ജാതകര്മാണ്യാനുപൂര്വ്യാച്ചൂഡോപനയനാനി ച। ചകാര വിധിവദ്ധൌമ്യസ്തേഷാം ഭരതസത്തമ
ശ്രേഷ്ഠനായ ഭാരതവംശജനായ ധൗമ്യൻ, എല്ലാ ആചാരങ്ങൾക്കും അനുസരിച്ച്, ജനനസംബന്ധമായ ചടങ്ങുകളും, ചൂഡാകർമ്മവും, ഉപനയനവും നിർവഹിച്ചു.
കൃത്വാ ച വേദാധ്യയനം തതഃ സുചരിതവ്രതാഃ। ജഗൃഹുഃ സര്വമിഷ്വസ്ത്രമര്ജുനാദ്ദിവ്യമാനുഷമ്
വേദപാഠം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, നല്ല വ്രതങ്ങൾ പാലിച്ച അവർക്ക്, അർജുനൻ ദൈവികവും മാനുഷികവുമായ എല്ലാ ആയുധങ്ങളും നൽകി.
ദിവ്യഗര്ഭോപമൈഃ പുത്രൈര്വ്യൂഢോരസ്കൈര്മഹാരഥൈഃ। അന്വിതാ രാജശാര്ദൂല പാണ്ഡവാ മുദമാപ്നുവന്
ദൈവിക ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ചവരെപ്പോലെ വീർയവും, വിശാലമായ നെഞ്ചും ഉള്ള മഹാരഥന്മാരായ പുത്രന്മാർ ലഭിച്ചപ്പോൾ, പാണ്ഡവർ അതിയായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥേ വസന്തസ്തേ ജഘ്രുരന്യാന്നരാധിപാന്। ശാസനാദ്ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ രാജ്ഞഃ ശാന്തനവസ്യ ച
ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിൽ താമസിച്ച അവർ, ധൃതരാഷ്ട്രനും ശാന്തനുവിന്റെ പുത്രനും നൽകിയ ആജ്ഞപ്രകാരം, മറ്റുള്ള രാജാക്കന്മാരിൽ നിന്ന് നികുതി സ്വീകരിച്ചു.
ആശ്രിത്യ ധര്മരാജാനം സര്വലോകോഽവസത്സുഖമ്। പുണ്യലക്ഷണകര്മാണം സ്വദേഹമിവ ദേഹിനഃ
ധർമ്മരാജനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ ആശ്രയിച്ച്, സകല ജനങ്ങളും തന്റെ ശരീരത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവരെപ്പോലെ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു; അവന്റെ പ്രവൃത്തികൾ എല്ലാം പുണ്യമുള്ളവയായിരുന്നു.
സ സമം ധര്മകാമാര്ഥാന്സിഷേവേ ഭരതര്ഷഭ। ത്രീനിവാത്മസമാന്ബന്ധൂന്നീതിമാനിവ മാനയന്
ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ, തനിക്കു തുല്യരായ മൂന്നു സഹോദരന്മാരെയും ആദരവോടെ മാനിച്ചു, ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം എന്നിവയെ ഒരുപോലെ കാത്തു നടന്നു.
തേഷാം സമവിഭക്താനാം ക്ഷിതൌ ദേഹവതാമിവ। ബഭൌ ധര്മാര്ഥകാമാനാം ചതുര്ഥ ഇവ പാര്ഥിവഃ
ഭൂമിയിൽ ഒരുപോലെ പങ്കിട്ടു ജീവിച്ചിരുന്ന അവരുടെ ഇടയിൽ, രാജാവ് ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം എന്നിവയുടെ നാലാമനായതുപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
അധ്യേതാരം പരം വേദാന്പ്രയോക്താരം മഹാധ്വരേ। രക്ഷിതാരം ശുഭാഁല്ലോകാഁല്ലോഭിരേ തം ജനാധിപമ്
വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, വലിയ യാഗങ്ങളിൽ മുഖ്യകാർമികനുമായും, നല്ല ലോകങ്ങളെ രക്ഷിക്കുന്നവനുമായ ആ രാജാവിനെ ജനങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ചു.
