गंगेच्या आणि यमुनेच्या संगमावर जाऊ या, असे म्हणून त्या ऋषीसमूहाने एकत्र निर्णय घेतला आणि जसे आले तसेच ते निघून गेले. ऋषी निघून जाताना शाकुंतला आपल्या पुत्राचा हात धरून उभी राहिली. आईवडिलांशिवाय मुलं जशी उदास होतात, तशी ती दुःखाने ग्रासली गेली होती. दुःखाने तिचे शरीर थकले असले तरी, मनाने ती स्वतःला सावरत होती. ब्राह्मण गेले, तेव्हा ही तेजस्विनी स्त्री राजमार्गावरून चालू लागली. तिच्यासोबत फक्त तिचा मुलगा होता. त्या पुरवांच्या राजमार्गावर चालताना, तिने पूर्वी कधीही न पाहिलेल्या गोष्टी पाहिल्या आणि हळूहळू पुढे जाऊ लागली. ती राजमार्गावर चालताना, तिने उत्तुंग राजवाडे, सुंदर मंदिरे, भव्य सभागृहं आणि अद्भुत राजप्रासाद पाहिले. या सर्व गोष्टी पाहून तिच्या मनात कुतूहल दाटून आले आणि ती आश्चर्याने सर्वत्र पाहू लागली. तिला पाहून सर्व लोक म्हणू लागले—तिची शोभा जणू कमळाशिवाय राहिलेल्या सौंदर्यासारखी आहे; तिची चाल राजहंसासारखी आणि तिचा आवाज कोकिळेसारखा मधुर आहे. तिचा चेहरा चंद्रासारखा, तिचे रूप लक्ष्मीला लाजवेल असे, तिचे हास्य जाईच्या फुलासारखे, आणि तिची कांती कमळाच्या अंतःस्थलासारखी उजळ होती. तिच्या डोळ्यांची पापणी कमळाच्या पाकळ्यांसारखी रुंद, कांती वितळलेल्या सोन्यासारखी, हात गुडघ्यापर्यंत पोहोचलेले, केश सुंदर, आणि स्तन भरगच्च व एकमेकांशी लागून होते. तिची कंबर भरदार, नितंब रुंद, तिच्या मांडी तरुण हत्तीच्या सोंडेप्रमाणे, पाय उंच, टाच लाल आणि भूतलावर ठामपणे ठेवलेले होते. अशा या अद्भुत सौंदर्याने संपन्न शाकुंतलेला पाहून, दुष्यंताच्या नगरीतील सर्वांनी वाटले की जणू ही स्वर्गातून अवतरलेली आहे. सर्व लोक तिच्या गुणांची स्तुती करू लागले—ती सिंहासारख्या डोळ्यांची, दातांची, खांद्यांची आणि भुजांची आहे. तिच्या मुलाबद्दलही सर्वजण बोलू लागले—त्याचे वक्षस्थळ, ताकद, चाल, रुंद खांदे, प्रशस्त छाती, छत्रासारखे डोके, हे सर्व सिंहासारखे आहे. त्याचे तळहात व पायतळी लाल, तोंड लाल, आवाज ढोलासारखा, राजचिन्हे असलेला, आणि त्याच्यात राजस तेज स्पष्ट दिसत होते. रूप, सौंदर्य, शरीर आणि तेज यात तो दुष्यंताच्या तुल्य होता. सर्वजण विचारू लागले—हा कोणाचा पुत्र असावा? अशा प्रकारे हजारो लोकांनी शाकुंतला व तिच्या पुत्राची स्तुती केली. नगरातील स्त्रिया देखील प्रेमाने त्यांच्यामागे चालू लागल्या. शाकुंतलेने नगरवासीयांचे बोलणे ऐकले आणि ती गप्प झाली. राजवाड्याच्या दाराशी पोहोचल्यावर, राजकन्या शाकुंतला अंतर्मुख झाली आणि आपल्या कार्याचे गांभीर्य मनाशी लावून विचार करू लागली. लज्जेने तिचे शरीर जड झाले होते. तिने विचार केला—'मी स्वतःची गोष्ट राजासमोर कशी न लाजता सांगू शकते?' असे मनाशी ठरवून, ती दुःखाने भरलेली शाकुंतला विचार करत करत राजाकडे गेली आणि तिला राजदरबारात प्रवेश