ക്ഷിപ്തം ക്ഷിപ്തം രണേ ചൈതത്ത്വയാ മാധവ ശത്രുഷു। ഹത്വാഽപ്രതിഹതം സങ്ഖ്യേ പാണിമേഷ്യതി തേ പുനഃ
മാധവാ, നീ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെതിരെ എത്രത്തവണ എറിയുന്ന ആയുധം ആയാലും, അവരെ സംഹരിച്ച ശേഷം അതു പരാജയപ്പെടാതെ വീണ്ടും നിന്റെ കൈയിൽ തിരികെ വരും.
വരുണശ്ച ദദൌ തസ്മൈ ഗദാമശനിനിഃസ്വനാമ്। ദൈത്യാന്തകരണീം ഘോരാം നാമ്നാ കൌമോദകീം പ്രഭുഃ
വരുണൻ അവനു ഇടിമുഴങ്ങുന്ന പോലെ ശബ്ദമുള്ള, ഭയങ്കരമായ, ദാനവന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്ന, കൗമോദകി എന്ന പേരിലുള്ള ഗദയും നൽകി.
തതഃ പാവകമബ്രൂതാം പ്രഹൃഷ്ടാവര്ജുനാച്യുതൌ। കൃതാസ്ത്രൌ ശസ്ത്രസംപന്നൌ രഥിനൌ ധ്വജിനാവപി
അപ്പോൾ ആനന്ദത്തോടെ ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള അർജുനനും അച്യുതനും, ആയുധങ്ങളും കൊടികളും അണിഞ്ഞ്, അഗ്നിയോട്这样 പറഞ്ഞു.
കല്യൌ സ്വോ ഭഗവന്യോദ്ധുമപി സര്വൈഃ സുരാസുരൈഃ। കിം പുനര്വജ്രിണൈകേന പന്നഗാര്ഥേ യുയുത്സതാ
പ്രഭോ, ഇന്ന് ഞങ്ങൾ ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും ഒന്നിച്ച് നേരിടാനും കഴിയുന്നു; പിന്നെ പന്നഗങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ഒരുവൻ മാത്രം വരുന്ന ഇന്ദ്രനെ നേരിടാൻ എന്ത് ബുദ്ധിമുട്ട്?
ചക്രപാണിര്ഹൃഷീകേശോ വിചരന്യുധി വീര്യവാന്। ചക്രേണ ഭസ്മസാത്സര്വം വിസൃഷ്ടേന തു വീര്യവാന്। ത്രിഷു ലോകേഷു തന്നാസ്തി യന്ന കുര്യാജ്ജനാര്ദനഃ
ചക്രം കൈവശമുള്ള ഹൃഷീകേശൻ യുദ്ധത്തിൽ ധൈര്യത്തോടെ ചക്രം എറിയുമ്പോൾ എല്ലാം ചിതയാക്കാൻ കഴിയും; ജനാർദ്ദനൻ ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തത് മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഒന്നുമില്ല.
ഗാണ്ഡീവം ധനുരാദായ തഥാഽക്ഷയ്യേ മഹേഷുധീ। അഹമപ്യുത്സഹേ ലോകാന്വിജേതും യുധി പാവക
ഗാണ്ഡീവം എന്ന വില്ലും അക്ഷയമായ അമ്പുകളും എടുത്ത്, അഗ്നേ, ഞാൻ പോലും ലോകങ്ങളെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയും.
സര്വതഃ പരിവാര്യൈവം ദാവമേതം മഹാപ്രഭോ। കാമം സംപ്രജ്വലാദ്യൈവ കല്യൌ സ്വഃ സാഹ്യകര്മണി
ഇങ്ങനെ എല്ലാ ദിക്കുകളും ചുറ്റി ഈ കാട്ടുതീ വളഞ്ഞിരിക്കുന്നു, മഹാപ്രഭോ, ഇന്ന് അതു ഇഷ്ടം പോലെ കത്തട്ടെ; സഹായത്തിനായി ഞങ്ങൾ സജ്ജമാണ്.
