अर्जुनो जयतां श्रेष्ठो मोचयित्वा मयं तदा। किं चकार महातेजास्तन्मे ब्रूहि द्विजोत्तम
अर्जुन, जो विजेत्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे, त्याने मयाचा मुक्त केला. मग त्याने काय केलं, हे मला सांग, हे द्विजश्रेष्ठ.
शृणु राजन्नवहितश्चरितं पूर्वकस्य ते। मोक्षयित्वा मयं तत्र पार्थः शस्त्रभृतां वरः
हे राजन, लक्षपूर्वक ऐक, तुझ्या पूर्वजाचं चरित्र सांगतो—तिथे पार्थ, शस्त्रधारी वीरांमध्ये श्रेष्ठ, त्याने मयाला मुक्त केलं.
गाण्डिवं कार्मुकश्रेष्ठं तूणी चाक्षयसायकौ। दिव्यान्यस्त्राणि राजेन्द्र दुर्लभानि नृपैर्भुवि
गांडीव हे श्रेष्ठ धनुष्य, न संपणारे बाणांचे भाते आणि दिव्य अस्त्रे—हे सर्व, हे राजेंद्र, पृथ्वीवर माणसांनाही दुर्मिळ आहेत.
रथध्वजपताकाश्च श्वेताश्वांश्च स वीर्यवान्। एतानि पावकात्प्राप्य मुदा परमया युतः। तस्थौ पार्थो महावीर्यस्तदा सह मयेन सः
रथ, ध्वज, पताका आणि शुभ्र घोडे—हे सर्व अग्नीपासून मिळवून, तो महान पराक्रमी पार्थ मयासह आनंदाने तिथे उभा राहिला.
ततोऽब्रवीन्मयः पार्थं वासुदेवस्य सन्निधौ। `पाण्डवेन परित्रातस्तत्कृतं प्रत्यनुस्मरन्
मग मया, वासुदेवाच्या उपस्थितीत, पांडवाने केलेल्या उपकाराची आठवण काढत पार्थाशी बोलला.
प्राञ्जलिः श्लक्ष्णया वाचा पूजयित्वा पुनः पुनः। अस्माच्च कृष्णात्सङ्क्रुद्धात्पावकाच्च दिधक्षतः
त्याने हात जोडून, गोड शब्दांनी पुन्हा पुन्हा त्याचा आणि क्रुद्ध असलेल्या कृष्णाचा, तसेच जाळू इच्छिणाऱ्या अग्नीचा सन्मान केला.
त्वया त्रातोऽस्मि कौन्तेय ब्रूहि किं करवाणि ते। `अहं हि विश्वकर्मा वै असुराणां परन्तप
हे कौंतिये, तू मला वाचवलंस. सांग, मी तुझ्यासाठी काय करू? कारण मी असुरांचा विश्वकर्मा आहे, हे शत्रूंना जिंकणाऱ्या.
तस्मात्ते विस्मयं किञ्चित्कुर्यामन्यैः सुदुष्करम्
म्हणून मी तुझ्यासाठी असं काही करतो, जे दुसऱ्यांना करायला कठीण आहे.
एवमुक्तो महावीर्यः पार्थो मायाविदं मयम्। ध्यात्वा मुहूर्तं कौन्तेयः प्रहसन्वाक्यमब्रवीत्
मग त्या पराक्रमी पार्थाने, थोडा विचार करून, हसत मयाला, मायाविद्येच्या जाणकाराला, असे उत्तर दिले.
कृतमेव त्वया सर्वं स्वस्ति गच्छ महाऽसुर। प्रीतिमान्भव मे नित्यं प्रीतिमन्तो वयं च ते
तुझ्याकडून सर्व काही आधीच मिळालं आहे. आता तू शांतपणे जा, हे महादैत्य. तू नेहमी माझ्यावर प्रसन्न रहा आणि आम्हीही तुझ्यावर सदैव प्रसन्न राहू.
प्रोपकारादर्थं हि नादास्यामीति मे व्रतम्'। युक्तमेतत्त्वयि विभो यदात्थ पुरुषर्षभ
‘माझ्या व्रतानुसार, उपकारासाठी आलेली विनंती मी कधीही नाकारत नाही.’ हे खरोखरच तुझ्या योग्य आहे, हे पुरुषश्रेष्ठ.
प्रीतिपूर्वमहं किञ्चित्कर्तुमिच्छामि तेऽर्जुन। अहं हि विश्वकर्मा वै दानवानां महाकविः
मी तुझ्यासाठी प्रेमाने काहीतरी करावं असं मला वाटतं, अर्जुना. कारण मी दानवांचा विश्वकर्मा, मोठा कवी आहे.
सोऽहं वै त्वत्कृते किञ्चित्कर्तुमिच्छामि पाण्डव। `दानवानां पुरा पार्थ प्रासादा हि मया कृताः
पांडवा, मी तुझ्यासाठी काहीतरी करावं असं मला वाटतं. पूर्वी मी दानवांसाठी राजवाडे बांधले होते.
रम्याणि सुखगर्भाणि भोगाढ्यानि सहस्रशः। उद्यानानि च रम्याणि सरांसि विविधानि च
ती राजवाडे सुंदर, सुखदायक, आणि असंख्य ऐश्वर्यांनी भरलेली होती. रम्य बागा आणि विविध तळ्यांनी ती सजलेली होती.
