पार्था, एकदा तो तेजस्वी आणि अजिंक्य राजा, पर्वताच्या पायथ्याशी असलेल्या वनात शिकार करत होता. शिकारमध्ये मग्न असताना, राजा भूक आणि तृष्णेने त्रस्त झाला; आणि पर्वतावर त्याचा अद्वितीय घोडा मृत झाला. मग राजा पायी पर्वतावर भटकू लागला. तेव्हा, पार्था, त्याला जगात कुणाशीही तुलना करता येणार नाही अशी मोठ्या डोळ्यांची एक कन्या दिसली. राजा, शत्रूंच्या सैन्यांचा दमन करणारा, त्या कन्येला एकटी पाहून तिच्याकडे न थांबता, स्थिर नजरेने पाहू लागला. तिचे सौंदर्य त्याला भाग्याचे मूर्त स्वरूप वाटले; पुन्हा त्याला ती सूर्याच्या तेजाचा अंश असल्यासारखी भासली. रूप आणि तेजात ती अग्नीच्या ज्वाळेसारखी होती; शांतता आणि चमकात, निर्मळ चंद्रकोरीसारखी. पर्वताच्या उतारावर उभी असलेली ती मोठ्या डोळ्यांची कन्या, सुवर्ण मूर्तीप्रमाणे चमकत होती. तिच्या सौंदर्यामुळे आणि खास करून तिच्या वेशभूषेमुळे, पर्वत, त्यावरील झाडे, वेल्या आणि वनस्पती, सर्व काही जणू सोन्याचे झाले आहे असे वाटत होते. राजाने तिला पाहून, जगातील इतर सर्व स्त्रियांना विसरले; आणि त्याला वाटले की, त्याच्या डोळ्यांना मिळणारे फळ त्याने मिळवले आहे. जन्मापासून राजा जितके रूप पाहिले होते, त्याला तिच्या रूपाशी तुलना करता कुणीही समतुल्य वाटले नाही. तिच्या गुणांच्या बंधनात त्याचे मन आणि डोळे अडकले; तो त्या जागेवरून हलला नाही, आणि त्याला इतर काहीच जाणवले नाही. राजाला वाटले, देव, असुर आणि मनुष्यांच्या जगात सर्वकाही घोटून, सृष्टीकर्त्याने या मोठ्या डोळ्यांच्या कन्येचे रूप प्रकट केले आहे. राजा संवरण विचार करू लागला की, सौंदर्य, संपत्ती आणि भाग्याच्या बाबतीत, जगात अशी दुसरी कन्या नाही. त्या शुभ कन्येला पाहून, राजा, श्रेष्ठ कुलात जन्मलेला, मनात तीव्र इच्छा जागृत झाली; कामाच्या बाणाने त्याचे हृदय भेदले गेले. प्रेमाच्या तीव्र ज्वाळेत जळणारा राजा, जो नेहमी धाडसी होता, आता त्या मोहक कन्येला संकोचाने बोलू लागला. "तू कोण आहेस? कुणाची आहेस, पतली जंघा असलेल्या? कशासाठी इथे उभी आहेस? आणि या एकाकी वनात तू एकटी का भटकतेस, निर्मळ हास्य असलेल्या?" राजा म्हणाला, "तू, प्रत्येक अंगाने निर्दोष आणि सर्व अलंकारांनी शोभित, जणू अलंकारांना हवे असलेले अलंकार आहेस." "माझ्या मते तू देवी, असुरी, यक्षी, राक्षसी, नागकन्या, गंधर्वी किंवा मानवी स्त्री नाहीस." "हे तेजस्विनी, मी पाहिलेल्या किंवा ऐकलेल्या सर्व श्रेष्ठ स्त्रियांमध्ये, कुणीही तुझ्या तुल्य नाही." "तुझ्या चंद्रापेक्षा उजळ चेहरा आणि कमलदलासारख्या डोळ्यांना पाहून, माझ्या मनात प्रेम जागृत झाले." राजाने तिच्याशी असे बोलले, पण त्या एकाकी वनात, प्रेमाने