हिरण्यशृङ्गः सुमहान्महामणिमयो गिरिः। रम्यं बिन्दुसरो नाम यत्र राजा भगीरथः
तिथे हिरण्यशृंग नावाचा मोठा, मौल्यवान रत्नांनी बनलेला डोंगर आहे आणि रम्य बिंदुसार नावाचं सरोवर आहे, जिथे राजा भगीरथ राहत असे.
द्रुष्टुं भागीरथीं गङ्गामुवास बहुलाः समाः। यत्रेष्टं सर्वभूतानामीश्वरेण महात्मना
भगीरथी गंगा पाहण्यासाठी तो तिथे अनेक वर्षे राहिला, जिथे सर्व प्राण्यांचा स्वामी, महान प्रभू, यज्ञ करीत असे.
आहृताः क्रतवो मुख्याः शतं भरतसत्तम। यत्र यूपा मणिमयाश्चैत्याश्चापि हिरण्मयाः
भरतश्रेष्ठा, तिथे शंभर मुख्य यज्ञ झाले, जिथे यूप रत्नांचे आणि चैत्य सोन्याचे होते.
शोभार्थं विहितास्तत्र न तु दृष्टान्ततः कृताः। यत्रेष्ट्वा स गतः सिद्धिं सहस्राक्षः शचीपतिः
ते सर्व तिथे केवळ शोभेसाठी बांधले होते, उदाहरण म्हणून नव्हे; तिथेच सहस्र नेत्रांचा शचीपती यज्ञ करून सिद्धीला पोहोचला.
यत्र भूतपतिः सृष्ट्वा सर्वाँल्लोकान्सनातनः। अपस्यते तिग्मतेजाः स्थितो भूतैः सहस्रशः
जिथे सर्व सृष्टीचे शाश्वत अधिपती, तेजाने प्रखर असलेले, हजारो जीवांसोबत उभे राहतात.
नरनारायणौ ब्रह्मा यमः स्थाणुश्च पञ्चमः। उपासते यत्र परं सहस्रयुगपर्यये
जिथे नर-नारायण, ब्रह्मा, यम आणि पाचवा स्थाणू, हजारो युगांच्या फेरात त्या परमेश्वराची भक्ती करतात.
यत्रेष्टं वासुदेवेन सत्त्रैर्वर्षगणान्बहून्। श्रद्दधानेन सततं धर्मसम्प्रतिपत्तये
वसुदेवाने तिथे अनेक वर्षे, नेहमी श्रद्धेने, धर्माची स्थापना व्हावी म्हणून यज्ञ केले.
सुवर्णमालिनो यूपाश्चैत्याश्चाप्यतिभास्वराः। ददौ यत्र सहस्राणि प्रयुतानि च केशवः
केशवाने तिथे सोन्याच्या माळांनी सजवलेले यज्ञस्तंभ आणि तेजस्वी चैत्य हजारोंच्या संख्येने दिले.
तत्र गत्वा स जग्राह गदां शङ्खं च भारत। `तस्माद्गिरेरुपादाय शिलाः सुरुचिरावहाः'। स्फाटिकं च सभाद्रव्यं यदासीद्वृषपर्वणः
भारत, तिथे जाऊन त्याने गदा आणि शंख घेतले; त्या पर्वतावरून सुंदर, तेजस्वी दगड, स्फटिक आणि वृषपर्वनाचे मौल्यवान वस्तू आणल्या.
किङ्करैः सह रक्षोभिर्यदरक्षन्महद्धनम्। तदगृह्णान्मयस्तत्र गत्वा सर्वं महाऽसुरः
त्या मोठ्या धनाचा रक्षण करणारे सेवक आणि राक्षसांसह, महान असुर मय तिथे गेला आणि ते सर्व मिळवले.
