ഉവാച ചൈനം ഭഗവാന്സ്നിഗ്ധഗമ്ഭീരയാ ഗിരാ। പ്രീതോഽസ്മി നരശാര്ദൂല തപസാ തേ പരന്തപ
ഭഗവാൻ സ്നിഗ്ധവും ഗൗരവമുള്ളതുമായ ശബ്ദത്തിൽ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'നരശ്രേഷ്ഠാ, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, നിന്റെ തപസ്സിൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്.'
വരം വൃണീഷ്വ ഭദ്രം തേ യം ത്വമിച്ഛസി പാര്ഥിവ। ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു വചനം രുദ്രസ്യാമിതതേജസഃ
'ഭാഗ്യവാനായ രാജാവേ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏത് വരവും തിരഞ്ഞെടുക്കൂ. അതുല്യമായ തേജസ്സുള്ള രുദ്രന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം—'
പ്രണിപത്യ മഹാത്മാനം രാജര്ഷിഃ പ്രത്യഭാഷത। യദി മേ ഭഗവാന്പ്രീതഃ സര്വലോകനമസ്കൃതഃ
മഹാത്മാവിനെ വന്ദിച്ച് രാജർഷി മറുപടി പറഞ്ഞു: 'സകല ലോകങ്ങളും വണങ്ങുന്ന ഭഗവാൻ എനിക്കു സന്തുഷ്ടനാണെങ്കിൽ—'
സ്വയം മാം ദേവദേവേശ യാജയസ്വ സുരേശ്വര। ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു വചനം രാജ്ഞാ തേന പ്രഭാഷിതമ്
'ദേവന്മാരുടെ ദൈവമേ, അമരന്മാരുടെ അധിപതിയായോനേ, ദയവായി നീ തന്നേ എന്നെ യാഗത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കണമേ.' രാജാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം—'
ഉവാച ഭഗവാന്പ്രീതഃ സ്മിതപൂര്വമിദം വചഃ। നാസ്മാകമേതദ്വിഷയേ വര്തതേ യാജനം പ്രതി
ഭഗവാൻ സന്തോഷത്തോടെ ആദ്യം ഒരു പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു: 'യാഗം നടത്തുന്നത് ഞങ്ങളുടെ അധികാരപരിധിയിൽപ്പെടുന്നില്ല.'
ത്വയാ ച സുമഹത്തപ്തം തപോ രാജന്വരാര്ഥിനാ। യാജയിഷ്യാമി രാജംസ്ത്വാം സമയേന പരന്തപ
'എന്നാൽ രാജാവേ, വരം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനേ, നീ വലിയ തപസ്സ് ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ശരിയായ സമയത്ത് ഞാൻ നിന്നെ യാഗത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കും, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ.'
സമാ ദ്വാദശ രാജേന്ദ്ര ബ്രഹ്മചാരീ സമാഹിതഃ। സതതം ത്വാജ്യധാരാഭിര്യദി തര്പയസേഽനലമ്
'പന്ത്രണ്ട് വർഷം നീ ബ്രഹ്മചാരിയായി മനസ്സോടെ, തുടർച്ചയായി ഗന്ധം ചേർത്ത നെയ്യ് അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച് തൃപ്തിപ്പെടുത്തുകയാണെങ്കിൽ—'
കാമം പ്രാര്ഥയസേ യം ത്വം മത്തഃ പ്രാപ്സ്യസി തം നൃപ। ഏവമുക്തശ്ച രുദ്രേണ ശ്വേതകിര്മനുജാധിപഃ
'നീ എന്നിൽ നിന്ന് ഏത് ആഗ്രഹം വേണമെങ്കിലും, രാജാവേ, അതു നിനക്ക് ലഭിക്കും.' ഇങ്ങനെ രുദ്രൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ശ്വേതകിൻറെ രാജാവിന്—'
തഥാ ചകാര തത്സര്വം യഥോക്തം ശൂലപാണിനാ। പൂര്ണേ തു ദ്വാദശേ വര്ഷേ പുനരായാന്മഹേശ്വരഃ
അവൻ ശൂലധാരിയായ മഹാദേവൻ പറഞ്ഞതുപോലെ എല്ലാം നിർവഹിച്ചു. പന്ത്രണ്ട് വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ മഹേശ്വരൻ വീണ്ടും അവിടെ എത്തി.
ദൃഷ്ടൈവ ച സ രാജാനം ശങ്കരോ ലോകഭാവനഃ। ഉവാച പരമപ്രീതഃ ശ്വേതകിം നൃപസത്തമമ്
രാജാവിനെ കണ്ടശേഷം ലോകക്ഷേമത്തിനായി നിലകൊള്ളുന്ന ശങ്കരൻ, അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ശ്വേതകിയെ, രാജശ്രേഷ്ഠനെ,这样 പറഞ്ഞു:
തോഷിതോഽഹം നൃപശ്രേഷ്ഠ ത്വയേഹാദ്യേന കര്മണാ।। യാജനം ബ്രാഹ്മണാനാം തു വിധിദൃഷ്ടം പരന്തപ
'രാജശ്രേഷ്ഠനേ, നീ ഇവിടെ നടത്തിയ ഈ കർമ്മത്തിൽ ഞാൻ തൃപ്തനാണ്. യാഗം നടത്തുന്നത് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ.'