विचित्राणि च वस्त्राणि कामगानि रथानि च। नगराणि विशालानि साट्टप्राकारवन्ति च
विचित्र वस्त्रं, इच्छेप्रमाणे चालणारी रथं, आणि मोठमोठी तटबंदी व खंदक असलेली नगरं मी तयार केली होती.
वाहनानि च मुख्यानि विचित्राणि सहस्रशः। बिलानि रमणीयानि सुखयुक्तानि वै भृशम्। एते कृता मया तस्मादिच्छामि फल्गुन
मुख्य आणि सुंदर वाहनं, हजारो प्रकारची, तसेच सुखाने भरलेली रम्य गुंफा मी बांधल्या. हे सर्व मी केलं आहे, फाल्गुना.
प्राणकृच्छ्राद्विनिर्मुक्तमात्मानं मन्यसे मया। एवं गते न शक्ष्यामि किञ्चित्कारयितुं त्वया
जर तू असं समजत असशील की मी आता जगण्याच्या कष्टांतून मुक्त झालो आहे, तर अशा अवस्थेत मी तुझ्यासोबत काहीच करू शकणार नाही.
न चापि तव सङ्कल्पं मोघमिच्छामि दानव। कृष्णस्य क्रियतां किञ्चित्तथा प्रतिकृतं मयि
आणि दानवा, मी तुझ्या इच्छेला व्यर्थ जाऊ द्यावं असंही मला वाटत नाही. कृष्णासाठी काहीतरी कर, म्हणजे त्याचा प्रताप मलाही मिळेल.
चोदितो वासुदेवस्तु मयं प्रति नरर्षभ। मुहूर्तमिव सन्दध्यौ किमयं चोद्यतामिति
हे नरश्रेष्ठ, असं सांगितल्यावर वासुदेवाने क्षणभर विचार केला की मयाला कोणतं काम द्यावं.
ततो विचिन्त्य मनसा लोकनाथः प्रजापितः। चोदयामास तं कृष्णः सभा वै क्रियतामिति
मग कृष्णाने, सर्व लोकांचा स्वामी आणि सृष्टीकर्ता, मनात विचार करून त्याला सांगितलं — 'एक सभा बांध.'
यदि त्वं कर्तुकामोऽसि प्रियं शिल्पवतां वर। धर्मराजस्य दयितां यादृशीमिह मन्यसे
शिल्पकलेत श्रेष्ठ असलेल्या मया, जर तुला काही करावंसं वाटत असेल, तर धर्मराजासाठी तुझ्या मनासारखी आणि त्याला प्रिय अशी सभा बांध.
यां क्रियां नानुकुर्युस्ते मानवाः प्रेक्ष्य विष्ठिताः। मनुष्यलोके सकले तादृशीं कुरु वै सभाम्
अशी सभा बांध की, जगातले कोणीही माणसं तुझं काम पाहून ते तसंच करू शकणार नाहीत.
यत्र द्विव्यानभिप्रायान्पश्येम विहितांस्त्वया। आसुरान्मानुपांश्चैव तादृशीं कुरु वै सभाम्
अशी सभा बांध की, जिथे आम्ही तुझ्या हातून घडवलेली दैवी अद्भुत गोष्टी पाहू शकू, ज्या असुर आणि माणसांपेक्षा श्रेष्ठ असतील.
प्रतिगृह्य तु तद्वाक्यं सम्प्रहृष्टो मयस्तदा। विमानप्रतिमां चक्रे पाण्डवस्य शुभां सभाम्
मग मयाने ती आज्ञा आनंदाने स्वीकारली आणि पांडवांसाठी विमानासारखी सुंदर सभा बांधली.
ततः कृष्णश्च पार्थश्च धर्मराजे युधिष्ठिरे। सर्वमेतत्समावेद्य दर्शयामासतुर्मयम्
यानंतर कृष्ण आणि पार्थ यांनी हे सर्व धर्मराज युधिष्ठिराला सांगितलं आणि त्याला मयाला दाखवलं.
तस्मै युधिष्ठिरः पूजां यथार्हमकरोत्तदा। स तु तां प्रतिजग्राह मयः सत्कृत्य भारत
त्यावर युधिष्ठिराने त्याला योग्य ती पूजा केली. मयाने ती सन्मानाने स्वीकारली, हे भारत.
स पूर्वदेवचरितं तदा तत्र विशाम्पते। कथयामास दैतेयः पाण्डुपुत्रेषु भारत
तेव्हा त्या ठिकाणी दैत्य मयाने पांडुपुत्रांना पूर्वी देवांनी केलेल्या कृत्यांची कथा सांगितली.
स कालं कञ्चिदाश्वस्य विश्वकर्मा विचिन्त्य तु। सभां प्रचकमे कर्तुं पाण्डवानां महात्मनाम्
नंतर विश्वकर्म्याने काही काळ विचार करून, त्या महान पांडवांसाठी सभा बांधायला सुरुवात केली.
अभिप्रायेण पार्थानां कृष्णस्य च महात्मनः। पुण्येऽहनि महातेजाः कृतकौतुकमङ्गलः
पार्थ आणि महान आत्मा कृष्ण यांच्या संमतीने, शुभ दिवशी, विधिपूर्वक तो तेजस्वी माणूस कामाला लागला.
सर्वर्तुगुणसम्पन्नां दिव्यरूपां मनोरमाम्। दशकिष्कुसहस्रां तां मापयामास सर्वतः
सर्व ऋतूंच्या गुणांनी युक्त, दिव्य रूपाची, मनोहारी, आणि दहा हजार धनुष्य एवढ्या लांबीची अशी सभा त्याने सर्व बाजूंनी उभारली.