അഥവാഽഹം പരിത്യക്തോ ഭവദ്ഭിര്ദ്വേഷകാരണാത്। ഋത്വിജോഽന്യാന്ഗമിഷ്യാമി യാജനാര്ഥം ദ്വിജോത്തമാഃ
'അല്ലെങ്കിൽ, നിങ്ങൾ ശത്രുത്വം കൊണ്ടു എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഞാൻ യജ്ഞം നടത്താൻ മറ്റു യജ്ഞികന്മാരെ സമീപിക്കും.'
ഏതാവദുക്ത്വാ വചനം വിരരാമ സ പാര്ഥിവഃ। യദാ ന ശേകൂ രാജാനം യാജനാര്ഥം പരന്തപ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രാജാവ് മൗനം പാലിച്ചു. അവർ രാജാവിന് വേണ്ടി യജ്ഞം നടത്താൻ കഴിയാതിരുന്നതു കൊണ്ടാണ്.
തതസ്തേ യാജകാഃ ക്രുദ്ധാസ്തമൂചുര്നൃപസത്തമമ്। തവ കര്മാമ്യജസ്രം വൈ വര്തന്തേ പാര്ഥിവോത്തമ
അപ്പോൾ ആ യജ്ഞികന്മാർ കോപത്തോടെ മഹാരാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ യജ്ഞ പ്രവർത്തികൾ, രാജാവേ, ഒരിക്കലും അവസാനിക്കാത്തവയാണ്.'
തതോ വയം പരിശ്രാന്താഃ സതതം കര്മവാഹിനഃ। ശ്രമാദസ്മാത്പരിശ്രാന്താന്സ ത്വം നസ്ത്യക്തുമര്ഹസി
'അതിനാൽ, ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും ഈ കര്മ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ട് ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ കഷ്ടപ്പാടിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ തളർന്നിരിക്കുമ്പോൾ, നീ ഞങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്.'
ബുദ്ധിമോഹം സമാസ്ഥായ ത്വരാസംഭാവിതോഽനഘ। ഗച്ഛ രുദ്രസകാശം ത്വം സഹി ത്വാം യാജയിഷ്യതി
'തെറ്റായ ധാരണയും അനാവശ്യമായ ആവേശവും കൊണ്ടു നീ, പാപരഹിതനായവനേ, നീയോരു രുദ്രനെ സമീപിക്കൂ; അവൻക്ക് കഴിയുമെങ്കിൽ, അവൻ തന്നെ നിന്റെ യജ്ഞം നടത്തട്ടെ.'
സാധിക്ഷേപം വചഃ ശ്രുത്വാ സംക്രുദ്ധഃ ശ്വേതകിര്നൃപഃ। കൈലാസം പര്വതം ഗത്വാ തപ ഉഗ്രം സമാസ്ഥിതഃ
അവഹാസം നിറഞ്ഞ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, വെള്ളമുടിയുള്ള രാജാവ് അത്യന്തം കോപത്തോടെ കൈലാസപർവതത്തിലേക്ക് പോയി കഠിനമായ തപസ്സ് ആരംഭിച്ചു.
ആരാധയന്മഹാദേവം നിയതഃ സംശിതവ്രതഃ। ഉപവാസപരോ രാജന്ദീര്ഘകാലമതിഷ്ഠത
നിയമം പാലിച്ച് ഉറച്ച വ്രതത്തോടെ രാജാവ് മഹാദേവനെ ആരാധിച്ചു. ഉപവാസത്തിൽ ലയിച്ച്, ദീർഘകാലം അവിടെ തുടരുകയും ചെയ്തു.
കദാചിദ്ദ്വാദശേ കാലേ കദാചിദപി ഷോഡശേ। ആഹാരമകരോദ്രാജാ മൂലാനി ച ഫലാനി ച
ഒരിക്കലൊരിക്കൽ പന്ത്രണ്ടാം ദിവസവും, ചിലപ്പോൾ പതിനാറാം ദിവസവും മാത്രം രാജാവ് ആഹാരം കഴിച്ചു—അത് വേരുകളും പഴങ്ങളും മാത്രം.
ഊര്ധ്വബാഹുസ്ത്വനിമിഷസ്തിഷ്ഠന്സ്ഥാണുരിവാചലഃ। ഷണ്മാസാനഭവദ്രാജാ ശ്വേതകിഃ സുസമാഹിതഃ
കൈകൾ ഉയർത്തി, കണ്ണ് മിടിപ്പില്ലാതെ, അചഞ്ചലമായ ഒരു തൂണുപോലെ രാജാവ് ശ്വേതകി ആറുമാസം മുഴുവൻ ഏകാഗ്രതയോടെ നിന്നു.
തം തഥാ നൃപശാര്ദൂലം തപ്യമാനം മഹത്തപഃ। ശങ്കരഃ പരമപ്രീത്യാ ദര്ശയാമാസ ഭാരത
അങ്ങനെ മഹത്തായ തപസ്സ് ചെയ്ത ആ രാജാവിനെ, ഭാരതവംശജനായവനേ, അതീവ സന്തോഷത്തോടെ ശങ്കരൻ പ്രത്യക്ഷമായി കാണിച്ചു.
