മയോക്തം ന ശ്രുതം പൂര്വം സഹിതൈഃ സര്വയാദവൈഃ। അതിക്രാന്തമതിക്രാന്തം ന നിവര്തേത കര്ഹിചിത്। ശൃണുധ്വം സഹിതാഃ സര്വേ മമ വാക്യം സഹേതുകമ്
ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞത് എല്ലാവരും ചേർന്ന് കേട്ടില്ല. കഴിഞ്ഞത് കഴിഞ്ഞു; പിന്നെ തിരിച്ചു കൊണ്ടുവരാൻ കഴിയില്ല. ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ചേർന്ന് എന്റെ കാരണമുള്ള വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിക്കൂ.
നാവമാനം കുലസ്യാസ്യ ഗുഡാകേശഃ പ്രയുക്തവാന്। സംമാനോഽഭ്യധികസ്തേന പ്രയുക്തോഽയം ന സംശയഃ
ഗുഡാകേശൻ ഈ കുടുംബത്തെ അപമാനിച്ചിട്ടില്ല. മറിച്ച്, അവൻ കൂടുതൽ ആദരവാണ് കാണിച്ചത്; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
അര്ഥലുബ്ധാന്ന വഃ പാര്ഥോ മന്യതേ സാത്വതാന്സദാ। സ്വയംവരമനാധൃഷ്യം മന്യതേ ചാപി പാണ്ഡവഃ
പാർത്ഥൻ സാത്വതന്മാരെ എപ്പോഴും സ്വാർത്ഥികളാണെന്ന് കരുതുന്നില്ല. പാണ്ഡവനും സ്വയംവരത്തെ അപ്രാപ്യമായതാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു.
പ്രദാനമപി കന്യായാഃ പശുവത്കോ നു മന്യതേ। വിക്രയം ചാപ്യപത്യസ്യ കഃ കുര്യാത്പുരുഷോ ഭുവി
ഒരു പെൺകുട്ടിയെ നൽകുന്നത് പശുവിനെ വിൽക്കുന്നതുപോലെയാണെന്ന് ആരാണ് കരുതുക? ഭൂമിയിൽ ആരാണ് സ്വന്തം മകനെയോ മകളെയോ വിൽക്കുക?
ഏതാന്ദോഷാംസ്തു കൌന്തേയോ ദൃഷ്ടവാനിതി മേ മതിഃ। `ക്ഷത്രിയാണാം തു വീര്യേണ പ്രശസ്തം ഹരണം ബലാത്।' അതഃ പ്രസഹ്യ ഹൃതവാന്കന്യാം ധര്മേണ പാണ്ഡവഃ
ഈ തെറ്റുകൾ കൌന്തേയൻ കണ്ടതാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. 'ക്ഷത്രിയന്മാർക്ക് ബലപ്രയോഗം ചെയ്ത് പെൺകുട്ടിയെ കൊണ്ടുപോകുന്നത് പ്രശംസനീയമാണ്.' അതിനാൽ പാണ്ഡവൻ ധർമ്മപ്രകാരം അവളെ ബലമായി കൊണ്ടുപോയി.
ഉചിതശ്ചൈവ സംബന്ധഃ സുഭദ്രാ ച ശയസ്വിനീ। ഏഷ ചാപീദൃശഃ പാര്ഥഃ പ്രസഹ്യ ഹൃതവാനതഃ
ഈ ബന്ധം യുക്തമാണ്; സുഭദ്രയും നല്ലവളാണ്. ഈ പാർത്ഥനും അർഹനാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് അവൻ അവളെ ബലമായി കൊണ്ടുപോയത്.
ഭരതസ്യാന്വയേ ജാതം ശാന്തനോശ്ച യശസ്വിനഃ। കുന്തിഭോജാത്മാജാപുത്രം കാ ബുഭൂഷേത നാര്ജുനമ്
ഭാരതവംശത്തിൽ ജനിച്ച ശാന്തനുവിന്റെ മഹത്വമുള്ള വംശജനും, കുന്തിഭോജന്റെ മകളുടെ മകനുമായവനെ, അർജുനനെ ഒഴികെ, ആരാണ് തന്റെ മകനായി ആഗ്രഹിക്കുക?
