त्याच वेळी, महान तपस्वी जरत्कारू, ज्याचा कुठेही घर नव्हते आणि जो सतत भटकत असे, संपूर्ण पृथ्वीवर फिरत होता. कठोर व्रतांचे पालन करत, जे अशिस्तप्रियांना अवघड वाटतात, तो तेजस्वी ऋषी पवित्र स्थळांमध्ये भटकत होता, आणि पवित्र जलात स्नान करत होता. तो अन्नाशिवाय केवळ वायूवर जगत होता, दिवसेंदिवस त्याचे शरीर सुकत चालले होते. अशा अवस्थेत, एके दिवशी त्या ऋषीने आपल्या पूर्वजांना एका खड्ड्यात उलटे लटकलेले पाहिले. ते पूर्वज एका काडीच्या एकमेव तंतूला धरून लटकले होते, आणि त्या तंतूला एका उंदराने, जो जवळच्या भोकात राहत होता, हळूहळू कुरतडत होते. ते पूर्वज अत्यंत कृश, दुःखी आणि अन्नाविना, स्वतःच्या रक्षणाची आस धरून होते. त्यांच्याजवळ येऊन, स्वतःही त्यांच्या सारखा दुःखी दिसत असलेल्या जरत्कारूने त्यांना संबोधले: "हे काडीच्या तंतूला धरून राहिलेले, तुम्ही कोण? या अशक्त मूळावर अवलंबून आहात, ज्याला भोकात राहणारा उंदीर कुरतडत आहे. या काडीच्या तंतूचे एकमेव मूळही उंदराच्या तीक्ष्ण दातांनी हळूहळू खाल्ले जात आहे. लवकरच, आता फारच थोडे उरले आहे, तेही तुटेल; मग तुम्ही सर्वजण या खड्ड्यात कोसळाल. तुम्हाला उलटे लटकलेले आणि अशा संकटात पडलेले पाहून माझ्या मनात दुःख जागे झाले आहे—मी तुमच्यासाठी काय प्रिय कार्य करू शकतो?" "जर तुम्हाला या संकटातून सुटका हवी असेल, तर माझ्या तपाचे चौथ्या, तिसऱ्या किंवा अर्ध्या भागाने, ते लवकर सांगा. किंवा, तुम्ही इच्छिल्यास, माझ्या संपूर्ण तपाच्या पुण्याने तुम्हा सर्वांची सुटका होऊ दे—तुमच्या इच्छेनुसार ते होऊ दे." तेव्हा पूर्वज म्हणाले, "तू ब्रह्मचर्याचा पालन करणारा असून आम्हाला वाचवू इच्छितोस? हे उच्चतम तपानेही, श्रेष्ठ ब्राह्मणाच्या तपानेही, हे सुधारता येत नाही. हे श्रेष्ठ वक्त्या, तपाचा काही फल आहे का नाही? वंशाचा नाश झाल्यामुळे, आम्ही अपवित्र नरकात पडत आहोत. कारण, आमच्या पितामहांनी सांगितले आहे की, संतानोत्पत्ती ही सर्वोच्च कर्तव्य आहे; पण येथे, आम्ही लटकलेले आहोत आणि आम्हाला काहीच ज्ञान प्राप्त होत नाही." "ज्याने तू, जगात आपल्या पुरुषार्थासाठी प्रसिद्ध, वंदनीय आणि अत्यंत भाग्यशाली, ओळखला नाही—आम्ही, तुझे पूर्वज, दयनीय आणि दुःखी आहोत. आणि दयेमुळे, मी दुःखी आहे, हे द्विजा, ऐक: आम्हाला यायावर म्हणतात, आम्ही कठोर व्रतांचे पालन करणारे ऋषी आहोत. वंशाचा नाश झाल्यामुळे आम्ही जगातून खाली फेकले गेलो, आमचे कठोर तप नष्ट झाले; आमच्याकडे कुठलाही वंशज नाही." "आज, आमच्याकडे एकच वंशज उरला आहे, आणि तोही जवळजवळ नष्टच आहे; दुर्भाग्यवानांमध्ये तोच थोडा भाग्यवान, त्यानेच तप स्वीकारले आहे. तो जरत्कारू नावाने प्रसिद्ध आहे, वेद आणि वेदांगात पारंगत, संयमी, महात्मा, दृढ व्रताचा आणि प्रचंड तपाचा आहे. त्याच्या