प्रोपकारादर्थं हि नादास्यामीति मे व्रतम्'। युक्तमेतत्त्वयि विभो यदात्थ पुरुषर्षभ
‘माझ्या व्रतानुसार, उपकारासाठी आलेली विनंती मी कधीही नाकारत नाही.’ हे खरोखरच तुझ्या योग्य आहे, हे पुरुषश्रेष्ठ.
प्रीतिपूर्वमहं किञ्चित्कर्तुमिच्छामि तेऽर्जुन। अहं हि विश्वकर्मा वै दानवानां महाकविः
मी तुझ्यासाठी प्रेमाने काहीतरी करावं असं मला वाटतं, अर्जुना. कारण मी दानवांचा विश्वकर्मा, मोठा कवी आहे.
सोऽहं वै त्वत्कृते किञ्चित्कर्तुमिच्छामि पाण्डव। `दानवानां पुरा पार्थ प्रासादा हि मया कृताः
पांडवा, मी तुझ्यासाठी काहीतरी करावं असं मला वाटतं. पूर्वी मी दानवांसाठी राजवाडे बांधले होते.
रम्याणि सुखगर्भाणि भोगाढ्यानि सहस्रशः। उद्यानानि च रम्याणि सरांसि विविधानि च
ती राजवाडे सुंदर, सुखदायक, आणि असंख्य ऐश्वर्यांनी भरलेली होती. रम्य बागा आणि विविध तळ्यांनी ती सजलेली होती.
विचित्राणि च वस्त्राणि कामगानि रथानि च। नगराणि विशालानि साट्टप्राकारवन्ति च
विचित्र वस्त्रं, इच्छेप्रमाणे चालणारी रथं, आणि मोठमोठी तटबंदी व खंदक असलेली नगरं मी तयार केली होती.
वाहनानि च मुख्यानि विचित्राणि सहस्रशः। बिलानि रमणीयानि सुखयुक्तानि वै भृशम्। एते कृता मया तस्मादिच्छामि फल्गुन
मुख्य आणि सुंदर वाहनं, हजारो प्रकारची, तसेच सुखाने भरलेली रम्य गुंफा मी बांधल्या. हे सर्व मी केलं आहे, फाल्गुना.
प्राणकृच्छ्राद्विनिर्मुक्तमात्मानं मन्यसे मया। एवं गते न शक्ष्यामि किञ्चित्कारयितुं त्वया
जर तू असं समजत असशील की मी आता जगण्याच्या कष्टांतून मुक्त झालो आहे, तर अशा अवस्थेत मी तुझ्यासोबत काहीच करू शकणार नाही.
न चापि तव सङ्कल्पं मोघमिच्छामि दानव। कृष्णस्य क्रियतां किञ्चित्तथा प्रतिकृतं मयि
आणि दानवा, मी तुझ्या इच्छेला व्यर्थ जाऊ द्यावं असंही मला वाटत नाही. कृष्णासाठी काहीतरी कर, म्हणजे त्याचा प्रताप मलाही मिळेल.
चोदितो वासुदेवस्तु मयं प्रति नरर्षभ। मुहूर्तमिव सन्दध्यौ किमयं चोद्यतामिति
हे नरश्रेष्ठ, असं सांगितल्यावर वासुदेवाने क्षणभर विचार केला की मयाला कोणतं काम द्यावं.
ततो विचिन्त्य मनसा लोकनाथः प्रजापितः। चोदयामास तं कृष्णः सभा वै क्रियतामिति
मग कृष्णाने, सर्व लोकांचा स्वामी आणि सृष्टीकर्ता, मनात विचार करून त्याला सांगितलं — 'एक सभा बांध.'
यदि त्वं कर्तुकामोऽसि प्रियं शिल्पवतां वर। धर्मराजस्य दयितां यादृशीमिह मन्यसे
शिल्पकलेत श्रेष्ठ असलेल्या मया, जर तुला काही करावंसं वाटत असेल, तर धर्मराजासाठी तुझ्या मनासारखी आणि त्याला प्रिय अशी सभा बांध.
यां क्रियां नानुकुर्युस्ते मानवाः प्रेक्ष्य विष्ठिताः। मनुष्यलोके सकले तादृशीं कुरु वै सभाम्
अशी सभा बांध की, जगातले कोणीही माणसं तुझं काम पाहून ते तसंच करू शकणार नाहीत.
यत्र द्विव्यानभिप्रायान्पश्येम विहितांस्त्वया। आसुरान्मानुपांश्चैव तादृशीं कुरु वै सभाम्
अशी सभा बांध की, जिथे आम्ही तुझ्या हातून घडवलेली दैवी अद्भुत गोष्टी पाहू शकू, ज्या असुर आणि माणसांपेक्षा श्रेष्ठ असतील.
प्रतिगृह्य तु तद्वाक्यं सम्प्रहृष्टो मयस्तदा। विमानप्रतिमां चक्रे पाण्डवस्य शुभां सभाम्
मग मयाने ती आज्ञा आनंदाने स्वीकारली आणि पांडवांसाठी विमानासारखी सुंदर सभा बांधली.
ततः कृष्णश्च पार्थश्च धर्मराजे युधिष्ठिरे। सर्वमेतत्समावेद्य दर्शयामासतुर्मयम्
यानंतर कृष्ण आणि पार्थ यांनी हे सर्व धर्मराज युधिष्ठिराला सांगितलं आणि त्याला मयाला दाखवलं.
