സമം വചോ നിശമ്യൈവ ബലദേവസ്യ ധീമതഃ। പുനരേവസഭാമധ്യേ സര്വേ തേ സമുപാവിശന്
ബലദേവന്റെ നീതിയുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, എല്ലാവരും വീണ്ടും സഭയുടെ നടുവിൽ ചേർന്ന് ഇരുന്നു.
തതോഽബ്രവീദ്വാസുദേവം വചോ രാമഃ പരന്തപഃ। `ത്രൈലോക്യനാഥ ഹേ കൃഷ്ണ ഭൂതഭവ്യഭവിഷ്യകൃത്।' കിമവാഗുപവിഷ്ടോഽസി പ്രേക്ഷമാണോ ജനാര്ദന
അപ്പോൾ രാമൻ വാസുദേവനോടു പറഞ്ഞു: 'മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും അധിപനായ കൃഷ്ണാ, ഭूतഭവ്യഭവിഷ്യങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവേ, ജനാർദ്ദനാ, നീ എന്തുകൊണ്ട് ഇവിടെ നിശബ്ദമായി ഇരുന്നു എല്ലാവരെയും നോക്കുന്നു?'
സത്കൃതസ്ത്വത്കൃതേ പാര്ഥഃ സര്വൈരസ്മാഭിരച്യുത। ന ച സോഽര്ഹതി താം പൂജാം ദുര്ബുദ്ധിഃ കുലപാംസനഃ
അച്യുതാ, നിന്റെ കാരണത്താലാണ് പാർത്ഥനെ നമ്മളൊക്കെയും ആദരിച്ചത്. പക്ഷേ, അവൻ ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവനും കുടുംബത്തെ അപമാനിക്കുന്നവനുമാണ്; അവന് അത്തരം ആദരം അർഹമല്ല.
കോ ഹി തത്രൈവ ഭുക്താവാന്നം ഭാജനം ഭേത്തുമര്ഹതി। മന്യമാനഃ കുലേ ജാതമാത്മാനം പുരുഷഃ ക്വചിത്
ഏതെങ്കിലും പുരുഷൻ, താൻ ഉന്നതകുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചതെന്ന് കരുതി, ഇവിടെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചശേഷം പാത്രം പൊട്ടിക്കുമോ?
ഇച്ഛന്നേവ ഹി സംബന്ധം കൃതം പൂര്വം ച മാനയന്। കോ ഹി നാമ ഭവേനാര്ഥീ സാഹസേന സമാചരേത്
ബന്ധം ആഗ്രഹിക്കുകയും മുമ്പ് നടന്ന കാര്യങ്ങളെ മാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ, തന്റെ ലക്ഷ്യത്തിനായി ആരെങ്കിലും അപ്രതീക്ഷിതമായി പെരുമാറുമോ?
സോഽവമന്യ തഥാഽസ്മാകമനാദൃത്യ ച കേശവമ്। പ്രസഹ്യ ഹൃതവാനദ്യ സുഭദ്രാം മൃത്യുമാത്മനഃ
അവൻ നമ്മളെ ഇങ്ങനെ അവഹേളിക്കുകയും, കേശവനെയും അവഗണിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ന് അവൻ സുഭദ്രയെ ബലമായി കൊണ്ടുപോയതിലൂടെ തന്നെ മരണത്തേയ്ക്ക് ക്ഷണിച്ചു.
കഥം ഹി ശിരസോ മധ്യേ കൃതം തേന പദം മമ। മര്ഷയിഷ്യാമി ഗോവിന്ദ പാദസ്പര്ശമിവോരഗഃ
ഗോവിന്ദാ, അവൻ എന്റെ തലയിൽ കാലിടുന്നത് ഞാൻ എങ്ങനെ സഹിക്കും? ഒരു പാമ്പ് കാലിന്റെ സ്പർശം സഹിക്കുന്നതുപോലെയാണ് അത്.
അദ്യ നിഷ്കൌരവാമേകഃ കരിഷ്യാമി വസുന്ധരാമ്। ന ഹി മേ മര്ഷണീയോഽയമര്ജുനസ്യ വ്യതിക്രമഃ
ഇന്ന് ഞാൻ ഒരുവൻകൊണ്ട് ഭൂമി കൌരവന്മാരിൽ നിന്നു ശൂന്യമാക്കും. അർജുനന്റെ ഈ അതിക്രമം ഞാൻ ഒരിക്കലും ക്ഷമിക്കില്ല.