യദി ഖാണ്ഡവമേഷ്യതി പ്രമാദാ- ത്സഗണോ വാ പരിരക്ഷിതും മഹേന്ദ്രഃ। ശരതാഡിതഗാത്രകുണ്ഡലാനാം കദനം ദ്രക്ഷ്യതി ദേവവാഹിനീനാമ്
മഹേന്ദ്രൻ തന്നെ കൂട്ടരോടൊപ്പം അനാസ്ഥയോടെ ഖാണ്ഡവത്തെ രക്ഷിക്കാൻ വരുമെങ്കിൽ, ഞങ്ങളുടെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ദേവസേനകളുടെ ശരീരങ്ങൾ തുളച്ചു, കുണ്ഡലങ്ങൾ അണിഞ്ഞ അവരെ സംഹരിക്കുന്നതും അവൻ കാണും.
ഏവമുക്തഃ സ ഭഗവാന്ദാശാര്ഹേണാര്ജുനേന ച। തൈജസം രപമാസ്ഥായ ദാവം ദഗ്ധും പ്രചക്രമേ
ദാശാർഹനും അർജുനനും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദൈവം അഗ്നിരൂപം ധരിച്ച് കാട് കത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി.
സര്വതഃ പരിവാര്യാഥ സപ്താര്ചിര്ജ്വലനസ്തഥാ। ദദാഹ ഖാണ്ഡവം ദാവം യുഗാന്തമിവ ദര്ശയന്
എല്ലാ ദിക്കുകളും ചുറ്റി ഏഴു ജ്വാലകളോടെ കത്തുന്ന അഗ്നി ഖാണ്ഡവവനം യുക്താന്തത്തിലെ അഗ്നിപോലെ കത്തിച്ചു.
പ്രതിഗൃഹ്യ സമാവിശ്യ തദ്വനം ഭരതര്ഷഭ। മേഘസ്തനിതനിര്ഘോഷഃ സര്വഭൂതാന്യകമ്പയത്
അനുമതി വാങ്ങി, ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, ആ മേഘം ആ വനത്തിലേക്ക് കടന്നു, അതിന്റെ ഇടിമുഴക്കം എല്ലാ ജീവികളെയും നടുക്കിച്ചു.
ദഹ്യതസ്തസ്യ ച ബഭൌ രൂപം ദാവസ്യ ഭാരത। മേരോരിവ നഗേന്ദ്രസ്യ കീര്ണസ്യാംശുമതോംശുഭിഃ
കാട് കത്തുമ്പോൾ അഗ്നിയുടെ രൂപം, ഭാരതാ, സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളിൽ മൂടിയിരിക്കുന്ന മേരു പർവ്വതംപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
തൌ രഥാഭ്യാം രഥശ്രേഷ്ഠൌ ദാവസ്യോഭയതഃ സ്ഥിതൌ। ദിക്ഷു സര്വാസു ഭൂതാനാം ചക്രാതേ കദനം മഹത്
ആ രണ്ടു രഥശ്രേഷ്ഠന്മാർ രഥങ്ങളിൽ ഇരുന്നു കാട്ടുതീയുടെ ഇരുവശത്തും നിന്നു, എല്ലാ ദിക്കുകളിലുമുള്ള ജീവികളിൽ വലിയ സംഹാരം നടത്തി.
യത്ര യത്ര ച ദൃശ്യന്തേ പ്രാണിനഃ ഖാണ്ഡവാലയാഃ। പലായന്തഃ പ്രവീരൌ തൌ തത്രതത്രാഭ്യധാവതാമ്
ഖാണ്ഡവവനത്തിലെ ജീവികൾ എവിടെയായാലും ഓടിപ്പോകുന്നത് കണ്ടാൽ, ആ വീരന്മാർ അവിടെയെല്ലാം പിന്തുടർന്നു.
ഛിദ്രം ന സ്മ പ്രപശ്യന്തി രഥയോരാശുചാരിണോഃ। ആവിദ്ധാവേവ ദൃശ്യേതേ രഥിനൌ തൌ രഥോത്തമൌ
ആ രഥങ്ങൾ അതിവേഗത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചതിനാൽ, അവയുടെ വഴിയിൽ ഒരു വിടവുമുണ്ടായിരുന്നില്ല; ആ രഥശ്രേഷ്ഠന്മാർ ചേർന്നിരിക്കുന്നതുപോലെയായിരുന്നു.
