पुण्यवान लोकांच्या दृष्टीने वंशाची वाढ ही सर्व गोष्टींहून श्रेष्ठ मानली जाते, म्हणून प्रिय सुत, तू त्या तपस्वी जरत्कारूला भेटल्यावर त्याच्याशी नक्की बोल. तू जे काही पाहिलं आहेस, ते पूर्णपणे येथे सांग, जेणेकरून तो योग्य रीतीने पत्नी घेईल आणि वंश वाढवेल. किंवा, हे ब्राह्मण, आमच्या हितासाठी, तू आमच्यावतीने त्याला हे सांग, जसा तो आपल्या कुटुंबासाठी करतो, तसाच आमच्या कल्याणासाठी. पण तू कोण आहेस, हे श्रेष्ठ प्राणी, की आमच्यासाठी कुटुंबीयासारखा शोक करत आहेस? आम्हाला ऐकायचंय—तू कोण, जो येथे उभा आहेस? हे ऐकून, जरत्कारू, दुःखाने व्याकुळ होत, अश्रूंनी गहिवरलेल्या आवाजात आपल्या पितरांना म्हणाला, "तुम्ही माझे पूर्वज व पितर आहात, माझे मोठे; तुमची सर्वात प्रिय इच्छा पूर्ण करण्यासाठी मला काय करावे लागेल, ते सांगा. मीच जरत्कारू, तुमचा पापी पुत्र; माझ्या दुष्कृत्यांची आणि संयम अभावाची शिक्षा मीच सहन करीन." पितर म्हणाले, "पुत्रा, तू योगायोगाने या ठिकाणी आला आहेस; हे ब्राह्मण, तू अजून पत्नी का घेतली नाहीस?" जरत्कारू म्हणाला, "माझ्या पितरांविषयी हा विषय नेहमीच माझ्या मनात आहे; ब्रह्मचर्याचे पालन करत मी शरीर पुढच्या लोकांत पाठवणार होतो. माझ्या मनात ठाम निश्चय होता की मी पत्नी घेणार नाही; पण तुम्हाला पक्ष्यांसारखे लटकताना पाहून माझे मन हलले आहे. माझे मन, हे पितरांनो, ब्रह्मचर्यामुळे विवाहाकडे वळले नव्हते; पण आता मी तुमची इच्छा पूर्ण करीन, यात शंका नाही. कधीही जर मला माझ्या नावाची कन्या स्वतःहून दान स्वरूप मिळाली, तर—मी तिला स्वीकारेन, पण तिचा पालनपोषण करणार नाही; अशी परिस्थिती आली तरच मी विवाह करेन; अन्यथा नाही—हेच सत्य आहे, हे पितरांनो. त्या संयोगातून तुमच्या मुक्तीसाठी एक पुत्र जन्मेल; माझे पितर सदैव अक्षय राहोत." असं सांगून, जरत्कारू आपल्या पितरांना निरोप देऊन पृथ्वीवर फिरू लागला; पण, हे शौनक, त्याला पत्नी मिळेना, कारण तो वृद्ध होता. पितरांनी प्रेरणा दिल्याने, तो निराश होऊन, वनात जाऊन मोठ्या दुःखात मोठ्याने रडू लागला. वनात प्रवेश करून, पितरांच्या हितासाठी सजग, शहाण्या जरत्कारूने "मला कन्या हवी आहे" असे शब्द तीनदा हळूवारपणे उच्चारले. "येथे स्थिर आणि चल, तसेच लपलेली सर्व प्राणी, माझे शब्द ऐका. मी कठोर तप करत असताना, माझे पितर दुःखाने आणि वंश वाढीच्या इच्छेने मला 'गृहस्थाश्रम स्वीकार' असे सांगत होते. स्थिर होण्यासाठी, मी पृथ्वीवर सर्वत्र कन्येच्या दानासाठी भटकतो; गरीब आणि कष्टाने त्रस्त, माझ्या पितरांनी मला तसे सांगितले. ज्या कोणाकडे कन्या आहे, त्यांनी मला—जो सर्व दिशांनी फिरतो—ती द्यावी. जी कन्या, माझ्या नावाची, दान स्वरूप मला मिळेल आणि मी तिला पोसू शकेन, त्यांनी ती मला द्यावी." त्यानंतर, जरत्कारूवर प्रेम करणारे सर्पांनी त्या कन्येला घेऊन वासुकीला कळवले. हे ऐकून, सर्पांचा अधिपती वासुकी त्या अलंकारित कन्येसह वनात गेला आणि जरत्कारूला भेटला. तिथे, वासुकीने ती कन्या दान स्वरूप महान आत्म्याला दिली; पण जरत्कारूने तिला स्वीकारले नाही. "मी तिला पोसणार नाही," असे विचार करून, आणि त्याच्या मनात संन्यासाची भावना असल्याने, त्याने तिला स्वीकारण्यास नकार दिला. मग, हे भृगुवंशीय, जरत्कारूने त्या कन्येचे नाव विचारले आणि वासुकीला सांगितले, "मी तिचा पालनपोषण करणार नाही." त्यावर वासुकीने जरत्कारूला सांगितले, "ही कन्या, तुझ्या नावाची, माझी बहिण आहे, तपस्वी आहे. मी तुझ्या पत्नीचा पालनपोषण करीन; ती स्वीकार, हे द्विजश्रेष्ठ. मी माझ्या पूर्ण सामर्थ्याने तिला सुरक्षित ठेवीन, हे तपाचा खजिना. तुझ्यासाठी, हे ऋषिवर, मी तिला रक्षण करीन." जरत्कारू म्हणाला, "मी तिला पोसणार नाही; हेच माझं वचन आहे. काही अप्रिय घडलं, तर मी तिला सोडून देईन." वासुकीने "मी माझ्या बहिणीला पोसणार," अशी प्रतिज्ञा दिल्यावर, जरत्कारू सर्पांच्या निवासस्थानी गेला. तिथे, मंत्र आणि तपात पारंगत, धर्मनिष्ठ जरत्कारूने योग्य विधी आणि मंत्रांनी तिचा हात धरला. पत्नी दिल्यानंतर, तो वासुकीने अनुमोदित आणि महान ऋषींनी प्रशंसित रम्य निवासस्थानी गेला. तिथे, भव्य शय्येवर झोपण्याची व्यवस्था झाली; तिथे जरत्कारू पत्नीसमवेत राहू लागला. तिथे, या श्रेष्ठ पुरुषाने पत्नीशी एक करार केला: "तू कधीही माझ्या मनाविरुद्ध काही करु नकोस, किंवा तशा शब्दांची उच्चारणा करू नकोस." "तू काही अप्रिय केलंस, किंवा तशा शब्दांची उच्चारणा केलीस, तर मी तुला आणि तुझ्या घराला सोडून जाईन. हे माझं वचन स्वीकार." त्यावर, सर्पाधिपतीची बहिण, दुःखाने व्याकुळ होऊन म्हणाली, "ठीक आहे." तिने आपल्या दुःखी पतीची मनापासून सेवा केली, कोमल आणि प्रेमळ वागणूक दिली, त्याच्या कृपेची इच्छा धरली, ती प्रसिद्ध होती. योग्य वेळी, स्नान करून, वासुकीची बहिण योग्य रीतीने आपल्या पती, महान ऋषी, यांच्याजवळ गेली. तिच्या गर्भात तेजस्वी, अग्नीप्रमाणे झळाळणारा, वैश्वानराच्या प्रकाशाने उजळलेला गर्भ उत्पन्न झाला.