അധിഷ്ഠാനവതീ ലക്ഷ്മീഃ പരായണവതീ മതിഃ। വര്ധമാനോഽഖിലോ ധര്മസ്തേനാസീത്പൃഥിവീക്ഷിതാമ്
സ്ഥിരമായ ഐശ്വര്യവും, ഉദ്ദേശ്യത്തിൽ ഉറച്ച ബുദ്ധിയും, അവന്റെ വഴി എല്ലായിടത്തും വർദ്ധിച്ചു; അങ്ങനെ അവൻ ഭൂമിയെ സംരക്ഷിച്ചു.
ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതൌ രാജാ ചതുര്ഭിരധികം ബഭൌ। പ്രയുജ്യമാനൈര്വിതതോ വേദൈരിവ മഹാധ്വരഃ
നാലു സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം രാജാവ് കൂടുതൽ പ്രകാശിച്ചു; ഒരുമിച്ച് പാരായണം ചെയ്യുന്ന വേദങ്ങൾ കൊണ്ടു വിപുലമായ യാഗം പോലെ.
തം തു ധൌമ്യാദയോ വിപ്രാഃ പരിവാര്യോപതസ്ഥിരേ। ബൃഹസ്പതിസമാ മുഖ്യാഃ പ്രജാപതിമിവാമരാഃ
അപ്പോൾ ധൗമ്യനും മറ്റു ബ്രാഹ്മണന്മാരും, ബൃഹസ്പതിയെപ്പോലെ പ്രഭാവമുള്ളവരും, അവനെ ചുറ്റി സേവിച്ചു; അമരന്മാർ പ്രജാപതിയെ സേവിക്കുന്നതുപോലെ.
ധര്മരാജേ ഹ്യതിപ്രീത്യാ പൂര്ണചന്ദ്ര ഇവാമലേ। പ്രജാനാം രേമിരേ തുല്യം നേത്രാണി ഹൃദയാനി ച
ധർമ്മരാജനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനോടു വലിയ സ്നേഹത്തോടെ, ജനങ്ങളുടെ കണ്ണുകളും ഹൃദയങ്ങളും, നിർമ്മലമായ പൂർണ്ണചന്ദ്രനിൽപോലെ, ഒരുപോലെ ആനന്ദിച്ചു.
ന തു കേവലദൈവേന പ്രജാ ഭാവേന രേമിരേ। യദ്ബഭൂവ മനഃകാന്തം കര്മണാ സ ചകാര തത്
മാത്രം ദൈവികവിധിയാൽ ജനങ്ങൾ സന്തോഷിച്ചില്ല; അവർക്കു മനസ്സിൽ ഇഷ്ടമായതെല്ലാം അവൻ തന്റെ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ നടപ്പാക്കി.
ന ഹ്യയുക്തം ന ചാസത്യം നാസഹ്യം ന ച വാഽപ്രിയമ്। ഭാഷിതം ചാരുഭാഷസ്യ ജജ്ഞേ പാര്ഥസ്യ ധീമതഃ
പാർഥൻ, ബുദ്ധിമാനും മധുരഭാഷിയും ആയതിനാൽ, അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് അയോഗ്യമായതോ, അസത്യമായതോ, സഹിക്കാനാകാത്തതോ, അപ്രീതികരമായതോ ഒരിക്കലും പുറത്ത് വന്നിട്ടില്ല.
സ ഹി സര്വസ്യ ലോകസ്യ ഹിതമാത്മന ഏവ ച। ചികീര്ഷന്സുമഹാതേജാ രേമേ ഭരതസത്തമ
സകല ജനങ്ങളുടെ ഉത്തമമായ ഭാവിയും, തന്റെ ഭാവിയും ആഗ്രഹിച്ച ആ മഹാതേജസ്വി, ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
തഥാ തു മുദിതാഃ സര്വേ പാണ്ഡവാ വിഗതജ്വരാഃ। അവസന്പൃഥിവീപാലാഁസ്താപയന്തഃ സ്വതേജസാ
അങ്ങനെ, എല്ലാ പാണ്ഡവർക്കും ദുഃഖം ഇല്ലാതായി, സന്തോഷത്തോടെ, തങ്ങളുടെ തേജസ്സിൽ പ്രകാശിച്ച്, ഭൂമിയെ ഭരിച്ചു.