त्रस्त झालेल्या राजाला ती कन्या काहीच उत्तर दिली नाही. राजा विनंती करत असताना, ती मोठ्या डोळ्यांची कन्या, जणू विजेसारखी, त्या जागीच ढगांमध्ये अदृश्य झाली. राजा त्या कमलनेत्र कन्येचा शोध घेत, वनात सर्वत्र भटकू लागला, जणू वेड्यासारखा. तिला न पाहता, आणि मोठ्या दुःखाने विलाप करत, तो श्रेष्ठ राजा काही काळ स्थिर उभा राहिला. मग, ती कन्या अदृश्य होताच, राजा, कामाच्या मोहात, भूमीवर कोसळला. तो जमिनीवर पडलेला असताना, सुंदर हास्य आणि रुंद कंबरेची ती कन्या पुन्हा राजासमोर प्रकट झाली. मग, शुभ कन्येने, कुरु वंशाच्या तेजस्वी राजाला, ज्याचे हृदय इच्छा-विकाराने भरले होते, मधुर शब्दांनी संबोधले. तपती, जणू हसत, गोड शब्दात म्हणाली, "उठा, उठा! शुभ होवो. तू मोहात पडण्यास योग्य नाहीस, शत्रूंचा दमन करणाऱ्या." "हे राजश्रेष्ठ, तू पृथ्वीवर मोहात पडायला योग्य नाहीस." अशा गोड शब्दांनी संबोधल्यावर, राजा, ती रुंद कंबरेची कन्या समोर उभी आहे हे पाहून, तिच्या काळ्या डोळ्यांना पाहून, बोलू लागला. प्रेमाच्या ज्वाळेने त्याचे हृदय जळत होते; तो अडखळत म्हणाला, "हे काळ्या डोळ्यांची, माझ्यावर कृपा कर, मी इच्छेने वेडा झालो आहे." "माझा स्वीकार कर, मी तुझ्यासाठी तळमळतो आहे; माझे प्राण तुझ्यावर आहेत. हे मोठ्या डोळ्यांची, तुझ्यासाठी प्रेमाने मला तीक्ष्ण बाणांनी भेदले आहे." "हे कमलजन्मा, इच्छेने मला घेरले आहे; ती शांत होत नाही; त्यामुळे मी, कामाच्या महागंडाने दंशित, तुझ्याकडे हाक देतो, हे सौम्ये." "म्हणून, हे रुंद कंबरेची आणि सुंदर चेहरा असलेल्या, माझा स्वीकार कर. माझे जीवन तुझ्यावर आहे, तुझे बोलणे किंनरांच्या गाण्यासारखे आहे." "हे निर्दोष, सुंदर अंग आणि कमल-चंद्रासारखा चेहरा असलेल्या, मी तुझ्याशिवाय जगू शकत नाही, हे लाजाळू." "हे कमलनेत्रे, इच्छेने मला घेरले आहे; म्हणून, हे मोठ्या डोळ्यांची, माझ्यावर दया कर." "हे काळ्या डोळ्यांची, तू मला, तुझ्या भक्तास, सोडू नये; तुझ्या स्नेहाने तू मला रक्षण करायला हवे, हे सुंदर स्त्री." "तुला पाहून, माझ्या मनात तीव्र इच्छा जागृत झाली आहे; हे शुभे, तुला पाहिल्यावर, इतर कोणतीही स्त्री पाहण्यात मला आनंद मिळत नाही." "कृपा कर, मी तुझ्या अधीन आहे—माझा स्वीकार कर, मी तुझा भक्त आहे, हे सुंदर स्त्री; तुला पाहताच, हे सुंदर कंबरेची, प्रेमाने मला तीव्रपणे भेदले, हे सौम्ये." "हे मोठ्या डोळ्यांची, प्रेमाची ज्वाळा माझ्यात पेटली आहे; ती तीव्रपणे जळते, हे कमलनेत्रे, जणू कामदेवाच्या बाणांनी भेदले आहे." अशा प्रकारे, राजा संवरण आणि तपती यांचा पर्वताच्या पायथ्याशी वनात झालेला अद्भुत आणि प्रेमपूर्ण संवाद घडला.