ഉവാച ചൈനം ഭഗവാന്സ്നിഗ്ധഗമ്ഭീരയാ ഗിരാ। പ്രീതോഽസ്മി നരശാര്ദൂല തപസാ തേ പരന്തപ
ഭഗവാൻ സ്നിഗ്ധവും ഗൗരവമുള്ളതുമായ ശബ്ദത്തിൽ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'നരശ്രേഷ്ഠാ, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, നിന്റെ തപസ്സിൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്.'
വരം വൃണീഷ്വ ഭദ്രം തേ യം ത്വമിച്ഛസി പാര്ഥിവ। ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു വചനം രുദ്രസ്യാമിതതേജസഃ
'ഭാഗ്യവാനായ രാജാവേ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏത് വരവും തിരഞ്ഞെടുക്കൂ. അതുല്യമായ തേജസ്സുള്ള രുദ്രന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം—'
പ്രണിപത്യ മഹാത്മാനം രാജര്ഷിഃ പ്രത്യഭാഷത। യദി മേ ഭഗവാന്പ്രീതഃ സര്വലോകനമസ്കൃതഃ
മഹാത്മാവിനെ വന്ദിച്ച് രാജർഷി മറുപടി പറഞ്ഞു: 'സകല ലോകങ്ങളും വണങ്ങുന്ന ഭഗവാൻ എനിക്കു സന്തുഷ്ടനാണെങ്കിൽ—'
സ്വയം മാം ദേവദേവേശ യാജയസ്വ സുരേശ്വര। ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു വചനം രാജ്ഞാ തേന പ്രഭാഷിതമ്
'ദേവന്മാരുടെ ദൈവമേ, അമരന്മാരുടെ അധിപതിയായോനേ, ദയവായി നീ തന്നേ എന്നെ യാഗത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കണമേ.' രാജാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം—'
ഉവാച ഭഗവാന്പ്രീതഃ സ്മിതപൂര്വമിദം വചഃ। നാസ്മാകമേതദ്വിഷയേ വര്തതേ യാജനം പ്രതി
ഭഗവാൻ സന്തോഷത്തോടെ ആദ്യം ഒരു പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു: 'യാഗം നടത്തുന്നത് ഞങ്ങളുടെ അധികാരപരിധിയിൽപ്പെടുന്നില്ല.'
ത്വയാ ച സുമഹത്തപ്തം തപോ രാജന്വരാര്ഥിനാ। യാജയിഷ്യാമി രാജംസ്ത്വാം സമയേന പരന്തപ
'എന്നാൽ രാജാവേ, വരം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനേ, നീ വലിയ തപസ്സ് ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ശരിയായ സമയത്ത് ഞാൻ നിന്നെ യാഗത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കും, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ.'
സമാ ദ്വാദശ രാജേന്ദ്ര ബ്രഹ്മചാരീ സമാഹിതഃ। സതതം ത്വാജ്യധാരാഭിര്യദി തര്പയസേഽനലമ്
'പന്ത്രണ്ട് വർഷം നീ ബ്രഹ്മചാരിയായി മനസ്സോടെ, തുടർച്ചയായി ഗന്ധം ചേർത്ത നെയ്യ് അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച് തൃപ്തിപ്പെടുത്തുകയാണെങ്കിൽ—'
കാമം പ്രാര്ഥയസേ യം ത്വം മത്തഃ പ്രാപ്സ്യസി തം നൃപ। ഏവമുക്തശ്ച രുദ്രേണ ശ്വേതകിര്മനുജാധിപഃ
'നീ എന്നിൽ നിന്ന് ഏത് ആഗ്രഹം വേണമെങ്കിലും, രാജാവേ, അതു നിനക്ക് ലഭിക്കും.' ഇങ്ങനെ രുദ്രൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ശ്വേതകിൻറെ രാജാവിന്—'
തഥാ ചകാര തത്സര്വം യഥോക്തം ശൂലപാണിനാ। പൂര്ണേ തു ദ്വാദശേ വര്ഷേ പുനരായാന്മഹേശ്വരഃ
അവൻ ശൂലധാരിയായ മഹാദേവൻ പറഞ്ഞതുപോലെ എല്ലാം നിർവഹിച്ചു. പന്ത്രണ്ട് വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ മഹേശ്വരൻ വീണ്ടും അവിടെ എത്തി.