तदाहृत्य च तां चक्रे सोऽसुरोऽप्रतिमां सभाम्। विश्रुतां त्रिषु लोकेषु दिव्यां मणिमयीं शुभाम्
ते सर्व आणून त्या असुराने अद्वितीय, तीनही लोकांत प्रसिद्ध, दिव्य आणि रत्नांनी सजलेली शुभ सभा उभारली.
गदां च भीमसेनाय प्रवरां प्रददौ तदा। देवदत्तं चार्जुनाय शङ्खप्रवरमुत्तमम्
त्यावेळी त्याने उत्तम गदा भीमसेनाला दिली आणि श्रेष्ठ शंख देवदत्त अर्जुनाला दिला.
यस्य शङ्खस्य नादेन भूतानि प्रचकम्पिरे। `स कालं कञ्चिदाश्वस्य विश्वकर्मा विचिन्त्य च
ज्याच्या शंखाच्या निनादाने सर्व जीव थरथर कापायचे—त्याने काही काळ विचार करून तो शंख विश्वकर्म्याला दुरुस्तीसाठी दिला.
सभां प्रचक्रमे कर्तुं पाण्डवानां महात्मनाम्। अभिप्रायेण पार्थानां कृष्णस्य च महात्मनः
मग त्याने पांडव आणि कृष्ण यांच्या इच्छेप्रमाणे, त्या महात्मा पांडवांसाठी सभा बांधायला सुरुवात केली.
सर्वर्तुगुणसम्पन्नां दिव्यरूपामलङ्कृताम्। तर्पयित्वा द्विजश्रेष्ठान्पायसेन सहस्रशः। सभा च सा महाराज शातकुम्भमयद्रुमा
सर्व गुणांनी युक्त, दिव्य रूपाची, सुंदर अशी ती सभा; हजारो श्रेष्ठ ब्राह्मणांना पायस देऊन तृप्त केले आणि त्या सभेत सोन्याची झाडे होती.
दशकिष्कुसहस्राणि समन्तादायताभवत्। यथा वह्नेर्यथार्कस्य सोमस्य च यथा सभा
ती सभा सर्व बाजूंनी दहा हजार धनुष्यांच्या लांबीची पसरली होती, अग्नी, सूर्य आणि सोमाच्या सभेसारखी भासली.
भ्राजमाना तथाऽत्यर्थं दधार परमं वपुः। अभिघ्नतीव प्रभया प्रभामर्कस्य भास्वराम्
ती अत्यंत तेजस्वी चमकत होती, तिच्या प्रकाशाने सूर्याच्या तेजासारखे भासायचे.
प्रबभौ ज्वलमानेव दिव्या दिव्येन वर्चसा। नवमेघप्रतीकाशा दिवमाकृत्य विष्ठिता। आयता विपुला रम्या विपाप्मा विगतक्लमा
ती जणू काही ज्वलंत होती, दिव्य तेजाने उजळलेली; नव्या मेघासारखी दिसणारी, आकाशाला भिडणारी, विशाल, रुंद, रम्य, निष्कलंक आणि थकवा नसलेली होती.
उत्तमद्रव्यसम्पन्ना रत्नप्राकारतोरणा। बहुचित्रा बहुधना सुकृता विश्वकर्मणा
ती उत्कृष्ट वस्तूंनी भरलेली, रत्नांच्या भिंती आणि तोरणांनी सजलेली, विविध रंगांनी नटलेली, संपन्न आणि विश्वकर्म्याने कुशलतेने बांधलेली होती.
न दाशार्ही सुधर्मा वा ब्रह्मणो वाथ तादृशी। सभा रूपेण सम्पन्ना यां चक्रे मतिमान्मयः
दाशार्हांची सुधर्मा सभा किंवा ब्रह्मदेवाचीही सभा, मयाने बांधलेल्या या सभेसारखी सुंदर नव्हती.
तां स्म तत्र मयेनोक्ता रक्षन्ति च वहन्ति च। सभामष्टौ सहस्राणि किङ्करा नाम राक्षसाः
मयाने सांगितल्याप्रमाणे, तिथे आठ हजार कींकर नावाचे राक्षस त्या सभेचे रक्षण आणि सेवा करतात.
