വിഹരന്ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥേ കാനനേഷു ച മാധവഃ। പുഷ്പിതോപവനാം ദിവ്യാം ദദര്ശ യമുനാം നദീമ്
മാധവൻ ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥത്തിലും അതിന്റെ കാടുകളിലും സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, പൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ദിവ്യമായ യമുനാനദിയെ കണ്ടു.
തസ്യാസ്തീരേ വനം ദിവ്യം സര്വര്തുസുമനോഹരമ്। ആലയം സര്വഭൂതാനാം ഖാണ്ഡവം ഖഡ്ഗചര്മഭൃത്
അതിനരികിൽ എല്ലാ കാലത്തും മനോഹരമായ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാട് ഉണ്ടായിരുന്നു; എല്ലാ ജീവികളും താമസിക്കുന്ന സ്ഥലം — ഖാണ്ഡവം, വാൾക്കും കവചവും ധരിച്ചവരാൽ നിറഞ്ഞത്.
ദദര്ശ കൃത്സ്നം തം ദേശം സഹിതഃ സവ്യസാചിനാ। ഋക്ഷഗോമായുശാര്ദൂലവൃകകൃഷ്ണമൃഗാന്വിതമ്
സവ്യാസാചിയോടൊപ്പം അവൻ ആ പ്രദേശം മുഴുവൻ കണ്ടു; അതിൽ കരടികൾ, നായർ, കടുവകൾ, വളരെയധികം പുലികൾ, കാട്ടുപന്നികൾ, കറുത്ത കുരങ്ങുകൾ എന്നിവയൊക്കെയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ശാഖാമൃഗഗണൈര്ജുഷ്ടം ഗജദ്വീപിനിഷേവിതമ്। ശകബര്ഹിണദാത്യൂഹഹംസസാരസനാദിതമ്
അത് കുരങ്ങുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾകൊണ്ടും ആനകളാൽ സന്ദർശിക്കപ്പെടുന്നതും, മയിൽ, കുരുവി, കൊക്ക്, അണ്ണാൻ, സാരസപക്ഷി തുടങ്ങിയവയുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്നതുമായിരുന്നു.
നാനാമൃഗസഹസ്രൈശ്ച പക്ഷിഭിശ്ച സമാവൃതമ്। മാനാര്ഹം തച്ച സര്വേഷാം ദേവദാനവരക്ഷസാമ്
അത് അനേകം മൃഗങ്ങളാലും പക്ഷികളാലും നിറഞ്ഞിരുന്നു; ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കും ആദരിക്കാവുന്ന സ്ഥലം ആയിരുന്നു.
ആലയം പന്നഗേന്ദ്രസ്യ തക്ഷകസ്യ മഹാത്മനഃ। വേണുശാല്മലിബില്വാതിമുക്തജംബ്വാമ്രചമ്പകൈഃ
അത് മഹാത്മാവായ പന്നഗേന്ദ്രൻ തക്ഷകന്റെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു; വേമ്പ്, ഇലവ, ബില്വം, ഞാവൽ, മാവു, ചമ്പകം തുടങ്ങിയവയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
അങ്കോലപനസാശ്വത്ഥതാലജമ്ബീരവഞ്ജുലൈഃ। ഏകപദ്മകതാലൈശ്ച ശതശശ്ചൈവ രൌഹിണൈഃ
അങ്കോള, പ്ലാവ്, അശ്വത്ഠം, താള, നാരകം, വഞ്ചുലം, ഒറ്റപ്പൂ താള, നൂറുകണക്കിന് രൗഹിണി മരങ്ങൾ എന്നിവയാൽ സമൃദ്ധമായിരുന്നു.
നാനാവൃക്ഷൈഃ സമായുക്തം നാനാഗുല്മസമാവൃതമ്। വേത്രകീചകസംയുക്തമാശീവിഷനിഷേവിതമ്
അത് പലതരം വൃക്ഷങ്ങളാലും വിവിധ തറകളാലും നിറഞ്ഞിരുന്നു; വെട്രും കിഴങ്ങും കൂമ്പാരവും നിറഞ്ഞതും വിഷമുള്ള പാമ്പുകൾ താമസിക്കുന്നതുമായിരുന്നു.