അതോഽഹം ത്വാം സ്വയം നാദ്യ യാജയാമി പരന്തപ। മമാംശസ്തു ക്ഷിതിതലേ മഹാഭാഗോ ദ്വിജോത്തമഃ
'അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഇന്ന് നിന്നെ നേരിട്ട് യാഗത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കില്ല, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ. എന്നാൽ ഭൂമിയിൽ എന്റെ മഹത്വമുള്ള ഭാഗമായ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണൻ—'
ദുര്വാസാ ഇതി വിഖ്യാതഃ സ ഹി ത്വാം യാജയിഷ്യതി। മന്നിയോഗാന്മഹാതേജാഃ സംഭാരാഃ സംഭ്രിയന്തു തേ
'ദുര്വാസസ് എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായവൻ, അവൻ തന്നെയാണ് നിന്നെ യാഗത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുക. എന്റെ കല്പനപ്രകാരം, മഹാബലശാലിയായവനേ, യാഗസാമഗ്രികൾ ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ.'
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു വചനം രുദ്രേണ സമുദാഹൃതമ്। സ്വപുരം പുനരാഗമ്യ സംഭാരാന്പുനരാര്ജയത്
രുദ്രൻ പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, അവൻ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി വീണ്ടും യാഗസാമഗ്രികൾ ശേഖരിച്ചു.
തതഃ സംഭൃതസംഭാരോ ഭൂയോ രുദ്രമുപാഗമത്। `ഉവാച ച മഹിപാലഃ പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രണതഃ സ്ഥിതഃ।' സംഭൃതാ മമ സംഭാരാഃ സര്വോപകരണാനി ച
അവൻ എല്ലാ സാമഗ്രികളും ഒരുക്കിയശേഷം വീണ്ടും രുദ്രനെ സമീപിച്ചു. രാജാവ് കയ്യുകൾ ചേർത്ത് വണങ്ങി പറഞ്ഞു: 'എന്റെ എല്ലാ സാമഗ്രികളും ഉപകരണങ്ങളും ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്.'
ത്വത്പ്രസാദാനമഹാദേവ ശ്വോ മേ ദീക്ഷാ ഭവേദിതി। ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു വചനം തസ്യ രാജ്ഞോ മഹാത്മനഃ
'നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, മഹാദേവാ, എന്റെ ദീക്ഷ നാളെ നടക്കട്ടെ.' ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം—'
ദുര്വാസസം സമാഹൂയ രുദ്രോ വചനമബ്രവീത്। ഏഷ രാജാ മഹാഭാഗഃ ശ്വേതകിര്ദ്വിജസത്തമ
രുദ്രൻ ദുര്വാസസിനെ വിളിച്ച് പറഞ്ഞു: 'ഈ രാജാവായ മഹാഭാഗനായ ശ്വേതകിയെ—'
ഏനം യാജയ വിപ്രേന്ദ്ര മന്നിയോഗേന ഭൂമിപമ്। ബാഢമിത്യേവ വചനം രുദ്രം ത്വൃഷിരുവാച ഹ
'ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, എന്റെ കല്പനപ്രകാരം, ഈ രാജാവിന് വേണ്ടി യാഗം നടത്തുക.' അതിന് ഋഷി രുദ്രനോട് പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെയാകട്ടെ.'
തതഃ സത്രം സമഭവത്തസ്യ രാജ്ഞോ മഹാത്മനഃ। യഥാവിധി യഥാകാലം യഥോക്തം ബഹുദക്ഷിണമ്
അന്നേരം ആ മഹാത്മാവായ രാജാവ് വിധിപ്രകാരം, സമയത്തിന് അനുയോജ്യമായി, പറഞ്ഞതുപോലെയും, ധാരാളം ദാനങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു യജ്ഞം നടത്തി.
തസ്മിന്പരിസമാപ്തേ തു രാജ്ഞഃ സത്രേ മഹാത്മനഃ। ദുര്വാസസാഽഭ്യനുജ്ഞാതാ വിപ്രതസ്ഥുഃ സ്മ യാജകാഃ
ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിന്റെ യജ്ഞം പൂര്ത്തിയായപ്പോള്, ദുര്വാസസിന്റെ അനുമതിയോടെ യജ്ഞകര്മ്മം നിര്വഹിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാര് പുറപ്പെട്ടുപോയി.