ന തം പശ്യാമി യഃ പാര്ഥം വിജയേത രണേ ബലാത്। വര്ജയിത്വാ വിരൂപാക്ഷം ഭഗനേത്രഹരം ഹരമ്
യുദ്ധത്തിൽ ബലപ്രയോഗം ചെയ്ത് പാർത്ഥനെ ജയിക്കാൻ കഴിയുന്നവനായി ഞാൻ ആരെയും കാണുന്നില്ല; ഭഗന്റെ കണ്ണ് എടുത്ത ഹരനായ വിരൂപാക്ഷനെ ഒഴികെ.
അപി സര്വേഷു ലോകേഷു സേന്ദ്രരുദ്രേഷു മാരിഷ। സ ച നാമ രഥസ്താദൃങ്മദീയാസ്തേ ച വാജിനഃ
ഇന്ദ്രനും രുദ്രനും ഉൾപ്പെടെ ലോകങ്ങളിലൊക്കെയും, അവന്റെ രഥം പോലെയും, അവന്റെ കുതിരകൾ പോലെയും മറ്റൊന്നുണ്ടോ?
മമ ശസ്ത്രം വിശേഷേണ തൂണൌ ചാക്ഷയസായകൌ।' യോദ്ധാ പാര്ഥശ്ച ശീഘ്രാസ്ത്രഃ കോ നു തേന സമോ ഭവേത്। തമഭിദ്രുത്യ സാന്ത്വേന പരമേണ ധനഞ്ജയമ്
എന്റെ ആയുധവും, തീരാത്ത അമ്പുകളുള്ള ക്വിവറും, അതിലുപരി യുദ്ധത്തിൽ വേഗത്തിൽ അസ്ത്രങ്ങൾ പ്രയോഗിക്കുന്ന പാർത്ഥൻ—അവനോട് തുല്യൻ ആരാകും? അതുകൊണ്ട് ധനഞ്ജയനോട് സമാധാനത്തോടെ സമീപിക്കുക.
നിവര്തയത സംഹൃഷ്ടാ മമൈഷാ പരമാ മതിഃ। യദി നിര്ജിത്യ വഃ പാര്ഥോ ബലാദ്ഗച്ഛേത്സ്വകം പുരം
സന്തോഷത്തോടെ അവനെ പിന്മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുക; ഇതാണ് എന്റെ ഏറ്റവും നല്ല ഉപദേശം. പാർത്ഥൻ നിങ്ങളെ ബലാൽ ജയിച്ച് തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങുകയാണെങ്കിൽ—
പ്രണശ്യേദ്വോ യശഃ സദ്യോ ന തു സാന്ത്വേ പരാജയഃ। `പിതൃഷ്വസായാഃ പുത്രോ മേ സംബന്ധം നാര്ഹതി ദ്വിഷാമ്।' തച്ഛ്രുത്വാ വാസുദേവസ്യ തഥാ കര്തും ജനാധിപ
ഉടൻ തന്നെ നിങ്ങളുടെ പ്രശസ്തി നശിക്കും; എന്നാൽ സമാധാനത്തിലൂടെ അങ്ങനെ സംഭവിക്കില്ല. എന്റെ പിതാവിന്റെ സഹോദരിയുടെ മകനോട് എനിക്ക് വൈരം വേണ്ട. വാസുദേവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് അങ്ങനെ തന്നെ നടന്നു.
ഉദ്യോഗം കൃതവന്തസ്തേ ഭേരീം സന്നാദ്യ യാദവാഃ। അര്ജുനസ്തു തദാ ശ്രുത്വാ ഭേരീസന്നാദനം മഹത്
യാദവന്മാർ ഒരുക്കങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി ഭേരി മുഴക്കി. അർജുനൻ ആ മഹത്തായ ഭേരിയുടെ ശബ്ദം കേട്ടു—
കൌന്തേയസ്ത്വരമാണസ്തു സുഭദ്രാമഭ്യഭാഷത। ആയാന്തി വൃഷ്ണയഃ സര്വേ സസുഹൃജ്ജനബാന്ധവാഃ
കുന്തിയുടെ മകൻ അർജുനൻ വേഗത്തിൽ സുഭദ്രയോട് പറഞ്ഞു: 'എല്ലാ വൃഷ്ണികളും അവരുടെ സുഹൃത്തുക്കളും ബന്ധുക്കളുമൊത്ത് വരുന്നു.'