मिळाला. ती आपल्या तेजस्वी पुत्रासह राजाच्या समोर गेली. राजा दुष्यंत सिंहराजाच्या सिंहासनावर बसला होता आणि त्याचे तेज इंद्रासारखे दिसत होते. शाकुंतलेने नम्रपणे डोके झुकवले, आनंदाने राजाला योग्य सन्मान दिला आणि बोलू लागली. तिने आपल्या मुलाला सांगितले—'राजाला, तुझ्या व्रतस्थ पित्याला वंदन कर.' असे म्हणून ती लाजून चेहरा खाली घालून उभी राहिली. एका खांबाला धरून, तिने राजाला 'कृपा करा' असे विनवले; आणि शाकुंतलेचा पुत्रही हात जोडून राजाला वंदन करू लागला. तो आनंदाने डोळे मोठे करून राजाकडे पाहू लागला. पण दुष्यंत, धर्माचा विचार करत, म्हणाला—'तू येथे का आली आहेस? सुंदर कांती असलेल्या स्त्री, मला सांग. मी नक्कीच तुझे आणि तुझ्या पुत्राचे कार्य पूर्ण करीन.' शाकुंतला म्हणाली—'राजा, कृपा करा, मी बोलते. हा पुत्र, हे राजन, तुझ्यापासून माझ्या पोटी जन्मला आहे. म्हणून, हे राजन, याला तू युवराज म्हणून अभिषिक्त कर. आश्रमात जशी पूर्वी आपली संमती झाली होती, तसेच कर.' 'पूर्वी आपल्या भेटीत तू वचन दिले होतेस—ते लक्षात ठेव, हे महाबाहु, कण्व ऋषींच्या आश्रमात.' पण दुष्यंत राजाला भोग आणि इतर स्त्रियांचे आकर्षण झाले होते, त्यामुळे शाकुंतला आणि तिचा पुत्र त्याच्या मनातून हरवून गेले. तरी, क्षणभर त्याने शाकुंतला आणि तिच्या पुत्राचा विचार केला, स्मित केले, आणि मनाने त्यांना आलिंगन देऊन, काही काळ त्याने सुखाचा अनुभव घेतला. पण शाकुंतलेचे शब्द ऐकून आणि तिला आठवूनही, राजाने सांगितले—'माझ्या लक्षात नाही, हे शुभे, आपली भेट.' 'मी व्यर्थपणे संबंध ठेवू इच्छित नाही; हेच माझे ठाम मत आहे. मला तुझ्याशी कोणताही संबंध आठवत नाही.' 'मला तुझ्याशी धर्म, अर्थ किंवा काम यातील कोणताही संबंध आठवत नाही. तू जावे किंवा राहावे, किंवा तुला हवे ते करावे.' हे ऐकून शाकुंतलेच्या डोळ्यांत राग आणि अपमानाने लालसरपणा आला, ओठ थरथरले, आणि तिने राजाकडे बाजूने पाहिले, जणू काही ती आपल्या नजरेने त्याला जाळत होती. ती आपल्या भावनांना आणि रागाने आलेल्या अशांततेला लपवत, तपश्चर्येने मिळवलेली ऊर्जा रोखत होती. क्षणभर विचार करून, दुःख आणि संतापाने भरलेली, तिने आपल्या पतीकडे पाहिले आणि योग्य शब्दांत उत्तर दिले. 'हे राजन, सर्व काही माहित असूनही, तू असे का बोलतोस? साध्या मनुष्यासारखे, तू निःसंकोचपणे म्हणतोस की तुला काहीच माहीत नाही.' 'तुझे हृदय सत्य आणि असत्य दोन्ही जाणते. पण, दुर्दैवाने, तू स्वतःला—जो साक्षी आहे—त्याचीच उपेक्षा करतोस.' 'जो एक आहे, पण दुसऱ्याप्रमाणे वागतो, त्याने कोणते पाप उरले नाही? तो जणू स्वतःच्याच आत्म्याची चोरी करणारा चोर आहे.' 'तुला वाटते की तू एकटा आहेस, पण तुझ्या अंतःकरणात असलेल्या प्राचीन ऋषीला, जो पापकर्म जाणतो, तू ओळखत नाहीस; आणि त्याच्या उपस्थितीतच तू चुकीचे कृत्य करतोस.