യേ തത്ര ദീക്ഷിതാഃ സര്വേ സദസ്യാശ്ച മഹൌജസഃ। സോഽപി രാജന്മഹാഭാഗഃ സ്വപുരം പ്രാവിശത്തദാ
അവിടെ ദീക്ഷയേറ്റ എല്ലാവരും, ശക്തിയുള്ള സഭാസദസ്സ്യരും, മഹാഭാഗനായ ആ രാജാവും ത زمانی തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
പൂജ്യമാനോ മഹാഭാഗൈര്ബ്രാഹ്മണൈര്വേദപാരഗൈഃ। ബന്ദിഭിഃ സ്തൂയമാനശ്ച നാഗരൈശ്ചാഭിനന്ദിതഃ
വേദപാരായണരായ മഹാഭാഗ ബ്രാഹ്മണന്മാര് അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു, ഗായകര് ഗാനങ്ങളിലൂടെ പ്രശംസിച്ചു, നഗരവാസികളും സന്തോഷത്തോടെ സ്വാഗതം ചെയ്തു.
ഏവംവൃത്തഃ സ രാജര്ഷിഃ ശ്വേതകിര്നൃപസത്തമഃ। കാലേന മഹതാ ചാപി യയൌ സ്വര്ഗമഭിഷ്ടുതഃ
ഇങ്ങനെ ജീവിച്ചിരുന്ന ആ രാജർഷി, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ശ്വേതകി, വലിയ കാലം കഴിഞ്ഞ് എല്ലാവരുടെയും പ്രശംസയോടെ സ്വര്ഗത്തിലേക്ക് ചെന്നു.
ഋത്വിഗ്ഭിഃ സഹിതഃ സര്വൈഃ സദസ്യൈശ്ച സമന്വിതഃ। തസ്യ സത്രേ പപൌ വഹ്നിര്ഹവിദ്വാര്ദശവത്സരാന്
യജ്ഞകര്മ്മം നിര്വഹിച്ച എല്ലാ പുരോഹിതന്മാരോടും സഭാസദസ്സ്യരോടും കൂടെ, അവന്റെ യജ്ഞത്തില് പന്ത്രണ്ട് വര്ഷം അഗ്നി ഹോമദ്രവ്യങ്ങള് സ്വീകരിച്ചു.
സതതം ചാജ്യധാരാഭിരൈകാത്മ്യേ തത്ര കര്മണി। ഹവിഷാ ച തതോ വഹ്നിഃ പരാം തൃപ്തിമഗച്ഛത
അവിടെ, ഒരുപാട് ശുദ്ധവെണ്ണയുടെ ഒഴുക്കിലൂടെ, ഏകാഗ്രതയോടെ നടന്ന ആ കര്മ്മത്തില്, അഗ്നി ഹോമദാനങ്ങളില് പൂര്ണതൃപ്തി നേടി.
ന ചൈച്ഛത്പുനരാദാതും ഹവിരന്യസ്യ കസ്യചിത്। പാണ്ഡുവര്ണോ വിവര്ണശ്ച ന യതാവത്പ്രകാശതേ
അവന് മറ്റാരുടെയും ഹോമദാനങ്ങള് സ്വീകരിക്കാന് ഇച്ഛിച്ചില്ല; അഗ്നി മങ്ങിയ നിറത്തിലും, തിളക്കം കുറഞ്ഞതുമായ രൂപത്തില് തെളിഞ്ഞില്ല.
തതോ ഭഘവതോ വഹ്നേര്വികാരഃ സമജായത। തേജസാ വിപ്രഹീണശ്ച ഗ്ലാനിശ്ചൈനം സമാവിശത്
അതിനുശേഷം, ഭഗവാനായ അഗ്നിയില് മാറ്റം സംഭവിച്ചു; പ്രകാശം നഷ്ടപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് ക്ഷീണം അവനെ പിടിച്ചു.
സ ലക്ഷയിത്വാ ചാത്മാനം തേജോഹീനം ഹുതാശനഃ। ജഗാമ സദനം പുണ്യം ബ്രഹ്മണോ ലോകപൂജിതമ്
തനിക്കു ശക്തി കുറഞ്ഞതായി മനസ്സിലാക്കിയ അഗ്നിദേവന് ലോകങ്ങള് ആരാധിക്കുന്ന ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുണ്യമായ ആലയം തേടി പോയി.
തത്ര ബ്രഹ്മാണമാസീനമിദം വചനമബ്രവീത്। ഭഗവന്പരമാ പ്രീതിഃ കൃതാ ശ്വേതകിനാ മമ
അവിടെ ഇരുന്ന ബ്രഹ്മാവിനോട് അഗ്നി പറഞ്ഞു: 'ഭഗവനെ, ശ്വേതകി എന്നവന് എന്നെ പരമസന്തോഷത്തിലാക്കി.'
അരുചിശ്ചാഭവത്തീവ്രാ താം ന ശക്നോമ്യപോഹിതുമ്। തേജസാ വിപ്രഹീണോഽസ്മി ബലേന ച ജഗത്പതേ
'എനിക്ക് അത്യന്തം വിരസതയുണ്ടായി, അതു മാറ്റാന് കഴിയുന്നില്ല; ഭഗവനെ, എനിക്ക് ശക്തിയും തേജസ്സും ഇല്ലാതായി.'