ത്വദര്ഥം യോദ്ധുകാമാസ്തേ മദരക്താന്തലോചനാഃ। പ്രമത്താനശുചീന്മൂഢാന്സുരാമത്താന്നരാധമാന്
നിന്റെ കാരണത്താൽ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്നവരായ അവർ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ഉത്സുകരാണ്; അവർ അശാന്തരും അശുദ്ധരുമായ, ഭ്രമിച്ചും മദ്യം കുടിച്ചും തകർന്ന മനുഷ്യരാണ്.
വമനം പാനശീലാംസ്താന്കരിഷ്യാമി ശരോത്തമൈഃ। ഉതാഹോ വാ മദോന്മത്താന്നയിഷ്യാമി യമക്ഷയമ്
പാനം കുടിച്ച് ഛർദി ചെയ്യുന്നവരെ ഞാൻ ഉത്തമമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വീഴ്ത്തും; അല്ലെങ്കിൽ, അവർ മദത്തിൽ പൂർണ്ണമായും ഉന്മത്തരാണെങ്കിൽ, അവരെ ഞാൻ യമലോകത്തിലേക്ക് അയക്കും.
ഏവമുക്ത്വാ പ്രിയാം പാര്ഥോ ന്യവര്തത മഹാബലഃ। നിവര്തമാനം ദൃഷ്ട്വൈവ സുഭദ്രാ ത്രസ്തതാം ഗതാ
ഇങ്ങനെ തന്റെ പ്രിയയോട് പറഞ്ഞ് മഹാബലശാലിയായ പാർഥൻ തിരിഞ്ഞു. അവൻ തിരിഞ്ഞുപോകുന്നത് കണ്ട സുഭദ്രയ്ക്ക് ഭയം തോന്നി.
ഏവം മാ വദ പാര്ഥേതി പാദയോഃ പതിതാ തദാ। സുഭദ്രാ തു കലിര്ജാതാ വൃഷ്ണീനാം നിധായ ച
പാർഥേ, ഇങ്ങനെ പറയരുതെന്ന് പറഞ്ഞു സുഭദ്ര അവന്റെ കാലിൽ വീണു. എന്നാൽ വൃഷ്ണികളെ കുറ്റം ചുമത്തി സുഭദ്രയ്ക്ക് ദു:ഖം നിറഞ്ഞു.
ഏവം ബ്രുവന്തഃ പൌരാസ്തേ ഹ്യപവാദരതാഃ പ്രഭോ। മമ ശോകം വര്ധയന്തി തസ്മാന്നാശം ന ചിന്തയേ। പരിവാദഭയാന്മുക്താ ത്വത്പ്രസാദാദ്ഭവാമ്യഹമ്
പൗരന്മാർ ഇങ്ങനെ അപവാദത്തിൽ താൽപര്യം കാണിച്ച് സംസാരിച്ചപ്പോൾ, പ്രഭോ, എന്റെ ദു:ഖം വർധിച്ചു; അതിനാൽ ഞാൻ നാശം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. നിന്റെ കൃപയാൽ അപവാദഭയം ഇല്ലാതെ ഞാൻ ജീവിക്കുന്നു.
ഏവമുക്തസ്തതഃ പാര്ഥഃ പ്രിയയാ ഭദ്രയാ തദാ। ഗമനായ മതിം ചക്രേ പാര്ഥഃ സത്യപരാക്രമഃ
പ്രിയയും സദാചാരവതിയുമായ ഭാര്യ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സത്യവും വീര്യവും ഉള്ള പാർഥൻ യാത്രയ്ക്ക് മനസ്സുറപ്പിച്ചു.
സ്തിതപൂര്വം തദാഽഽഭാഷ്യ പരിഷ്വജ്യ പ്രിയാം തദാ। ഉത്ഥാപ്യ ച പുനഃ പാര്ഥോ യാഹി യാഹീതി ചാബ്രവീത്
അപ്പോൾ സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിച്ച് പ്രിയയെയും അണച്ഛു ചേർത്തു; പിന്നെ അവളെ എഴുന്നേൽപ്പിച്ച് വീണ്ടും, 'പോകൂ, പോകൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
തതഃ സുഭദ്രാ ത്വരിതാ രശ്മീന്സംഗൃഹ്യ പാണിനാ। ചോദയാമാസ ജവനാഞ്ശീഗ്രമശ്വാന്കൃതത്വരാ
അപ്പോൾ സുഭദ്ര വേഗത്തിൽ കൈകൊണ്ട് കുതിരക്കയർ പിടിച്ച്, അതിവേഗം കുതിരകളെ ഓടിച്ചു.