തം തഥാ ഗര്ജമാനം തു മേഘദുന്ദുഭിനിഃസ്വനമ്। അന്വപദ്യന്ത തേ സര്വേ ഭോജവൃഷ്ണ്യന്ധകാസ്തദാ
അവൻ ഇങ്ങനെ ഇടിമുഴക്കവും മൃദംഗശബ്ദവും പോലെ ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാ ഭോജന്മാരും വൃശ്യന്മാരും അന്ധകന്മാരും അവനെ പിന്തുടർന്നു.
ഉക്തവന്തോ യഥാവീര്യമസകൃത്സര്വവൃഷ്ണയഃ। തതോഽബ്രവീദ്വാസുദേവോ വാക്യം ധര്മാര്ഥസംയുതമ്
എല്ലാ വൃശ്യന്മാരും തങ്ങളുടെ ശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് പലതവണ അഭിപ്രായം പറഞ്ഞു. പിന്നെ വാസുദേവൻ ധർമ്മവും ഉദ്ദേശവും നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
മയോക്തം ന ശ്രുതം പൂര്വം സഹിതൈഃ സര്വയാദവൈഃ। അതിക്രാന്തമതിക്രാന്തം ന നിവര്തേത കര്ഹിചിത്। ശൃണുധ്വം സഹിതാഃ സര്വേ മമ വാക്യം സഹേതുകമ്
ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞത് എല്ലാവരും ചേർന്ന് കേട്ടില്ല. കഴിഞ്ഞത് കഴിഞ്ഞു; പിന്നെ തിരിച്ചു കൊണ്ടുവരാൻ കഴിയില്ല. ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ചേർന്ന് എന്റെ കാരണമുള്ള വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിക്കൂ.
നാവമാനം കുലസ്യാസ്യ ഗുഡാകേശഃ പ്രയുക്തവാന്। സംമാനോഽഭ്യധികസ്തേന പ്രയുക്തോഽയം ന സംശയഃ
ഗുഡാകേശൻ ഈ കുടുംബത്തെ അപമാനിച്ചിട്ടില്ല. മറിച്ച്, അവൻ കൂടുതൽ ആദരവാണ് കാണിച്ചത്; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
അര്ഥലുബ്ധാന്ന വഃ പാര്ഥോ മന്യതേ സാത്വതാന്സദാ। സ്വയംവരമനാധൃഷ്യം മന്യതേ ചാപി പാണ്ഡവഃ
പാർത്ഥൻ സാത്വതന്മാരെ എപ്പോഴും സ്വാർത്ഥികളാണെന്ന് കരുതുന്നില്ല. പാണ്ഡവനും സ്വയംവരത്തെ അപ്രാപ്യമായതാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു.
പ്രദാനമപി കന്യായാഃ പശുവത്കോ നു മന്യതേ। വിക്രയം ചാപ്യപത്യസ്യ കഃ കുര്യാത്പുരുഷോ ഭുവി
ഒരു പെൺകുട്ടിയെ നൽകുന്നത് പശുവിനെ വിൽക്കുന്നതുപോലെയാണെന്ന് ആരാണ് കരുതുക? ഭൂമിയിൽ ആരാണ് സ്വന്തം മകനെയോ മകളെയോ വിൽക്കുക?
ഏതാന്ദോഷാംസ്തു കൌന്തേയോ ദൃഷ്ടവാനിതി മേ മതിഃ। `ക്ഷത്രിയാണാം തു വീര്യേണ പ്രശസ്തം ഹരണം ബലാത്।' അതഃ പ്രസഹ്യ ഹൃതവാന്കന്യാം ധര്മേണ പാണ്ഡവഃ
ഈ തെറ്റുകൾ കൌന്തേയൻ കണ്ടതാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. 'ക്ഷത്രിയന്മാർക്ക് ബലപ്രയോഗം ചെയ്ത് പെൺകുട്ടിയെ കൊണ്ടുപോകുന്നത് പ്രശംസനീയമാണ്.' അതിനാൽ പാണ്ഡവൻ ധർമ്മപ്രകാരം അവളെ ബലമായി കൊണ്ടുപോയി.
ഉചിതശ്ചൈവ സംബന്ധഃ സുഭദ്രാ ച ശയസ്വിനീ। ഏഷ ചാപീദൃശഃ പാര്ഥഃ പ്രസഹ്യ ഹൃതവാനതഃ
ഈ ബന്ധം യുക്തമാണ്; സുഭദ്രയും നല്ലവളാണ്. ഈ പാർത്ഥനും അർഹനാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് അവൻ അവളെ ബലമായി കൊണ്ടുപോയത്.