ഖാണ്ഡവേ ദഹ്യമാനേ തു ഭൂതാന്യഥ സഹസ്രശഃ। ഉത്പേതുര്ഭൈരവാന്നാദാന്വിനദന്തഃ സമന്തതഃ
ഖാണ്ഡവം കത്തുമ്പോൾ, ആയിരക്കണക്കിന് ജീവികൾ ഭയാനകമായ നിലവിളികളുമായി എല്ലാടും ഉയർന്നു.
ദഗ്ധൈകദേശാ ബഹവോ നിഷ്ടപ്താശ്ച തഥാഽപരേ। സ്ഫുടിതാക്ഷാ വിശീര്ണാശ്ച വിപ്ലുതാശ്ച തഥാഽപരേ
ചിലർ ഒരു ഭാഗത്ത് കത്തിപ്പോയി, മറ്റുള്ളവർ ചൂടേറ്റ് പൊള്ളിപ്പോയി, ചിലരുടെ കണ്ണുകൾ പൊട്ടി, ചിലർ തകർന്നു, ചിലർ ചിതറിപ്പോയി.
സമാലിങ്ഗ്യ സുതാനന്യേ പിതൄന്ഭ്രാതൄനഥാഽപരേ। ത്യക്തും ന ശേകുഃ സ്നേഹേന തത്രൈവ നിധനം ഗതാഃ
ചിലർ മക്കളെ ചേർത്ത് പിടിച്ചു, മറ്റുള്ളവർ അച്ഛന്മാരെയോ സഹോദരന്മാരെയോ; സ്നേഹത്താൽ അവരെ വിട്ടുപോകാൻ കഴിയാതെ അവിടത്തുതന്നെ ജീവൻ വിട്ടു.
സന്ദഷ്ടദശനാശ്ചാന്യേ സമുത്പേതുരനേകശഃ। തതസ്തേഽതീവ ഘൂര്ണന്തഃ പുനരഗ്നൌ പ്രപേദിരേ
മറ്റുള്ളവർ പല്ലുകൾ കയറ്റി, അനേകം പേർ ഉയിർന്നു ചാടിയപ്പോൾ, അവർ അതിയായി തളർന്ന് വീണ്ടും തീയിൽ കുതിച്ചു വീണു.
ദഗ്ധപക്ഷാക്ഷിചരണാ വിചേഷ്ടന്തോ മഹീതലേ। തത്രതത്ര സ്മ ദൃശ്യന്തേ വിനശ്യന്തഃ ശരീരിണഃ
ചിറകും കണ്ണും കാലും കത്തിപ്പോയവരായ ശരീരങ്ങൾ നിലത്ത് വലിച്ചിഴച്ച് ഇവിടെ അവിടെ നശിച്ചു കിടക്കുന്നത് കാണാമായിരുന്നു.
ജലാശയേഷു തപ്തേഷു ക്വാഥ്യമാനേഷു വഹ്നിനാ। ഗതസത്വാഃ സ്മ ദൃശ്യന്തേ കൂര്മമത്സ്യാഃ സമന്തതഃ
വെള്ളച്ചേരികൾ തീയിൽ ചൂടുപിടിച്ച് തിളയ്ക്കുമ്പോൾ, ജീവൻ വിട്ട കപ്പകളും മീനുകളും എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെട്ടു.
ശരീരൈരപരേ ദീപ്തൈര്ദേഹവന്ത ഇവാഗ്നയഃ। അദൃശ്യന്ത വനേ തത്ര പ്രാണിനഃ പ്രാണിസംക്ഷയേ
ചിലർ കത്തുന്ന ശരീരങ്ങളോടെ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന തീപോലെയായി കാട്ടിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ജീവികൾ നശിച്ചുപോകുന്നുണ്ടായിരുന്നു.
കാംശ്ചിദുത്പതതഃ പാര്ഥഃ ശരൈഃ സംഛിദ്യ ഖണ്ഡശഃ। പാതയാമാസ വിഹഗാന്പ്രദീപ്തേ വസുരേതസി
അർജ്ജുനൻ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് പറക്കുന്ന ചില പക്ഷികളെ കുത്തി തകർത്തു, അവയെ കത്തുന്ന ഖാണ്ഡവത്തിലേക്ക് വീഴ്ത്തി.