തതസ്തു കൃതസന്നാഹാ വൃഷ്ണിവീരാഃ സമാഹിതാഃ। പ്രത്യാനയാര്ഥം പാര്ഥസ്യ ജവനൈസ്തുരഗോത്തമൈഃ
അപ്പോൾ വൃഷ്ണിവീരന്മാർ, യുദ്ധത്തിനായി മുഴുവൻ ആയുധധാരികളായി, പാർഥനെ തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരാൻ തങ്ങളുടെ ഉത്തമ കുതിരകളെ വേഗത്തിൽ ഓടിച്ചു.
രാജമാര്ഗമനുപ്രാപ്താ ദൃഷ്ട്വാ പാര്ഥസ്യ വിക്രമമ്। പ്രാസാദപങ്ക്തിസ്തമ്ഭേഷു വേദികാസു ധ്വജേഷു ച
രാജപഥത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് പാർഥന്റെ വീര്യം കണ്ടു, അവർ കൊട്ടാരങ്ങളുടെ തൂണുകളിൽ, വേദികളിലും പതാകകള്ക്കരികിലും നിലകൊണ്ടു.
അര്ജുനസ്യ ശരാന്ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മയം പരമം ഗതാഃ। കേശവസ്യ വചസ്തഥ്യം മന്യമാനാസ്തു യാദവാഃ
അർജുനന്റെ അമ്പുകൾ കണ്ടപ്പോൾ, യാദവന്മാർ അതിയായ അത്ഭുതത്തിൽ ആകൃതരായി, കേശവന്റെ വാക്കുകൾ സത്യമായാണെന്ന് അവർ വിശ്വസിച്ചു.
അതീത്യ തം രൈവതകം ശ്രുത്വാ തു വിപൃഥോര്വചഃ। അര്ജുനേന കൃതം ശ്രുത്വാ ഗന്തുകാമാസ്തു വൃഷ്ണയഃ
റൈവതക പർവതം കടന്ന്, വിപൃഥുവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടതിനു ശേഷം, അർജുനൻ ചെയ്തതെന്തെന്ന് അറിഞ്ഞ് വൃഷ്ണികൾ മടങ്ങാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ശ്രുത്വാ ദീര്ഘം ഗതം പാര്ഥം ന്യവര്തന്ത മഹാരഥാഃ। പുരോദ്യാനമതിക്രമ്യ വിശാലം ച ഗിരിവ്രജമ്
പാർഥൻ ദൂരേ പോയെന്ന് കേട്ടപ്പോൾ, മഹാരഥന്മാർ രാജാവിന്റെ തോട്ടവും വിശാലമായ ഗിരിവ്രജ നഗരം കടന്ന് തിരിച്ചു പോയി.
സാനുമുജ്ജയിനീം ചൈവ വനാന്യുപവനാനി ച। പുണ്യേഷ്വാനര്തരാഷ്ട്രേഷു വാപീപദ്മസരാംസി ച
അവർ ഉജ്ജയിനിയുടെ മലഞ്ചരിവുകളും കാടുകളും തോട്ടങ്ങളും, അനർത ദേശത്തിലെ വിശുദ്ധ കുളങ്ങളും താമരപ്പൂക്കളുള്ള തടാകങ്ങളും കടന്നു.
പ്രാപ്യ ധേനുമതീതീര്ഥമശ്വരോധസരഃ പ്രതി। പ്രേക്ഷാവര്തം തതഃ ശൈലമമ്ബുദം ച നഗോത്തമമ്
അവർ ധേനുമതിയുടെ തിരുത്തും കുതിരകൾക്ക് വെള്ളം കൊടുക്കുന്ന തടാകവും എത്തി, പ്രേക്ഷാവർത്ത പർവതവും ഉയർന്ന അംബുദ ശിഖരവും കണ്ടു.
ആരാച്ഛൃങ്ഗമഥാസാദ്യ തീര്ണഃ കരവതീം നദീമ്। പ്രാപ്യ സാല്വേയരാഷ്ട്രാണി നിഷധാനപ്യതീത്യ ച
അവർ ദൂരെയുള്ള ശിഖരം സമീപിച്ച്, കരവതി നദി കടന്നു, സാൽവേയ ദേശവും നിഷധവും കടന്ന് മുന്നോട്ട് പോയി.