शर्मिष्ठा मनात विचार करत होती: “माझा ऋतू आला आहे, पण मी अजून कोणत्याही पुरुषाला निवडलेले नाही. माझ्या आयुष्यात हे काय घडले आहे? मी काय करावे? किंवा, मी काय केले तर मला आनंद मिळेल?” तिच्या मनात दुःख होते—देवयानीला पुत्र झाला आहे, पण मी माझ्या तारुण्यात व्यर्थ पोहोचले आहे. जसे देवयानीने स्वतःचा वर निवडला, तसाच मीही माझा वर निवडणार आहे. शर्मिष्ठा ठामपणे ठरवते: “राजा मला पुत्राचा फल द्यावा, ही माझी इच्छा आहे. कदाचित तो धर्मात्मा राजा आता गुप्तपणे माझ्याकडे येईल.” आपल्या केसांनी बांधलेली शर्मिष्ठा राजाकडे वर मागते—“माझ्यासारखा वर मिळावा.” देवयानीचा पुत्र तिच्या अंतःपुरात खेळताना, त्याला पुन्हा पुन्हा पाहताना शर्मिष्ठाच्या मनात इच्छा जागी होते; कधी कधी ती त्याचा क्षणिक झलक पाहते. त्याच वेळी, राजा अशोकाच्या कुंजाजवळ बाहेर आला आणि शर्मिष्ठा तिथे उभी असल्याचे त्याला दिसले. राजा एकटा आणि एकांतात असल्याचे पाहून, शर्मिष्ठा सुंदर हास्याने पुढे आली, हात जोडून राजाला अर्पण केले आणि म्हणाली: “सोमाच्या, इंद्राच्या, विष्णूच्या, यमाच्या, वरुणाच्या किंवा तुझ्या घरात, हे नहुषपुत्र, कोण स्त्रीला पाहण्यास योग्य आहे?” “राजा, तू नेहमीच माझ्या सौंदर्य, वंश आणि स्वभावाची ओळख ठेवली आहेस; म्हणून मी तुझ्याकडे विनंती करते—माझ्या ऋतूचा लाभ दे, हे पुरुषश्रेष्ठ.” राजा म्हणतो: “मी तुझ्या गुणांमुळे तुला ओळखतो, तू दोषरहित दैत्यकन्या आहेस; तुझ्या रूपात मला सुईच्या टोकासारखा दोषही दिसत नाही.” “त्या वेळी, मी तुला पाहिल्यापासून, हे उत्तम स्त्री, मी तुला नेहमी आठवतो. उशना कविने देवयानीला सांगितले होते, जेव्हा मी समजले: ‘ही वृषपर्वनाची कन्या तुझ्या शय्येला बोलावू नको.’” “देवयानीला संतुष्ट करून, शर्मिष्ठालाही समर्थ कर.” “हे राजा, विनोदाने केलेले असत्य वाईट नाही—लग्नाच्या वेळी, स्त्रियांमध्ये, जीव धोक्यात असताना किंवा सर्व संपत्ती गेल्यावर—या पाच असत्यांना पाप नाही.” “पण, साक्षीदार म्हणून विचारले असता, जर कोणी वेगळे बोलतो, हे राजा, तो असत्य बोलणारा पतित ठरतो; पण मन एकच हेतू ठरवले असता, असत्य वाईट नाही.” “स्त्रियांमध्ये, विनोदात किंवा विवाहात, किंवा स्वतःचे प्राण वाचवताना असत्य हे असत्य नाही; तेच सर्वश्रेष्ठ स्थान मिळवते.” “राजा हे प्रजांचे प्रमाण आहे; तो असत्य बोलेल तर नष्ट होतो. मोठ्या संकटातही मी असत्य वागू शकत नाही.” “जेव्हा दोघे एकत्र येतात—पती आणि मैत्रिणीचा पती—ते समान विवाह म्हणतात; ‘तू माझा पती निवडला आहेस, हे मैत्रिण.’” “मी देवयानीसोबतच कव्याने दिली गेली; ‘तिला सन्मान आणि आधार द्यावा’—तू असत्य वागू नकोस.” “तू सोनं, रत्न, मोती, वस्त्र, आभूषणे, गायी, जमीन आणि जे काही मागितले जाते ते देतोस.” “बाह्यरूपाने दिलेली दान शरीराशी