तस्मै युधिष्ठिरः पूजां यथार्हमकरोत्तदा। स तु तां प्रतिजग्राह मयः सत्कृत्य भारत
त्यावर युधिष्ठिराने त्याला योग्य ती पूजा केली. मयाने ती सन्मानाने स्वीकारली, हे भारत.
स पूर्वदेवचरितं तदा तत्र विशाम्पते। कथयामास दैतेयः पाण्डुपुत्रेषु भारत
तेव्हा त्या ठिकाणी दैत्य मयाने पांडुपुत्रांना पूर्वी देवांनी केलेल्या कृत्यांची कथा सांगितली.
स कालं कञ्चिदाश्वस्य विश्वकर्मा विचिन्त्य तु। सभां प्रचकमे कर्तुं पाण्डवानां महात्मनाम्
नंतर विश्वकर्म्याने काही काळ विचार करून, त्या महान पांडवांसाठी सभा बांधायला सुरुवात केली.
अभिप्रायेण पार्थानां कृष्णस्य च महात्मनः। पुण्येऽहनि महातेजाः कृतकौतुकमङ्गलः
पार्थ आणि महान आत्मा कृष्ण यांच्या संमतीने, शुभ दिवशी, विधिपूर्वक तो तेजस्वी माणूस कामाला लागला.
सर्वर्तुगुणसम्पन्नां दिव्यरूपां मनोरमाम्। दशकिष्कुसहस्रां तां मापयामास सर्वतः
सर्व ऋतूंच्या गुणांनी युक्त, दिव्य रूपाची, मनोहारी, आणि दहा हजार धनुष्य एवढ्या लांबीची अशी सभा त्याने सर्व बाजूंनी उभारली.
उषित्वा खाण्डवप्रस्थे सुखवासं जनार्दनः। पार्थैः प्रीतिसमायुक्तैः पूजनार्होऽभिपूजितः
खांडवप्रस्थात सुखाने राहिल्यावर, जनार्दनाला पांडवांनी प्रेमाने आणि आदराने सन्मान केला, आणि त्याला योग्य त्या प्रकारे पूजा केली.
गमनाय मतिं चक्रे पितुर्दर्शनलालसः। धर्मराजमथामन्त्र्य पृथां च पृथुलोचनः
पित्याला भेटायची इच्छा मनात धरून, तो जाण्याचा निर्णय घेतो; मोठ्या डोळ्यांच्या कृष्णाने धर्मराज आणि पृथा यांच्याशी बोलून घेतले.
ववन्दे चरणौ मूर्ध्ना जगद्वन्द्यः पितृष्वसुः। स तया मूर्ध्न्युपाघ्रातः परिष्वक्तश्च केशवः
जगात सर्वांनी पूजला जाणारा कृष्ण, आपल्या पितृव्याच्या पत्नीच्या पायांना मस्तक ठेवून वंदन करतो; तिने त्याला मिठी मारली आणि डोक्यावरून प्रेमाने वास घेतला.
ददर्शानन्तरं कृष्णो भगिनीं स्वां महायशाः। तामुपेत्य हृषीकेशः प्रीत्या बाष्पसमन्वितः
त्यानंतर, कीर्तीमान कृष्णाने आपल्या बहिणीला पाहिले; हृषीकेश तिला भेटायला गेला, प्रेमाने आणि डोळ्यात अश्रू घेऊन.
अर्थ्यं तथ्यं हितं वाक्यं लघु युक्तमनुत्तरम्। उवाच भगवान्भद्रां सुभद्रां भद्रभाषिणीम्
भगवानाने शुभ बोलणाऱ्या भद्रा, म्हणजेच सुभद्रेला, योग्य, खरी, हिताची, थोडक्यात आणि उत्तम अशी वचने सांगितली.
तया स्वजनगामीनि श्रावितो वचनानि सः। सम्पूजितश्चाप्यसकृच्छिरसा चाभिवादितः
तिने त्याला आपल्या नातेवाईकांसाठी पाठवलेली वचने ऐकवली; तिने त्याचा वारंवार सन्मान केला आणि मस्तक झुकवून नमस्कार केला.
तामनुज्ञाय वार्ष्णेयः प्रतिनन्द्य च भामिनीम्। ददर्शानन्तरं कृष्णां धौम्यं चापि जनार्दनः
वृष्णिवंशीय कृष्णाने तिला परवानगी घेऊन आणि तिचे स्वागत करून, पुढे कृष्णा आणि धौम्यालाही भेट दिली.
ववन्दे च यथान्यायं धौम्यं पुरुषसत्तमः। द्रौपदीं सान्त्वयित्वा च सुभद्रां परिदाय च
पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या कृष्णाने धौम्याला योग्य रीतीने वंदन केले; द्रौपदीला धीर दिला आणि सुभद्रेला निरोप दिला.
भ्रातृनभ्यगमद्विद्वान्पार्थेन सहितो बली। भ्रातृभिः पञ्चभिः कृष्णो वृतः शक्र इवामरैः
विद्वान आणि बलवान कृष्ण अर्जुनासह आपल्या भावांकडे गेला; पाचही पांडवांमध्ये कृष्ण जणू काही अमरांमध्ये इंद्रासारखा भासत होता.
यात्राकालस्य योग्यानि कर्माणि गरुडध्वजः। कर्तुकामः शुचिर्भूत्वा स्नातवान्समलङ्कृतः
गुरूडध्वज कृष्णाने प्रवासासाठी योग्य ती तयारी करायची इच्छा धरली; तो स्नान करून, स्वच्छ होऊन आणि अलंकार घालून सज्ज झाला.