तपासाठीच्या लालसेमुळे आम्ही या संकटात आलो आहोत; त्याला ना पत्नी, ना पुत्र, ना कुठला नातेवाईक." "म्हणूनच आम्ही खड्ड्यावर लटकलेले आहोत, आमचे भान हरपले आहे, आधार नसल्यासारखे; त्याला सांगितले पाहिजे, कारण तू आमच्या असहाय्य अवस्थेत पाहिले आहेस. तुझे पूर्वज तुझ्यावर अवलंबून आहेत, खड्ड्यावर लटकलेले, निराश आणि दुःखी; हे श्रेष्ठ, पत्नी स्वीकार आणि संतानोत्पत्ती कर, आम्ही तुला विनंती करतो." "आमच्या वंशाचा एकच धागा उरला आहे, एकच तपस्वी, हे ब्राह्मण, जो तू गवताच्या काडीवर आश्रय घेतलेला पाहतोस. तोच आमच्या कुटुंबाचा आधार, येथे बसलेला, वंश वाढवणारा; हे ब्राह्मण, तू जे मूळ पाहतोस, ते त्याचे अंकुर आहेत. हे, पिता, आमचे वंश, काळाने नष्ट झाले आहेत; आणि हे ब्राह्मण, तू जे मूळ पाहतोस, ते अर्धवट खाल्ले गेले आहे." "जिथे आम्ही खड्ड्यावर लटकलेले आहोत, तिथे तोही तपात मग्न आहे; तू पाहतोस तो उंदीर म्हणजेच प्रचंड काळ आहे. तो हळूहळू त्या दुर्बल तपस्वी, जरत्कारू—तपासाठी लालसा असलेला, मंदबुद्धी आणि संवेदनाहीन—याला कुरतडत आहे." "हे श्रेष्ठ, त्याचे तप आम्हाला वाचवू शकणार नाही—आम्ही उखडलेले, पडलेले, आणि काळाने ग्रस्त मनाचे आहोत. आम्ही, पापकर्म केलेले, खाली प्रवेश केलेले पाहा; आम्ही येथे पडल्यावर, आमचे सर्व नातेवाईकही पडतील." "जेव्हा तोही काळाने तुटेल, तो येथे नरकात जाईल; तप, यज्ञ किंवा इतर कोणतेही मोठे शुद्धीकरण असो—हे सर्व, प्रिय, वंशाच्या चालू राहण्यास समतुल्य मानले जात नाही; म्हणून, त्याला पाहिल्यावर, तू त्या तपस्वी जरत्कारूला सांग." "तू हे पाहिले आहेस, म्हणून हे सर्व पूर्णपणे येथे सांग, जेणेकरून तो पत्नी स्वीकारेल आणि योग्यरित्या संतानोत्पत्ती करेल. किंवा, हे ब्राह्मण, आमच्या वतीने त्याला हे सांग, आमच्या हितासाठी, जसे त्याच्या स्वतःच्या कुटुंबासाठी." "तू कोण आहेस, हे श्रेष्ठ, जो आमच्यासाठी आमच्या नातेवाईकासारखा दुःख व्यक्त करतोस? आम्ही सर्व ऐकू इच्छितो: तू कोण आहेस, जो येथे उभा आहेस?" हे ऐकून, जरत्कारू दुःखाने भरून गेला, आणि अश्रूंनी गहिवरलेल्या आवाजात त्याने त्या पूर्वजांना संबोधले: "तुम्ही, माझे पूर्वज आणि पितर, खरेच माझे वडीलधारे आहात; मला सांगा, तुमची प्रिय इच्छा पूर्ण करण्यासाठी मी काय करावे?" "मीच जरत्कारू, तुमचा पापकर्म केलेला पुत्र; माझ्या दोष आणि असंयमाची शिक्षा मीच सहन करीन." "पुत्रा, चांगल्या भाग्याने तू या ठिकाणी योगायोगाने आला आहेस; हे ब्राह्मण, तू पत्नी का घेतली नाहीस?" "माझ्या पूर्वजांचा हा विषय नेहमीच माझ्या हृदयावर भार म्हणून आहे; ब्रह्मचर्याचा पालन करत, मी माझे शरीर पुढच्या लोकात पाठवणार होतो." "माझ्या मनात ठाम निश्चय होता की मी पत्नी घेणार नाही; पण तुम्हाला पक्ष्यांसारखे लटकलेले पाहून माझे मन हलले आहे.