വിഗതാര്കം മഹാഭോഗവിതതദ്രുമസങ്കടമ്। വ്യാലദംഷ്ട്രിഗണാകീര്ണം വര്ജിതം സര്വമാനുഷൈഃ
അവിടെ സൂര്യപ്രകാശം കയറാത്തതും വലിയ വള്ളികളും കാടുകളും നിറഞ്ഞതും, വിഷമുള്ള മൃഗങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും, മനുഷ്യർ ഇല്ലാത്തതുമായ കാടായിരുന്നു.
രക്ഷസാം ഭുജഗേന്ദ്രാണാം പക്ഷിണാം ച മഹാലയമ്। ഖാണ്ഡവം സുമഹാപ്രാജ്ഞഃ സര്വലോകവിഭാഗവിത്
രാക്ഷസന്മാരുടെയും പന്നഗരാജാക്കളുടെയും പക്ഷികളുടെയും വലിയ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു ഖാണ്ഡവം; എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും വിഭാഗങ്ങൾ അറിയുന്ന മഹാപണ്ഡിതന്മാർക്കറിയാവുന്ന സ്ഥലം.
ദൃഷ്ടവാന്സര്വലോകേശ അര്ജുനേന സമന്വിതഃ। പീതാമ്ബരധരോ ദേവസ്തദ്വനം ബഹുധാ ചരന്
ലോകങ്ങളുടെ അധിപൻ അർജ്ജുനനോടൊപ്പം ആ കാട് കണ്ടു; മഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ച ദേവൻ ആ കാട്ടിൽ പലവിധത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
സദ്രുമസ്യ സയക്ഷസ്യ സഭൂതഗണപക്ഷിണഃ। ഖാണ്ഡവസ്യ വിനാശം തം ദദര്ശ മധുസൂദനഃ
മധുസൂദനൻ ആ കാട്ടിലെ മരങ്ങളും യക്ഷന്മാരും ജീവികളും പക്ഷികളും അടങ്ങിയ ഖാണ്ഡവത്തിന്റെ നാശം കണ്ടു.
വിഹാരദേശം സംപ്രാപ്യ നാനാദ്രുമമനുത്തമമ്। ഗൃഹൈരുച്ചാവചൈര്യുക്തം പുരന്ദരപുരോപമമ്
അവൻമാർ അത്ഭുതകരമായ പലതരം വൃക്ഷങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ഉയരവും താഴ്വാരവുമുള്ള വീടുകൾ നിറഞ്ഞ, ഇന്ദ്രന്റെ നഗരത്തെപ്പോലെയുള്ള ആ മനോഹരമായ സ്ഥലത്ത് എത്തി.
ഭക്ഷ്യൈര്ഭോജ്യൈശ്ച പേയൈശ്ച രസവദ്ബിര്മഹാധനൈഃ। മാല്യൈശ്ച വിവിധൈര്ഗന്ധൈസ്തഥാ വാര്ഷ്മേയപാണ്ഡവൌ
അവിടെ പൃഥയുടെ മക്കളും വാസുദേവനും പലവിധ ഭക്ഷണങ്ങളും പാനീയങ്ങളും രുചികരമായ വിഭവങ്ങളും, വിവിധതരം പൂമാലകളും സുഗന്ധങ്ങളും വലിയ ധനസമ്പത്തും ആസ്വദിച്ചു.
തദാ വിവിശതുഃ പൂര്ണം രത്നൈരുച്ചാവചൈഃ ശുഭൈഃ। യഥോപജോഷം സര്വശ്ച ജനശ്ചിക്രീഡ ഭാരത
അപ്പോൾ അവർ ഉയരവും താഴ്വാരവുമായ മനോഹരമായ രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആ സ്ഥലത്ത് കടന്നു; അവിടെയുള്ള എല്ലാവരും ഇഷ്ടം പോലെ കളിച്ചു, ഭാരത.
