राजा, माझे वडील म्हणजेच महान ऋषी विश्वामित्र, आणि मेरी माता म्हणजे मेनका, प्रसिद्ध अप्सरा. हिमालयाच्या उतारावर, मेनका अप्सरेने मला जन्म दिला. पण जन्मानंतर, तिने मला सोडून दिले, जणू स्वतःच्या मुलाला त्यागल्यासारखी. त्या वेळी, धर्मनिष्ठ पक्ष्यांनी एकत्र येऊन मला संरक्षण दिले. पक्ष्यांच्या पंखांनी मला सुरक्षित ठेवले, म्हणून मला शाकुंतला म्हणतात. नंतर, महान आत्म्याचे ऋषी कश्यप यांनी मला पाहिले. मी यज्ञाच्या पाण्याकरिता आलेली असताना, पक्ष्यांनी दयाळूपणे, जणू ठेवणी म्हणून, मला त्या ऋषीकडे दिले. यज्ञकर्ता कण्व ऋषी यांनी मला पाहिले आणि प्रसन्न होऊन हसले. त्यांनी जणू अग्नीला तुषारातून घेतल्यासारखे, मला आपल्या आश्रमात आणले. तिथे, हे राजन, महान ऋषीने दयाळूपणे मला सन्मान दिला; त्यांनी मला आपल्या मुलीसारखे वाढवले, हे राजन, मी सन्माननीय रूपाची स्त्री आहे. मी विश्वामित्राची कन्या आहे, हे राजन, आणि कण्व ऋषीने मला वाढवले. तू मला माझ्या तारुण्यात पाहिले आहेस. आश्रमात, पर्णकुटीत, तू मला एकटी, माझ्या वडिलांशिवाय, नशीबाच्या प्रेरणेने, एकाकी अवस्थेत पाहिले. तू मला सौम्य आणि सत्य शब्दांनी संततीसाठी मागणी केलीस; तू आश्रमात राहिलास, धर्म, काम आणि हेतू यांना दृढनिश्चयाने अनुसरून. गंधर्वविवाहाच्या पद्धतीने, तू माझा हात धरला; मला तुझ्या वंश, आचार आणि सत्यतेची जाणीव आहे. माझ्या कर्तव्याचे पालन करून, मी आता तुझ्याकडे संरक्षण मागितले आहे; म्हणून, तू जे वचन दिले आहेस, त्यात खोटे बोलू नकोस. माझे कर्तव्य बाजूला ठेवून, मी तुझ्याकडे आली आहे, आणि तुच माझा एकमेव रक्षक आहेस; राजन, तू मला, निर्दोष असताना, सोडून देऊ नकोस. हे राजन, मी पूर्वी कोणते पाप केले होते, की लहानपणी माझ्या नातेवाईकांनी मला सोडले, आणि आता तूही मला सोडू इच्छितोस? खरे तर, तू मला सोडलेस तरी, मी पुन्हा आश्रमात परत जाईन; पण हा तुझा पुत्र, तुझा स्वतःचा मुलगा, त्याला तू सोडू नकोस. राजा म्हणाला: "मी या मुलाला माझा आणि तुझा पुत्र मानत नाही, शाकुंतला. स्त्रिया खोटे बोलतात; तुझे शब्द कोण मान्य करेल? तू लाज न ठेवता, माझ्यासमोर अशक्य गोष्टी सांगतेस, हे दुष्ट तपस्विनी; दूर जा. कुठे तो महान ऋषी, कठोर तप करणारा, आणि कुठे अप्सरा मेनका? आणि तू, दयनीय, तपस्विनीच्या वेशात, कुठे आहेस? तुझा मुलगा मोठ्या काठीसारखा, लहान असूनही शक्तिशाली आहे. एवढ्या कमी वेळात तो इतका मोठा कसा झाला? तुझा जन्म अत्यंत नीच आहे; तू मला कामुक स्त्री वाटतेस. मेनकाने तुला इच्छा आणि वासनेतून जन्म दिला. तू जे काही सांगतेस, ते सर्व लपवलेले आहे, हे तपस्विनी. 