തേ ശരാചിതസര്വാങ്ഗാ നിനദന്തോ മഹാരവാന്। ഊര്ധ്വമുത്പത്യ വേഗേന നിപേതുഃ ഖാണ്ഡവേ പുനഃ
അമ്പുകൾ ശരീരമാകെ തുളച്ച് കയറിയവൻമാർ വലിയ ശബ്ദത്തോടെ നിലവിളിച്ചു, വേഗത്തിൽ മുകളിലേക്ക് ചാടിയും വീണ്ടും ഖാണ്ഡവത്തിലേക്ക് വീണുമാണ്.
ശരൈരഭ്യാഹതാനാം ച സങ്ഘശഃ സ്മ വനൌകസാമ്। വിരാവഃ ശുശ്രുവേ ഘോരഃ സമുദ്രസ്യേവ മഥ്യതഃ
അമ്പുകൾ കൊണ്ടു ആക്രമിക്കപ്പെട്ട കാട്ടുവാസികളുടെ കൂട്ടങ്ങളിൽ നിന്നു കടുത്ത ഒരു ഗർജ്ജനം ഉയർന്നു, സമുദ്രം കുലുക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന ശബ്ദംപോലെ.
വഹ്നേശ്ചാപി പ്രദീപ്തസ്യ ഖമുത്പേതുര്മഹാര്ചിഷഃ। ജനയാമാസുരുദ്വേഗം സുമഹാന്തം ദിവൌകസാമ്
കത്തുന്ന തീയിൽ നിന്ന് വലിയ ജ്വാലകൾ ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു, അതു സ്വർഗ്ഗവാസികൾക്ക് വലിയ ഭയം ഉണർത്തി.
തേനാര്ചിഷാ സുസന്തപ്താ ദേവാഃ സര്ഷിപുരോഗമാഃ। തതോ ജഗ്മുര്മഹാത്മാനഃ സര്വ ഏവ ദിവൌകസഃ। ശതക്രതും സഹസ്രാക്ഷം ദേവേശമസുരാര്ദനമ്
ആ കനത്ത ജ്വാലയിൽ വേദനിച്ച ദേവന്മാരും, ഋഷിമാർ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന മഹാത്മാക്കളും, എല്ലാ സ്വർഗ്ഗവാസികളും ചേർന്ന് ആയിരം കണ്ണുള്ള, ദേവന്മാരുടെ നാഥനായ ശതക്രതുവിനരികിലേക്ക് പോയി.
കിം ന്വിമേ മാനവാഃ സര്വേ ദഹ്യന്തേ ചിത്രഭാനുനാ। കച്ചിന്ന സംക്ഷയഃ പ്രാപ്തോ ലോകാനാമമരേശ്വര
"എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ മനുഷ്യർ എല്ലാവരും ഈ പ്രകാശമുള്ള തീയിൽ കത്തിപ്പോകുന്നത്? ലോകങ്ങൾക്ക് നാശം വന്നതാണോ, അമരേശ്വരാ?"
തച്ഛ്രുത്വാ വൃത്രഹാ തേഭ്യഃ സ്വയമേവാന്വവേക്ഷ്യ ച। ഖാണ്ഡവസ്യ വിമോക്ഷാര്ഥം പ്രയയൌ ഹരിവാഹനഃ
അത് കേട്ടു വൃത്രനെ കൊല്ലുന്നവൻ സ്വയം ആലോചിച്ച്, ഖാണ്ഡവത്തെ മോചിപ്പിക്കാൻ ഹരിയുടെ വാഹനം കൂടെ എടുത്തു പുറപ്പെട്ടു.
മഹതാ രഥബൃന്ദേന നാനാരൂപേണ വാസവഃ। ആകാശം സമവാകീര്യ പ്രവവര്ഷ സുരേശ്വരഃ
വിവിധ രൂപത്തിലുള്ള വലിയ രഥക്കൂട്ടത്തോടെ വാസവൻ ആകാശം നിറച്ച്, ദേവന്മാരുടെ നാഥൻ മഴ പെയ്യാൻ തുടങ്ങി.