अन्तरिक्षचरा घोरा महाकाया महाबलाः। रक्ताक्षाः पिङ्गलाक्षाश्च शुक्तिकर्णाः प्रहारिणः
ते आकाशात संचार करणारे, भयंकर, मोठ्या देहाचे आणि बलवान, लाल व पिंगट डोळ्यांचे, शंखासारखे कान असलेले आणि युद्धात कुशल आहेत.
तस्यां सभायां नलिनीं चकाराप्रतिमां मयः। वैदूर्यपत्रविततां मणिनालमयाम्बुजाम्
त्या सभागृहात मयाने एक अद्वितीय कमळांचे तळे तयार केले, ज्याची पाने वैडूर्य रत्नांची, आणि कमळांच्या देठांसह फुलं सुंदर मणींनी बनवलेली होती.
पद्मसौगन्धिकवतीं नानाद्विजगणायुताम्। पुष्पितैः पङ्कजैश्चित्रां कूर्मैर्मत्स्यैश्च काञ्चनैः। चित्रस्फटिकसोपानां निष्पङ्कसलिलां शुभाम्
त्या तळ्याला कमळ आणि सौगंधिक फुलांचा सुगंध दरवळत होता, विविध पक्ष्यांच्या थव्यांनी ते भरलेले होते, फुललेल्या कमळांनी, सोन्याच्या कासवांनी व माशांनी ते शोभायमान झाले होते, आणि सुंदर स्फटिकाच्या पायऱ्या व निर्मळ, स्वच्छ पाणी होते.
मन्दानिलसमुद्धूतां मुक्ताबिन्दुभिराचिताम्। महामणिशिलापट्टबद्धपर्यन्तवेदिकाम्
त्या तळ्यात मंद वाऱ्याने पाणी हलकेच हलवले जात होते, त्यावर मुक्त्यांचे थेंब विखुरलेले होते, आणि काठावर मोठ्या रत्नांच्या फरश्या लावलेल्या चौथऱ्यांनी ते सजले होते.
मणिरत्नचितां तां तु केचिदभ्येत्य पार्थिवाः। दृष्ट्वापि नाभ्यजानन्त तेऽज्ञानात्प्रपतन्त्युत
काही राजे त्या रत्नांनी सजवलेल्या तळ्याजवळ आले, पण ते कृत्रिम आहे हे न ओळखता, फसून त्यात पडले.
तां सभामभितो नित्यं पुष्पवन्तो महाद्रुमाः। आसन्नानाविधा लोलाः शीतच्छाया मनोरमाः
त्या सभागृहाभोवती नेहमीच फुलांनी डवरलेली, विविध प्रकारची, हलक्या वाऱ्यात डुलणारी, गार सावली देणारी आणि मनाला आनंद देणारी मोठी झाडे उभी होती.
काननानि सुगन्धीनि पुष्करिण्यश्च सर्वशः। हंसकारण्डवोपेताश्चक्रवाकोपशोभिताः
सर्वत्र सुगंधी वनराई आणि कमळांची तळी होती, ज्यात हंस, कारंडव आणि चक्रवाक या पक्ष्यांनी शोभा आणली होती.
जलजानां च पद्मानां स्थलजानां च सर्वशः। मारुतो गन्धमादाय पाण्डवान्स्म निषेवते
पाण्यातील आणि जमिनीवरील सर्व कमळांचा सुगंध वारा घेऊन येई आणि पांडवांची सेवा करी.
ईदृशीं तां सभां कृत्वा मासैः परिचतुर्दशैः। निष्ठितां धर्मराजाय मयो राजन्न्यवेदयत्
अशा प्रकारे चौदा महिन्यांत ते सभागृह बांधून, मयाने तिची पूर्णता धर्मराज युधिष्ठिराला सांगितली.