'जगातील सर्व स्त्रिया चंचल आहेत, सर्व इच्छा-प्रवृत्त आहेत.' सर्व स्त्रिया दुसऱ्यावर अवलंबून असतात, सर्व क्रोधाने भरलेल्या असतात; सर्व खोटे बोलतात. तू कण्व ऋषीकडे जाऊ नकोस. मेनका, तुझी आई, करुणाहीन आहे, नृत्य करणारी आहे, आणि ती हिमालयाच्या पायथ्याशी टाकलेल्या हारासारखी सोडली गेली. तुझे वडील देखील, क्षत्रिय जातीचे, करुणाहीन आहेत—विश्वामित्र, ब्राह्मणत्वासाठी लोभी, कामासक्त. दिव्य स्त्रीने विश्वामित्राला मला इच्छेने जन्म दिला. अहो, मला तुझा जन्म माहित आहे, हे नीच, तुच्छ लोकांपासून. मेनका अप्सरांमध्ये श्रेष्ठ आहे, आणि तुझे वडील महान ऋषी आहेत. मग त्यांच्या मुलीने तू अशी कामुक स्त्रीसारखी का बोलतेस? तू म्हणतेस तुझा वंश श्रेष्ठ आहे, पण तुझा जन्म नीच आहे. तुला जन्म दिल्यावर, तुला सोडून दिले, आणि इतरांनी तुला वाढवले, जणू कोकीळाचा पिल्ला. तुझे वडील कण्व, विचारहीन, तुला दुर्दैवी बालकासारखे वाढवले. तू जे बोलतेस, हे तपस्विनी, त्यावर विश्वास ठेवता येत नाही. राजाच्या उपस्थितीत असे बोलून, तू जिथे हवे तिथे जा. 'इथे सोनं, रत्नं, मोती, वस्त्रं, आणि दागिने आहेत.' तुला आनंद मिळवायचा असेल, हे तपस्विनी, तर हे स्वीकार. मला तुझा चेहरा पाहायचा नाही; तू जिथे हवे तिथे जा." शाकुंतला म्हणाली: "हे राजन, तू इतरांच्या दोषांना मोहरीच्या दाण्यासारखे लहान पाहतोस, पण स्वतःचे दोष बेलफळासारखे मोठे असूनही, तू पाहतोस आणि न पाहिल्यासारखे करतोस. मेनका देवांमध्ये आहे, आणि देव मेनकासोबत आहेत; माझा जन्म तुझ्या जन्मापेक्षा श्रेष्ठ आहे, दुष्यंत. तू पृथ्वीवर चालतोस, राजन, आणि मी आकाशात फिरते; आपल्या मध्ये मेरू पर्वत आणि मोहरीच्या दाण्याइतका फरक आहे. मी इंद्र, कुबेर, यम आणि वरुण यांच्या राजप्रासादात गेले आहे; हे माझे सामर्थ्य पाहा, राजन. पूर्वी, श्रेष्ठ पुरुषांमध्ये, उर्वशीला आयुष नावाचा पुत्र झाला; तो तुझा पुरातन पूर्वज आहे, हे महान राजन. अनेक महान ऋषी आणि शक्तिशाली क्षत्रिय, हे शत्रूंचा संहार करणारा, अप्सरांपासून जन्मले आहेत; ऋषींमध्ये अशा मातांचा जन्मात काही दोष नाही. मीही तुला एक सत्य सांगते, हे राजन; हे उदाहरण म्हणून ऐक, द्वेषाने नाही, आणि तू त्याचे क्षमा कर. ज्यापर्यंत विकृत मनुष्य स्वतःचे रूप आरशात पाहत नाही, तो स्वतःला इतरांपेक्षा सुंदर समजतो. पण जेव्हा तो आरशात आपली कुरूपता पाहतो, तेव्हा त्याला स्वतःलाच लाज वाटते, इतरांमुळे नाही. जो अत्यंत सुंदर आहे, तो कोणालाही कमी समजत नाही; पण जो अतिशय बोलका आणि कठोर भाषेत बोलतो, तो येथे त्रासदायक ठरतो. मदाने भरलेले हत्ती, त्यांच्या अंगावर धुळ टाकली गेली की आनंदित होतात; त्याचप्रमाणे, वाईट व्यक्ती दुसऱ्यांची निंदा करून आनंदित होतात.