभेत पितामहाचं पूजन कोण करतात?
वासवं देवराजं च यमं वैवस्वतं च के। वरुणं च कुबेरं च सभायां पर्युपासते
त्या सभेत वासव, देवांचा राजा, विवस्वतपुत्र यम, वरुण आणि कुबेर यांचं पूजन कोण करतात?
एतत्सर्वं यथान्यायं ब्रह्मर्षे वदतस्तव। श्रोतुमिच्छाम सहिताः परं कौतूहलं हि नः
ब्रह्मर्षे, तुम्ही हे सर्व नीट सांगत आहात, आम्हा सर्वांना हे ऐकायची फारच उत्सुकता आहे.
एवमुक्तः पाण्डवेन नारदः प्रत्यभाषत। क्रमेण राजन्दिव्यास्ताः श्रूयन्तामिह नः सभाः
पांडवाने असे म्हटल्यावर नारदांनी उत्तर दिले, 'राजा, या दिव्य सभांचा क्रमाने मी सांगतो, नीट ऐका.'
कथयिष्ये सभां याम्यां युधिष्ठिर निबोध ताम्। वैवस्वतस्य यां पार्थ विश्वकर्मा चकार ह
युधिष्ठिरा, आता मी तुला दक्षिणेकडील सभा सांगतो, ती ऐक. ती सभा वैवस्वतासाठी विश्वकर्म्याने तयार केली होती.
तैजसी सा सभा राजन्बभूव शतयोजना। विस्तारायामसम्पन्ना भूयसी चापि पाण्डव
राजा, ती सभा तेजस्वी होती, लांबी-रुंदीने शंभर योजनांची आणि फारच मोठी होती, पांडवा.
अर्कप्रकाशा भ्राजिष्णुः सर्वतः कामरूपिणी। नातिशीता च चात्युष्णा मनसश्च प्रहर्षिणी
ती सभा सूर्यासारखी प्रकाशमान, सर्व बाजूंनी तेजस्वी, इच्छेनुसार रूप बदलणारी, ना फार थंड ना फार गरम, आणि मनाला आनंद देणारी होती.
न शोको न जरा तस्यां क्षुत्पिपासे न चाप्रियम्। न च दैन्यं क्लमो वाऽपि प्रतिकूलं न चाप्युत
त्या सभेत ना दुःख, ना वार्धक्य, ना भूक, ना तहान, ना काही अप्रिय, ना दैन्य, ना थकवा, ना काही प्रतिकूल असं काहीच नव्हतं.
सर्वे कामाः स्थितास्तस्यां ये दिव्या ये च मानुषाः। रसवच्च प्रभूतं च भक्ष्यं भोज्यमरिन्दम
त्या सभेत सर्व दिव्य आणि मानवी इच्छा पूर्ण होतात; तिथे भरपूर आणि स्वादिष्ट खाण्याचे पदार्थ मिळतात, शत्रूंचा संहार करणारा.
लेह्यं चोप्यं च पेयं च हृद्यं स्वादु मनोहरम्। पुण्यगन्धाः स्रजस्तस्य नित्यं कामफला द्रुमाः
तिथे चविष्ट लेह्य, चाटणं, प्यायला पदार्थ, मनाला भावणारे, गोड आणि आकर्षक असतात; तिथे नेहमी पवित्र सुगंधी हार आणि इच्छेप्रमाणे फळ देणारी झाडं असतात.
रसवन्ति च तोयानि शीतान्युष्णानि चैव हि। तस्यां राजर्षयः पुण्यास्तथा ब्रह्मर्षयोऽमलाः
तिथे पाणीसुद्धा स्वादिष्ट, थंड किंवा गरम हवं तसं मिळतं; त्या ठिकाणी पुण्यवान राजर्षी आणि निर्मळ ब्रह्मर्षी राहतात.
यमं वैवस्वतं तात प्रहृष्टाः पर्युपासते। ययातिर्नहुषः पुरुर्मान्धाता सोमको नुगः
तिथे, प्रिय, आनंदी जीव वैवस्वतपुत्र यमाची पूजा करतात; ययाति, नहुष, पुरूरवा, मंदाता, सोमक आणि नुगा हेही तिथे आहेत.
त्रसदस्युश्च राजर्षिः कृतवीर्यः श्रुतश्रवाः। अरिष्टनेमिः सिद्धश्च कृतवेगः कृतिर्निमिः
तिथे राजर्षी त्रसदस्यु, कृतवीर्य, श्रुतश्रवा, अरिष्टनेमि, सिद्ध, कृतवेग, कृति आणि निमि हेही आहेत.
प्रतर्दनः शिबिर्मत्स्यः पृथुलाक्षो बृहद्रथः। वार्तो मरुत्तः कुषिकः साङ्काश्यः साङ्कृतिर्ध्रुवः
प्रतर्दन, शिबी, मत्स्य, पृथुलाक्ष, बृहद्रथ, वार्त, मरुत्त, कुशिक, सांकाश्य, सांकृति आणि ध्रुव हेही तिथे आहेत.
चतुरश्चः सदस्योर्मिः कार्तवीर्यश्च पार्थिवः। भरतः सुरथश्चैव सुनीथो निशठोऽनलः
चतुरश्च, सदस्युर्मी, कार्तवीर्य राजा, भरत, सुरथ, सुनीथ, निशथ आणि अनल हेही तिथे आहेत.
दिवोदासश्च सुमना अम्बरीषो भगीरथः। व्यश्वः सदश्वो वाघ्र्यश्वः पृथुवेगः पृथुश्रवाः
दिवोदास, सुमना, अंबरीष, भागीरथ, व्यश्व, सदश्व, वाघ्र्यश्व, पृथुवेग आणि पृथुश्रवा हेही तिथे आहेत.
पृपदश्वो वसुमनाः क्षुपश्च सुमहाबलः। रुषद्रुर्वृषसेनश्च पुरुकुत्सो ध्वजी रथी
पृपदश्व, वसुमना, अत्यंत बलवान क्षुप, ऋषद्रू, वृषसेन, पुरुकुत्स, ध्वजी आणि रथी हेही तिथे आहेत.
आर्ष्टिषेणो दिलीपश्च महात्मा चाप्युशीनरः। औशीनरिः पुण्डरीकः शर्यातिः शरभः शुचिः
आर्ष्टिषेण, दिलीप, महान आत्मा उशीनर, औशीनरि, पुण्डरीक, शर्याती, शरभ आणि शुचि हेही तिथे आहेत.