ദൃഷ്ടൈവ ച സ രാജാനം ശങ്കരോ ലോകഭാവനഃ। ഉവാച പരമപ്രീതഃ ശ്വേതകിം നൃപസത്തമമ്
രാജാവിനെ കണ്ടശേഷം ലോകക്ഷേമത്തിനായി നിലകൊള്ളുന്ന ശങ്കരൻ, അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ശ്വേതകിയെ, രാജശ്രേഷ്ഠനെ,这样 പറഞ്ഞു:
തോഷിതോഽഹം നൃപശ്രേഷ്ഠ ത്വയേഹാദ്യേന കര്മണാ।। യാജനം ബ്രാഹ്മണാനാം തു വിധിദൃഷ്ടം പരന്തപ
'രാജശ്രേഷ്ഠനേ, നീ ഇവിടെ നടത്തിയ ഈ കർമ്മത്തിൽ ഞാൻ തൃപ്തനാണ്. യാഗം നടത്തുന്നത് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ.'
അതോഽഹം ത്വാം സ്വയം നാദ്യ യാജയാമി പരന്തപ। മമാംശസ്തു ക്ഷിതിതലേ മഹാഭാഗോ ദ്വിജോത്തമഃ
'അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഇന്ന് നിന്നെ നേരിട്ട് യാഗത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കില്ല, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ. എന്നാൽ ഭൂമിയിൽ എന്റെ മഹത്വമുള്ള ഭാഗമായ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണൻ—'
ദുര്വാസാ ഇതി വിഖ്യാതഃ സ ഹി ത്വാം യാജയിഷ്യതി। മന്നിയോഗാന്മഹാതേജാഃ സംഭാരാഃ സംഭ്രിയന്തു തേ
'ദുര്വാസസ് എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായവൻ, അവൻ തന്നെയാണ് നിന്നെ യാഗത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുക. എന്റെ കല്പനപ്രകാരം, മഹാബലശാലിയായവനേ, യാഗസാമഗ്രികൾ ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ.'
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു വചനം രുദ്രേണ സമുദാഹൃതമ്। സ്വപുരം പുനരാഗമ്യ സംഭാരാന്പുനരാര്ജയത്
രുദ്രൻ പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, അവൻ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി വീണ്ടും യാഗസാമഗ്രികൾ ശേഖരിച്ചു.
തതഃ സംഭൃതസംഭാരോ ഭൂയോ രുദ്രമുപാഗമത്। `ഉവാച ച മഹിപാലഃ പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രണതഃ സ്ഥിതഃ।' സംഭൃതാ മമ സംഭാരാഃ സര്വോപകരണാനി ച
അവൻ എല്ലാ സാമഗ്രികളും ഒരുക്കിയശേഷം വീണ്ടും രുദ്രനെ സമീപിച്ചു. രാജാവ് കയ്യുകൾ ചേർത്ത് വണങ്ങി പറഞ്ഞു: 'എന്റെ എല്ലാ സാമഗ്രികളും ഉപകരണങ്ങളും ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്.'
ത്വത്പ്രസാദാനമഹാദേവ ശ്വോ മേ ദീക്ഷാ ഭവേദിതി। ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു വചനം തസ്യ രാജ്ഞോ മഹാത്മനഃ
'നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, മഹാദേവാ, എന്റെ ദീക്ഷ നാളെ നടക്കട്ടെ.' ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം—'
ദുര്വാസസം സമാഹൂയ രുദ്രോ വചനമബ്രവീത്। ഏഷ രാജാ മഹാഭാഗഃ ശ്വേതകിര്ദ്വിജസത്തമ
രുദ്രൻ ദുര്വാസസിനെ വിളിച്ച് പറഞ്ഞു: 'ഈ രാജാവായ മഹാഭാഗനായ ശ്വേതകിയെ—'
ഏനം യാജയ വിപ്രേന്ദ്ര മന്നിയോഗേന ഭൂമിപമ്। ബാഢമിത്യേവ വചനം രുദ്രം ത്വൃഷിരുവാച ഹ
'ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, എന്റെ കല്പനപ്രകാരം, ഈ രാജാവിന് വേണ്ടി യാഗം നടത്തുക.' അതിന് ഋഷി രുദ്രനോട് പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെയാകട്ടെ.'
തതഃ സത്രം സമഭവത്തസ്യ രാജ്ഞോ മഹാത്മനഃ। യഥാവിധി യഥാകാലം യഥോക്തം ബഹുദക്ഷിണമ്
അന്നേരം ആ മഹാത്മാവായ രാജാവ് വിധിപ്രകാരം, സമയത്തിന് അനുയോജ്യമായി, പറഞ്ഞതുപോലെയും, ധാരാളം ദാനങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു യജ്ഞം നടത്തി.
തസ്മിന്പരിസമാപ്തേ തു രാജ്ഞഃ സത്രേ മഹാത്മനഃ। ദുര്വാസസാഽഭ്യനുജ്ഞാതാ വിപ്രതസ്ഥുഃ സ്മ യാജകാഃ
ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിന്റെ യജ്ഞം പൂര്ത്തിയായപ്പോള്, ദുര്വാസസിന്റെ അനുമതിയോടെ യജ്ഞകര്മ്മം നിര്വഹിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാര് പുറപ്പെട്ടുപോയി.