जोडलेली नसतात, हे राजा; पुत्र देणे कठीण, आणि स्वतःला देणेही कठीण.” “स्वतःचे शरीर देऊन सर्व काही दिले जाते, हे श्रेष्ठ; प्रत्येकाच्या इच्छेप्रमाणे मी देतो.” “हे राजा, तू हे तीन वेळा नगरात जाहीर केलेस; जे तू जाहीर केलेस, ते असत्य किंवा व्यर्थ नव्हते. हे राजा, ते खरे कर, जसे वैश्रवण करतो.” “माझा संकल्प आहे—मागणाऱ्याला देणे; आणि तू माझ्याकडे मागतेस—मला सांग, मी तुझ्यासाठी काय करू?” “संपत्ती, किंवा काहीही, किंवा राज्यही—हे सुंदर हास्यवाली—” “मला काहीही नको, फक्त पुत्राची इच्छा आहे; पुत्रापेक्षा मोठे काही नाही. तुझ्याकडून पुत्र मिळवून मी जगात सर्वोच्च धर्म पाळू इच्छिते.” “तीन जण धनहीन असतात, हे राजा—पत्नी, सेवक आणि पुत्र; जे काही त्यांना मिळते, ते त्याच्या मालकाला मिळते.” “स्त्रिया स्वयंभूने पुत्र आणि पतीच्या आधारासाठी निर्माण केल्या; अविवाहित कन्या किंवा पुत्रहीन स्त्री—त्यांचा जन्म जगात व्यर्थ आहे, आणि त्यांना कुठलाही भाग्य नाही.” “मी देवयानीची सखी आहे, आणि तुझ्या अधीन आहे, हे भृगुवंशज; देवयानी आणि मी, हे राजा, दोघींना तू सन्मान दे—मला सन्मान दे.” शर्मिष्ठा अशी बोलली, तेव्हा राजाने तिच्या शब्दांचा सत्य स्वीकार केला, तिला सन्मान दिला आणि धर्माची स्थापना केली. राजा शर्मिष्ठासोबत एकत्र आला, तिची इच्छा पूर्ण केली, आणि परस्पर सन्मान करून, दोघे जसे आले तसे निघून गेले. त्या संगमात, सुंदर कपाळवाली, मोहक हास्यवाली शर्मिष्ठा प्रथम त्या श्रेष्ठ राजाकडून गर्भवती झाली. योग्य वेळी, यज्ञाच्या काळात, शर्मिष्ठाने कमलासारख्या डोळ्यांचा, देवासारखा पुत्र जन्माला घातला. शुभ नक्षत्रांच्या संयोगात, उज्ज्वल आणि पवित्र चंद्रमंडलाखाली, सम्राट शर्मिष्ठासोबत आनंदित झाला. शर्मिष्ठा त्याची पत्नी झाली, लोकांमध्ये लक्ष्मीप्रमाणे; पण देवयानी माझ्यासाठी उग्र नागिणीसारखी होती. जसे पिकांसाठी पाऊस, किंवा देवांसाठी अमृत, तशी वृषपर्वनाची कन्या शर्मिष्ठा माझ्यासाठी होती; असे मनात विचार करून, राजाने देवयानीकडे दुर्लक्ष केले. पुत्र जन्माला आला हे ऐकून, देवयानी शुद्ध हास्याने दुःखाने भरली, आणि शर्मिष्ठाबद्दल विचार करू लागली. शर्मिष्ठाकडे जाऊन, देवयानी म्हणाली: “एक ऋषी, धर्मात्मा आणि वेदज्ञ, माझ्याकडे आला; मी त्याच्याकडे धर्मानुसार वर मागितला.” “संततीची इच्छा ठेवून, मी त्याला निवडले, हे सुंदर हास्यवाली; मी कोणत्याही अनुचित इच्छेने वागत नाही, हे शुद्ध हास्यवाली; म्हणून माझा पुत्र ऋषीकडून आहे—हे मी तुला खरे सांगते.” “जर हे खरे असेल, हे भयभीत, तर त्या ब्राह्मणाचा परिचय दे; मला त्याचा वंश, नाव आणि कुटुंब जाणून घ्यायचे आहे.” “त्याला तपशक्ती आणि तेजाने सूर्यासारखा झळकताना पाहून, हे शुद्ध हास्यवाली, मला त्याला विचारण्याची शक्ती नव्हती.