തതഃ കതിപയാഹസ്യ ബീഭത്സുഃ കൃഷ്ണമബ്രവീത്। ഉഷ്ണാനി കൃഷ്ണ വര്തന്തേ ഗച്ഛാവോ യമുനാം പ്രതി
അതിനുശേഷം കുറച്ചു ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, അർജുനൻ കൃഷ്ണനോടു പറഞ്ഞു: 'കൃഷ്ണ, കാലാവസ്ഥ ചൂടാണ്; നമുക്ക് യമുനയിലേക്കു പോകാം.'
സുഹൃജ്ജനവൃതൌ തത്ര വിഹൃത്യ മധുസൂദന। സായാഹ്നേ പുനരേഷ്യാവോ രോചതാം തേ ജനാര്ദന
സുഹൃത്തുക്കളെ ചുറ്റി, അവിടെ നമുക്ക് സന്തോഷത്തോടെ സമയം ചെലവിടാം, മധുസൂദനാ; വൈകുന്നേരം, നിനക്കു ഇഷ്ടമെങ്കിൽ, നമുക്ക് തിരികെ വരാം, ജനാർദ്ദനാ.
കുന്തീമാതര്മമാപ്യേതദ്രോചതേ യദ്വയം ജലേ। സുഹൃജ്ജനവൃതാഃ പാര്ഥ വിഹരേമ യഥാസുഖമ്
കുന്തിമാതാവേ, ഞാനും ഈ ആശയം ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു — നമ്മളെല്ലാവരും സുഹൃത്തുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ജലത്തിൽ ഇഷ്ടം പോലെ സന്തോഷത്തോടെ കളിക്കാമല്ലോ, പ്രിതയുടെ മകനേ.
ആമന്ത്ര്യ തൌ ധര്മരാജമനുജ്ഞാപ്യ ച ഭാരത। ജഗ്മതുഃ പാര്ഥഗോവിന്ദൌ സുഹൃജ്ജനവൃതൌ തതഃ
അവരിരുവരും ധർമരാജാവിനോട് വിടപറഞ്ഞ് അവന്റെ അനുമതി വാങ്ങി, സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം പാർഥനും ഗോവിന്ദനും പുറപ്പെട്ടു, ഭാരത.
വിഹരന്ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥേ കാനനേഷു ച മാധവഃ। പുഷ്പിതോപവനാം ദിവ്യാം ദദര്ശ യമുനാം നദീമ്
മാധവൻ ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥത്തിലും അതിന്റെ കാടുകളിലും സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, പൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ദിവ്യമായ യമുനാനദിയെ കണ്ടു.
തസ്യാസ്തീരേ വനം ദിവ്യം സര്വര്തുസുമനോഹരമ്। ആലയം സര്വഭൂതാനാം ഖാണ്ഡവം ഖഡ്ഗചര്മഭൃത്
അതിനരികിൽ എല്ലാ കാലത്തും മനോഹരമായ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാട് ഉണ്ടായിരുന്നു; എല്ലാ ജീവികളും താമസിക്കുന്ന സ്ഥലം — ഖാണ്ഡവം, വാൾക്കും കവചവും ധരിച്ചവരാൽ നിറഞ്ഞത്.
