आदाय च न शक्नोमि पुत्रांस्तरितुमात्मना। न च त्यक्तुमहं शक्ता हृदयं दूयतीव मे
मी माझ्या मुलांना घेऊन स्वतःचा जीव वाचवू शकत नाही; आणि त्यांना सोडून देण्याचंही माझ्या मनाला जमत नाही — माझं हृदय फाटतंय.
कं तु जह्यामहं पुत्रं कमादाय व्रजाम्यहम्। किंनु मे स्यात्कृतं कृत्वा मन्यध्वं पुत्रकाः कथम्
कोणत्या मुलाला मी मागे ठेवू, कोणाला घेऊन जाऊ? असं केल्याने काय साध्य होईल? सांगा रे मुलांनो, मी काय करू?
चिन्तयाना विमोक्षं वो नाधिगच्छामि किंचन। छादयिष्यामि वो गात्रैः करिष्ये मरणं सह
तुम्हाला वाचवायचं म्हणून मी विचार करतेय, पण काहीच मार्ग सापडत नाही; मी माझ्या अंगाने तुम्हाला झाकीन आणि तुमच्यासोबत मरून जाईन.
जरितारौ कुलं ह्येतज्ज्येष्ठत्वेन प्रतिष्ठितम्। सारिसृक्कः प्रजायेत पितॄणां कुलवर्धनः
जरिता पक्ष्यांचं घराणं मोठं आणि आदरणीय आहे; सारिसृक्क हा पूर्वजांच्या वंशाची वाढ करणारा आहे.
स्तम्बमित्रस्तपः कुर्याद्द्रोणो ब्रह्मविदां वरः। इत्येवमुक्त्वा प्रययौ पिता वो निर्घृणः पुरा
स्तंभमित्राने तप करावं, द्रोण हा ब्रह्मज्ञानात श्रेष्ठ आहे; असं सांगून तुमचे वडील पूर्वीच दया न करता निघून गेले.
कमुपादाय शक्येयं गन्तुं कष्टाऽऽपदुत्तमा। किं नु कृत्वा कृतं कार्यं भवेदिति च विह्वला। नापश्यत्स्वधिया मोक्षं स्वसुतानां तदानलात्
एका मुलाला घेऊन मी या मोठ्या संकटातून जाऊ शकते; पण असं केल्याने माझं कर्तव्य पूर्ण होईल का? या विचाराने मी गोंधळले आणि त्या आगीतून माझ्या मुलांना वाचवायचा काहीच मार्ग मला दिसेना.
एवं ब्रुवाणां शार्ङ्गास्ते प्रत्यूचुरथ मातरम्। स्नेहमुत्सृज्य मातस्त्वं पत यत्र न हव्यवाट्
अशी बोलल्यावर शार्ङ्गांनी आपल्या आईला उत्तर दिलं, "आई, आपला माया सोड आणि जिथे अग्नी पोहोचू शकत नाही तिथे जा."
अस्मास्विह विनष्टेषु भवितारः सुतास्तव। त्वयि मातर्विनष्टायां न नः स्यात्कुलसन्ततिः
आम्ही इथे नष्ट झालो तरी तुला अजूनही मुलं मिळतील; पण आई, तूच गेलीस तर आपल्या कुळाची परंपरा संपेल.
अन्ववेक्ष्यैतदुभयं क्षेमं स्याद्यत्कुलस्य नः। तद्वै कर्तुं परः कालो मातरेष भवेत्तव
हे दोन्ही विचारात घेता, आपल्या घराचं भलं ह्यात आहे की तू वाचलीस; म्हणून आई, आता तसंच करायची वेळ आली आहे.
मा त्वं सर्वविनाशाय स्नेहं कार्षीः सुतेषु नः। न हीदं कर्म मोघं स्याल्लोककामस्य नः पितुः
फक्त आमच्यावर माया ठेवून सर्वांचा नाश करू नकोस; आपल्या वडिलांनी जगाच्या भल्यासाठी केलेलं हे कृत्य वाया जाऊ नये.
इदमाखोर्बिलं भूमौ वृक्षस्यास्य समीपतः। तदाविशध्वं त्वरिता वह्नेरत्र न वो भयम्
या झाडाजवळ जमिनीवर उंदराचं एक बिल आहे; पटकन त्यात शिरा, इथे तुम्हाला अग्नीचं काहीही भय नाही.
ततोऽहं पांसुना छिद्रमपिधास्यामि पुत्रकाः। एवं प्रतिकृतं मन्ये ज्वलतः कृष्णवर्त्मनः
मग मी त्या छिद्रावर माती टाकून झाकीन, मुलांनो; असं केल्याने तुम्ही धगधगत्या आगीतून वाचाल असं मला वाटतं.
तत एष्याम्यतीतेऽग्नौ विहन्तुं पांसुशंचयम्। रोचतामेष वो वादो मोक्षार्थं च हुताशनात्
आग शमल्यावर मी परत येऊन ती माती बाजूला करीन; ही योजना तुम्हाला मान्य असू द्या, कारण ती तुम्हाला जळत्या आगीतून वाचवण्यासाठी आहे.
अबर्हान्मांसभूतान्नः क्रव्यादाखुर्विनाशयेत्। पश्यमाना भयमिदं प्रवेष्टुं नात्र शक्नुमः
पण जर एखादा मांसाहारी उंदीर आत आला, तर तो आपल्याला खाऊन टाकेल; हे भय पाहून आम्हाला आत जाता येत नाही.