ഭരതസ്യാന്വയേ ജാതം ശാന്തനോശ്ച യശസ്വിനഃ। കുന്തിഭോജാത്മാജാപുത്രം കാ ബുഭൂഷേത നാര്ജുനമ്
ഭാരതവംശത്തിൽ ജനിച്ച ശാന്തനുവിന്റെ മഹത്വമുള്ള വംശജനും, കുന്തിഭോജന്റെ മകളുടെ മകനുമായവനെ, അർജുനനെ ഒഴികെ, ആരാണ് തന്റെ മകനായി ആഗ്രഹിക്കുക?
ന തം പശ്യാമി യഃ പാര്ഥം വിജയേത രണേ ബലാത്। വര്ജയിത്വാ വിരൂപാക്ഷം ഭഗനേത്രഹരം ഹരമ്
യുദ്ധത്തിൽ ബലപ്രയോഗം ചെയ്ത് പാർത്ഥനെ ജയിക്കാൻ കഴിയുന്നവനായി ഞാൻ ആരെയും കാണുന്നില്ല; ഭഗന്റെ കണ്ണ് എടുത്ത ഹരനായ വിരൂപാക്ഷനെ ഒഴികെ.
അപി സര്വേഷു ലോകേഷു സേന്ദ്രരുദ്രേഷു മാരിഷ। സ ച നാമ രഥസ്താദൃങ്മദീയാസ്തേ ച വാജിനഃ
ഇന്ദ്രനും രുദ്രനും ഉൾപ്പെടെ ലോകങ്ങളിലൊക്കെയും, അവന്റെ രഥം പോലെയും, അവന്റെ കുതിരകൾ പോലെയും മറ്റൊന്നുണ്ടോ?
മമ ശസ്ത്രം വിശേഷേണ തൂണൌ ചാക്ഷയസായകൌ।' യോദ്ധാ പാര്ഥശ്ച ശീഘ്രാസ്ത്രഃ കോ നു തേന സമോ ഭവേത്। തമഭിദ്രുത്യ സാന്ത്വേന പരമേണ ധനഞ്ജയമ്
എന്റെ ആയുധവും, തീരാത്ത അമ്പുകളുള്ള ക്വിവറും, അതിലുപരി യുദ്ധത്തിൽ വേഗത്തിൽ അസ്ത്രങ്ങൾ പ്രയോഗിക്കുന്ന പാർത്ഥൻ—അവനോട് തുല്യൻ ആരാകും? അതുകൊണ്ട് ധനഞ്ജയനോട് സമാധാനത്തോടെ സമീപിക്കുക.
നിവര്തയത സംഹൃഷ്ടാ മമൈഷാ പരമാ മതിഃ। യദി നിര്ജിത്യ വഃ പാര്ഥോ ബലാദ്ഗച്ഛേത്സ്വകം പുരം
സന്തോഷത്തോടെ അവനെ പിന്മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുക; ഇതാണ് എന്റെ ഏറ്റവും നല്ല ഉപദേശം. പാർത്ഥൻ നിങ്ങളെ ബലാൽ ജയിച്ച് തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങുകയാണെങ്കിൽ—
പ്രണശ്യേദ്വോ യശഃ സദ്യോ ന തു സാന്ത്വേ പരാജയഃ। `പിതൃഷ്വസായാഃ പുത്രോ മേ സംബന്ധം നാര്ഹതി ദ്വിഷാമ്।' തച്ഛ്രുത്വാ വാസുദേവസ്യ തഥാ കര്തും ജനാധിപ
ഉടൻ തന്നെ നിങ്ങളുടെ പ്രശസ്തി നശിക്കും; എന്നാൽ സമാധാനത്തിലൂടെ അങ്ങനെ സംഭവിക്കില്ല. എന്റെ പിതാവിന്റെ സഹോദരിയുടെ മകനോട് എനിക്ക് വൈരം വേണ്ട. വാസുദേവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് അങ്ങനെ തന്നെ നടന്നു.