ദദര്ശ കൃത്സ്നം തം ദേശം സഹിതഃ സവ്യസാചിനാ। ഋക്ഷഗോമായുശാര്ദൂലവൃകകൃഷ്ണമൃഗാന്വിതമ്
സവ്യാസാചിയോടൊപ്പം അവൻ ആ പ്രദേശം മുഴുവൻ കണ്ടു; അതിൽ കരടികൾ, നായർ, കടുവകൾ, വളരെയധികം പുലികൾ, കാട്ടുപന്നികൾ, കറുത്ത കുരങ്ങുകൾ എന്നിവയൊക്കെയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ശാഖാമൃഗഗണൈര്ജുഷ്ടം ഗജദ്വീപിനിഷേവിതമ്। ശകബര്ഹിണദാത്യൂഹഹംസസാരസനാദിതമ്
അത് കുരങ്ങുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾകൊണ്ടും ആനകളാൽ സന്ദർശിക്കപ്പെടുന്നതും, മയിൽ, കുരുവി, കൊക്ക്, അണ്ണാൻ, സാരസപക്ഷി തുടങ്ങിയവയുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്നതുമായിരുന്നു.
നാനാമൃഗസഹസ്രൈശ്ച പക്ഷിഭിശ്ച സമാവൃതമ്। മാനാര്ഹം തച്ച സര്വേഷാം ദേവദാനവരക്ഷസാമ്
അത് അനേകം മൃഗങ്ങളാലും പക്ഷികളാലും നിറഞ്ഞിരുന്നു; ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കും ആദരിക്കാവുന്ന സ്ഥലം ആയിരുന്നു.
ആലയം പന്നഗേന്ദ്രസ്യ തക്ഷകസ്യ മഹാത്മനഃ। വേണുശാല്മലിബില്വാതിമുക്തജംബ്വാമ്രചമ്പകൈഃ
അത് മഹാത്മാവായ പന്നഗേന്ദ്രൻ തക്ഷകന്റെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു; വേമ്പ്, ഇലവ, ബില്വം, ഞാവൽ, മാവു, ചമ്പകം തുടങ്ങിയവയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
അങ്കോലപനസാശ്വത്ഥതാലജമ്ബീരവഞ്ജുലൈഃ। ഏകപദ്മകതാലൈശ്ച ശതശശ്ചൈവ രൌഹിണൈഃ
അങ്കോള, പ്ലാവ്, അശ്വത്ഠം, താള, നാരകം, വഞ്ചുലം, ഒറ്റപ്പൂ താള, നൂറുകണക്കിന് രൗഹിണി മരങ്ങൾ എന്നിവയാൽ സമൃദ്ധമായിരുന്നു.
നാനാവൃക്ഷൈഃ സമായുക്തം നാനാഗുല്മസമാവൃതമ്। വേത്രകീചകസംയുക്തമാശീവിഷനിഷേവിതമ്
അത് പലതരം വൃക്ഷങ്ങളാലും വിവിധ തറകളാലും നിറഞ്ഞിരുന്നു; വെട്രും കിഴങ്ങും കൂമ്പാരവും നിറഞ്ഞതും വിഷമുള്ള പാമ്പുകൾ താമസിക്കുന്നതുമായിരുന്നു.
വിഗതാര്കം മഹാഭോഗവിതതദ്രുമസങ്കടമ്। വ്യാലദംഷ്ട്രിഗണാകീര്ണം വര്ജിതം സര്വമാനുഷൈഃ
അവിടെ സൂര്യപ്രകാശം കയറാത്തതും വലിയ വള്ളികളും കാടുകളും നിറഞ്ഞതും, വിഷമുള്ള മൃഗങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും, മനുഷ്യർ ഇല്ലാത്തതുമായ കാടായിരുന്നു.
രക്ഷസാം ഭുജഗേന്ദ്രാണാം പക്ഷിണാം ച മഹാലയമ്। ഖാണ്ഡവം സുമഹാപ്രാജ്ഞഃ സര്വലോകവിഭാഗവിത്
രാക്ഷസന്മാരുടെയും പന്നഗരാജാക്കളുടെയും പക്ഷികളുടെയും വലിയ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു ഖാണ്ഡവം; എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും വിഭാഗങ്ങൾ അറിയുന്ന മഹാപണ്ഡിതന്മാർക്കറിയാവുന്ന സ്ഥലം.