कथमग्निर्न नो धक्ष्येत्कथमाखुर्न नाशयेत्। कथं न स्यात्पिता मोघः कथं माता ध्रियेत नः
आग आपल्याला कशी जाळणार नाही? उंदीर आपल्याला कसा मारणार नाही? आपल्या वडिलांचं कृत्य कसं वाया जाणार नाही? आणि आपली आई कशी वाचणार?
बिल आखोर्विनाशः स्यादग्नेराकाशचारिणाम्। अन्ववेक्ष्यैतदुभयं श्रेयान्दाहो न भक्षणम्
आपण बिलात गेलो तर उंदीर आपल्याला संपवेल; बाहेर राहिलो तर आकाशातून येणारी आग आपल्याला जाळेल. हे दोन्ही पाहता, जळून मरणं खाल्लं जाण्यापेक्षा बरं.
गर्हितं मरणं नः स्यादाखुना भक्षिते बिले। शिष्टादिष्टः परित्यागः शरीरस्य हुताशनात्
बिलात उंदराने खाल्लं जाणं हे आपल्यासाठी लाजिरवाणं मरण ठरेल; पण शरीर अग्नीत सोडणं हे शहाण्यांनी योग्य मानलं आहे.
अग्निदाहे तु नियतं ब्रह्मलोके ध्रुवा गतिः
आगीनं जळून मेला तर नक्कीच ब्रह्मलोकाची प्राप्ती होते.
अस्माद्बिलान्निष्पतितमाखुं श्येनो जहार तम्। क्षुद्रं पद्भ्यां गृहीत्वा च यातो नात्र भयं हि वः
त्या बिलातून उंदीर बाहेर पडताच गरुडाने त्याला पकडलं; आपल्या पंजांनी त्याला धरून तो उडून गेला — आता तुम्हाला काहीही भय नाही.
न हृतं तं वयं विद्मः श्येनेनाखुं कथंचन। अन्येऽपि भितारोऽत्र तेभ्योऽपि भमेव नः
गरुडाने उंदीर कसा उचलला हे आम्हाला माहीत नाही; इथे इतरही घाबरलेले आहेत, पण आता आपल्याला त्यांचं काहीही भय नाही.
संशयो वह्निरागच्छेद्दृष्टं वायोर्निवर्तनम्। मृत्युर्नो बिलवासिभ्यो बिले स्यान्नात्र संशयः
आग आली तर काही खात्री नाही; पण वाऱ्याची दिशा बदललेली आपण पाहिली आहे. बिलात राहणाऱ्यांना मृत्यू निश्चित आहे — यात शंका नाही.
निःसंशयात्संशयितो मृत्युर्मातर्विशिष्यते। चर खे त्वं यथान्यायं पुत्रानाप्स्यसि शोभनान्
आई, जेव्हा मृत्यू निश्चित असतो तेव्हा शंका उरत नाही; योग्य ते करून जा, तुला पुन्हा चांगले पुत्र मिळतील.
अहं वेगेन तं यान्तमद्राक्षं पततां वरम्। बिलादाखुं समादाय श्येनं पुत्रा महाबलम्
मी वेगाने पाहिलं, की गरुडाने, सर्व पक्ष्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, त्या उंदराला बिलातून पकडलं आणि उडून गेला, मुलांनो.
तं पतन्तं महावेगा त्वरिता पृष्ठतोऽन्वगाम्। आशिषोऽस्य प्रयुञ्जाना हरतो मूषिकं बिलात्
तो गरुड वेगाने उडत असताना मीही घाईने त्याच्या मागे गेले, आणि तो उंदीर बिलातून घेऊन जात असताना मी त्याला आशीर्वाद दिला.
यो नो द्वेष्टारमादाय श्येनराज प्रधावसि। भव त्वं दिवमास्थाय निरमित्रो हिरण्मयः
हे गरुडराजा, आमचा शत्रू उचलून नेणारा, तू वेगाने निघून जा; स्वर्गात जाऊन, तू सोन्यासारखा तेजस्वी आणि निर्भय हो.
स यदा भक्षितस्तेन श्येनेनाखुः पतत्रिणा। तदाहं तमनुज्ञाप्य प्रत्युपायां पुनर्गृहम्
त्या पंखधारी गरुडाने उंदीर खाल्ल्यावर, मी त्याला परवानगी दिली आणि पुन्हा माझ्या घराकडे परत गेले.
प्रविशध्वं बिलं पुत्रा विश्रब्धा नास्ति वो भयम्। श्येनेन मम पश्यन्त्या हृत आखुर्महात्मना
मुलांनो, निर्धास्तपणे बिलात जा; आता तुम्हाला काहीही धोका नाही. मी स्वतः पाहिलं की मोठ्या मनाच्या गरुडाने उंदीर पकडून नेला आहे.
न विद्महे हृतं मातः श्येनैनाखुं कथंचन। अविज्ञाय न शक्यामः प्रवेष्टं विवरं भुवः
आई, आम्हाला माहीत नाही की गरुडाने उंदीर नेला आहे की नाही; नीट समजल्याशिवाय आम्ही जमिनीच्या बिलात जाऊ शकत नाही.
अहं तमभिजानामि हृतं श्येनेन मूषिकम्। नास्ति वोऽत्र भयं पुत्राः क्रियतां वचनं मम
मी ओळखते की गरुडाने उंदीर पकडला आहे; मुलांनो, इथे तुम्हाला काहीही भीती नाही. माझं ऐका.
न त्वं मिथ्योपचारेण मोक्षयेथा भयाद्धि नः। समाकुलेषु ज्ञानेषु न बुद्धिकृतमेव तत्
तू खोट्या आश्वासनाने आम्हाला भीतीमधून सोडवणार नाहीस; जेव्हा समज गोंधळलेली असते, तेव्हा ते बुद्धीचं काम नसतं.