ഉദ്യോഗം കൃതവന്തസ്തേ ഭേരീം സന്നാദ്യ യാദവാഃ। അര്ജുനസ്തു തദാ ശ്രുത്വാ ഭേരീസന്നാദനം മഹത്
യാദവന്മാർ ഒരുക്കങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി ഭേരി മുഴക്കി. അർജുനൻ ആ മഹത്തായ ഭേരിയുടെ ശബ്ദം കേട്ടു—
കൌന്തേയസ്ത്വരമാണസ്തു സുഭദ്രാമഭ്യഭാഷത। ആയാന്തി വൃഷ്ണയഃ സര്വേ സസുഹൃജ്ജനബാന്ധവാഃ
കുന്തിയുടെ മകൻ അർജുനൻ വേഗത്തിൽ സുഭദ്രയോട് പറഞ്ഞു: 'എല്ലാ വൃഷ്ണികളും അവരുടെ സുഹൃത്തുക്കളും ബന്ധുക്കളുമൊത്ത് വരുന്നു.'
ത്വദര്ഥം യോദ്ധുകാമാസ്തേ മദരക്താന്തലോചനാഃ। പ്രമത്താനശുചീന്മൂഢാന്സുരാമത്താന്നരാധമാന്
നിന്റെ കാരണത്താൽ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്നവരായ അവർ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ഉത്സുകരാണ്; അവർ അശാന്തരും അശുദ്ധരുമായ, ഭ്രമിച്ചും മദ്യം കുടിച്ചും തകർന്ന മനുഷ്യരാണ്.
വമനം പാനശീലാംസ്താന്കരിഷ്യാമി ശരോത്തമൈഃ। ഉതാഹോ വാ മദോന്മത്താന്നയിഷ്യാമി യമക്ഷയമ്
പാനം കുടിച്ച് ഛർദി ചെയ്യുന്നവരെ ഞാൻ ഉത്തമമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വീഴ്ത്തും; അല്ലെങ്കിൽ, അവർ മദത്തിൽ പൂർണ്ണമായും ഉന്മത്തരാണെങ്കിൽ, അവരെ ഞാൻ യമലോകത്തിലേക്ക് അയക്കും.
ഏവമുക്ത്വാ പ്രിയാം പാര്ഥോ ന്യവര്തത മഹാബലഃ। നിവര്തമാനം ദൃഷ്ട്വൈവ സുഭദ്രാ ത്രസ്തതാം ഗതാ
ഇങ്ങനെ തന്റെ പ്രിയയോട് പറഞ്ഞ് മഹാബലശാലിയായ പാർഥൻ തിരിഞ്ഞു. അവൻ തിരിഞ്ഞുപോകുന്നത് കണ്ട സുഭദ്രയ്ക്ക് ഭയം തോന്നി.
ഏവം മാ വദ പാര്ഥേതി പാദയോഃ പതിതാ തദാ। സുഭദ്രാ തു കലിര്ജാതാ വൃഷ്ണീനാം നിധായ ച
പാർഥേ, ഇങ്ങനെ പറയരുതെന്ന് പറഞ്ഞു സുഭദ്ര അവന്റെ കാലിൽ വീണു. എന്നാൽ വൃഷ്ണികളെ കുറ്റം ചുമത്തി സുഭദ്രയ്ക്ക് ദു:ഖം നിറഞ്ഞു.
ഏവം ബ്രുവന്തഃ പൌരാസ്തേ ഹ്യപവാദരതാഃ പ്രഭോ। മമ ശോകം വര്ധയന്തി തസ്മാന്നാശം ന ചിന്തയേ। പരിവാദഭയാന്മുക്താ ത്വത്പ്രസാദാദ്ഭവാമ്യഹമ്
പൗരന്മാർ ഇങ്ങനെ അപവാദത്തിൽ താൽപര്യം കാണിച്ച് സംസാരിച്ചപ്പോൾ, പ്രഭോ, എന്റെ ദു:ഖം വർധിച്ചു; അതിനാൽ ഞാൻ നാശം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. നിന്റെ കൃപയാൽ അപവാദഭയം ഇല്ലാതെ ഞാൻ ജീവിക്കുന്നു.
ഏവമുക്തസ്തതഃ പാര്ഥഃ പ്രിയയാ ഭദ്രയാ തദാ। ഗമനായ മതിം ചക്രേ പാര്ഥഃ സത്യപരാക്രമഃ
പ്രിയയും സദാചാരവതിയുമായ ഭാര്യ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സത്യവും വീര്യവും ഉള്ള പാർഥൻ യാത്രയ്ക്ക് മനസ്സുറപ്പിച്ചു.