സ്ത്രിയശ്ച വിപുലശ്രോഷ്ണ്യശ്ചാരുപീനപയോധരാഃ। മദസ്ഖലിതഗാമിന്യശ്ചിക്രീഡുര്വാമലോചനാഃ
വിപുലമായ കമരും മനോഹരമായ നിറഞ്ഞ മുലകളും ഉള്ള സ്ത്രീകൾ, മദത്തിൽ കാൽ വഴറി നടന്ന്, ആകർഷകമായ കണ്ണുകളോടെ അവിടെയെത്തി സന്തോഷത്തോടെ കളിച്ചു.
വനേ കാശ്ചിജ്ജലേ കാശ്ചിത്കാശ്ചിദ്വേശ്മസു ചാങ്ഗനാഃ। യഥാദേശം യഥാപ്രീതി ചിക്രീഡുഃ പാര്ഥകൃഷ്ണയോഃ
കാട്ടിലും വെള്ളത്തിലും വീടുകളിലും ചില സ്ത്രീകൾ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരവും സ്ഥലപ്രകാരവും പാർത്ഥനും കൃഷ്ണനും കൂടെ സന്തോഷത്തോടെ കളിച്ചു.
വാസുദേവപ്രിയാ നിത്യം സത്യഭാമാ ച ഭാമിനീ। ദ്രൌപദീ ച സുഭദ്രാ ച വാസാംസ്യാഭരണാനി ച। പ്രായച്ഛന്ത മഹാരാജ സ്ത്രീണാം താഃ സ്മ മദോത്കടാഃ
വാസുദേവന് പ്രിയപ്പെട്ട സത്യഭാമയും ഭംഗിയുള്ള ദ്രൗപദിയും സുഭദ്രയും, രാജാവേ, ആ സ്ത്രീകൾക്കു വസ്ത്രവും ആഭരണങ്ങളും സന്തോഷത്തോടെ നൽകി.
കാശ്ചിത്പ്രഹൃഷ്ടാ നനൃതുശ്ചുക്രുശുശ്ച തഥാ പരാഃ। ജഹസുശ്ച പരാ നാര്യഃ പപുശ്ചാന്യാ വരാസവമ്
ചില സ്ത്രീകൾ സന്തോഷത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു; മറ്റുചിലർ ആഹ്ലാദത്തോടെ വിളിച്ചു; ചിലർ ചിരിച്ചു; ചിലർ ഉത്തമമായ മദ്യം കുടിച്ചു.
രുരുധുശ്ചാപരാസ്തത്ര പ്രജഘ്നുശ്ച പരസ്പരമ്। മന്ത്രയാമാസുരന്യാശ്ച രഹസ്യാനി പരസ്പരമ്
അവിടെ ചില സ്ത്രീകൾ കരഞ്ഞു; മറ്റുചിലർ തമ്മിൽ അടിച്ചു; ചിലർ തമ്മിൽ രഹസ്യങ്ങൾ പറയുകയും ചെയ്തു.
വേണുവീണാമൃദങ്ഗാനാം മനോജ്ഞാനാം ച സര്വശഃ। ശബ്ദേന പൂര്യതേ ഹര്മ്യം തദ്വനം സുമഹര്ദ്ധിമത്
വെണു, വീണ, മൃദംഗം എന്നിവയുടെ മനോഹരമായ ശബ്ദം ആ മഹത്തായ അരമനയും കാടും മുഴുവൻ നിറഞ്ഞു.
തസ്മിംസ്തദാ വര്തമാനോ കുരുദാശാര്ഹനന്ദനൌ। സമീപം ജഗ്മതുഃ കംചിദുദ്ദേശം സുമനോഹരമ്
അപ്പോൾ കുരുവും ദാശാർഹനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നപ്പോൾ, അടുത്തുള്ള മനോഹരമായ ഒരു സ്ഥലത്തേക്ക് ചേർന്ന് പോയി.
തത്ര ഗത്വാ മഹാത്മാനൌ കൃഷ്ണൌ പരപുരഞ്ജയൌ। മഹാര്ഹാസനയോ രാജംസ്തതസ്തൌ സന്നിഷീദതുഃ
അവിടെ എത്തിയ ശേഷം, മഹാന്മാരായ കൃഷ്ണനും ശത്രുനഗരങ്ങൾ ജയിച്ചവനും വിലയേറിയ ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ ഇരുന്നു, രാജാവേ.
തത്ര പൂര്വവ്യതീതാനി വിക്രാന്താനീതരാണി ച। ബഹൂനി കഥയിത്വാ തൌ രേമാതേ പാര്ഥമാധവൌ
അവിടെ ഇരുന്ന്, പൂർവ്വകാലത്തിലെ ധൈര്യപ്രദമായതും മറ്റും നിരവധി സംഭവങ്ങൾ പരസ്പരം പറഞ്ഞ് പാർത്ഥനും മാധവനും സന്തോഷിച്ചു.
തത്രോപവിഷ്ടൌ മുദിതൌ നാകപൃഷ്ഠേഽശ്വിനാവിവ। അഭ്യാഗച്ഛത്തദാ വിപ്രോ വാസുദേവധനഞ്ജയൌ
അവിടെ ഇരുന്ന് സന്തോഷത്തോടെ സ്വർഗത്തിലെ അശ്വിനികളുപോലെ, വാസുദേവനും ധനഞ്ജയനും ഇരിക്കുമ്പോൾ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ അവരെ സമീപിച്ചു.
ബൃഹച്ഛാലപ്രതീകാശഃ പ്രതപ്തകനകപ്രഭഃ। ഹരിപിങ്ഗോജ്ജ്വലശ്മശ്രുഃ പ്രമാണായാമതഃ സമഃ
അവൻ വലിയ വൃക്ഷംപോലെയും ഉരുക്കിയ പൊന്നുപോലെയും തിളങ്ങി, കറുത്ത മഞ്ഞ നിറമുള്ള ദാഡിയും ശരീരവും തുല്യമായ ഉയരവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തരുണാദിത്യസങ്കാശശ്ചീരവാസാ ജടാധരഃ। പദ്മപത്രാനനഃ പിങ്ഗസ്തേജസാ പ്രജ്വലന്നിവ
അവൻ യുവസൂര്യനെപ്പോലെ, ചീരധാരിയും ജടാധാരിയും, താമരയിലുപോലെയുള്ള മുഖവും കറുത്ത മഞ്ഞ നിറത്തിലുള്ള തേജസ്സും ഉള്ളവനായിരുന്നു.
ജഗാമ തൌ കൃഷ്ണപാര്ഥൌ ദിധക്ഷുഃ ഖാണ്ഡവം വനമ്। ഉപസൃഷ്ടം തു തം കൃഷ്ണോ ഭ്രാജമാനം ദ്വിജോത്തമമ്। അര്ജനോ വാസുദേവശ്ച തൂര്ണമുത്പത്യ തസ്ഥതുഃ
അവൻ ഖാണ്ഡവവനം കത്തിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് കൃഷ്ണനും പാർത്ഥനും സമീപിച്ചു. ആ പ്രകാശമുള്ള ബ്രാഹ്മണൻ അടുത്തെത്തുമ്പോൾ കൃഷ്ണനും അർജ്ജുനനും ഉടൻ എഴുന്നേറ്റ് നിന്നു.
സോഽബ്രവീദര്ജുനം ചൈവ വാസുദേവം ച സാത്വതമ്। ലോകപ്രവീരൌ തിഷ്ഠന്തൌ കാണ്ഡവസ്യ സമീപതഃ
അവൻ അർജ്ജുനനോടും വാസുദേവനോടും, ലോകത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ ഇരുവരോടും, ഖാണ്ഡവവനം സമീപം നിന്നുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു.
ബ്രാഹ്മണോ ബഹുഭോക്താഽസ്മി ബുഞ്ജേഽപരിമിതം സദാ। ഭിക്ഷേ വാര്ഷ്ണേയപാര്ഥൌ വാമേകാം തൃപ്തിം പ്രയച്ഛതമ്
ഞാൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ, എല്ലായ്പ്പോഴും അനന്തമായ വിഭവങ്ങൾ ആസ്വദിക്കുന്നവൻ. വൃഷ്ണി, പാർത്ഥ, നിങ്ങൾ ഒരു തൃപ്തി എന്നെക്കായി ഭിക്ഷയായി നൽകണം.