ഭേജിരേ പുരുഷവ്യാഘ്രാ വൃഷ്ണ്യന്ധകമഹാരഥാഃ। സിംഹാസനാനി ശതശോ ധിഷ്ണ്യാനീവ ഹുതാശനാഃ
വൃഷ്ണികളും അന്ധകവീരന്മാരും, നൂറുകണക്കിന് സിംഹാസനങ്ങളിൽ ഇരുന്നു, യാഗത്തിൽ അഗ്നിക്കായി ഒരുക്കിയ ഇരിപ്പിടങ്ങൾപോലെ.
തേഷാം സമുപവിഷ്ടാനാം ദേവാനാമിവ സന്നയേ। ആചഖ്യൌ ചേഷ്ടിതം ജിഷ്ണോഃ സഭാപാലഃ സഹാനുഗഃ
അവർ എല്ലാവരും കൂടെ ഇരുന്നപ്പോൾ, ദേവന്മാർ സഭയിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ, സഭാപാലകൻ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം ജിഷ്ണുവിന്റെ പ്രവർത്തികൾ വിവരിച്ചു.
തച്ഛ്രുത്വാ വൃഷ്ണിവീരാസ്തേ മദസംരക്തലോചനാഃ। അമൃഷ്യമാണാഃ പാര്ഥസ്യ സമുത്പേതുരഹങ്കൃതാഃ
അത് കേട്ട വൃഷ്ണിവീരന്മാർ, മദത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, പാര്ഥന്റെ പ്രവൃത്തികൾ സഹിക്കാനാവാതെ, അഹങ്കാരത്തോടെ എഴുന്നേറ്റു.
യോജയധ്വം രഥാനാശു പ്രാസാനാഹരതേതി ച। ധനൂംഷി ച മഹാര്ഹാണി കവചാനി ബൃഹന്തി ച
'വേഗത്തിൽ രഥങ്ങൾ കൂട്ടൂ! കുന്തങ്ങൾ കൊണ്ടുവരൂ!' എന്നും, വിലയേറിയ വില്ലുകളും വലിയ കവചങ്ങളും കൊണ്ടുവരാൻ അവർ വിളിച്ചു.
സൂതാനുച്ചുക്രുശുഃ കേചിദ്രഥാന്യോജയതേതി ച। സ്വയം ച തുരഗാന്കേചിദയുഞ്ജന്ഹേമഭൂഷിതാന്
ചില രഥസാരഥികൾ 'രഥങ്ങൾ കൂട്ടൂ' എന്ന് വിളിച്ചു; ചിലർ സ്വയം പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച കുതിരകൾ കൂട്ടി.
രഥേഷ്വാനീയമാനേഷു കവചേഷു ധ്വജേഷു ച। അഭിക്രന്ദേ നൃവീരാണാം തദാസീത്തുമുലം മഹത്
രഥങ്ങളും കവചങ്ങളും പതാകകളും കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ, ആ വീരപുരുഷന്മാരുടെ വിളികൾ വലിയ ഉproം ഉണ്ടാക്കി.
വനമാലീ തതഃ ക്ഷീബഃ കൈലാസശിഖരോപമഃ। നീലവാസാ മദോത്സിക്ത ഇദം വചനമബ്രവീത്
അപ്പോൾ വനംമാലി, കയിലാസശിഖരത്തിനെപ്പോലെ ഉയരമുള്ളവനും നീലവസ്ത്രം ധരിച്ചും മദത്തിൽ ഉല്ലാസത്തോടെ, വേഗത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
കിമിദം കുരുഥാപ്രജ്ഞാസ്തൂഷ്ണീംഭൂതേ ജനാര്ദനേ। അസ്യ ഭാവമവിജ്ഞായ സംക്രുദ്ധാ മോഘഗര്ജിതാഃ
'ജനാർദ്ദനൻ മൗനത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങൾക്ക് ജ്ഞാനം ഇല്ലാതെ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്? അവന്റെ മനസ്സ് മനസ്സിലാക്കാതെ, കോപത്തോടെ വെറുതെ വിളിച്ചിരിക്കുന്നു.'
ഏഷ താവദഭിപ്രായമാഖ്യാതു സ്വം മഹാമതിഃ। യദസ്യ രുചിരം കര്തും തത്കുരുധ്വമതന്ദ്രിതാഃ
ഇവൻ തന്റെ ആഗ്രഹം വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, അവന് സന്തോഷം നൽകുന്നത് നിങ്ങൾ വൈകാതെ ചെയ്യണം.
തതസ്തേ തദ്വചഃ ശ്രുത്വാ ഗ്രാഹ്യരൂപം ഹലായുധാത്। തൂഷ്ണീംഭൂതാസ്തതഃ സര്വേ സാധുസാധ്വിതി ചാബ്രുവന്
ഹലായുധന്റെ ആ വാക്കുകൾ മനസ്സിലാക്കി എല്ലാവരും ഒരുപാട് നിശബ്ദരായി നിന്നു; പിന്നെ, 'നന്നായി പറഞ്ഞു, നന്നായി പറഞ്ഞു' എന്നു പറഞ്ഞു.
സമം വചോ നിശമ്യൈവ ബലദേവസ്യ ധീമതഃ। പുനരേവസഭാമധ്യേ സര്വേ തേ സമുപാവിശന്
ബലദേവന്റെ നീതിയുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, എല്ലാവരും വീണ്ടും സഭയുടെ നടുവിൽ ചേർന്ന് ഇരുന്നു.
തതോഽബ്രവീദ്വാസുദേവം വചോ രാമഃ പരന്തപഃ। `ത്രൈലോക്യനാഥ ഹേ കൃഷ്ണ ഭൂതഭവ്യഭവിഷ്യകൃത്।' കിമവാഗുപവിഷ്ടോഽസി പ്രേക്ഷമാണോ ജനാര്ദന
അപ്പോൾ രാമൻ വാസുദേവനോടു പറഞ്ഞു: 'മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും അധിപനായ കൃഷ്ണാ, ഭूतഭവ്യഭവിഷ്യങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവേ, ജനാർദ്ദനാ, നീ എന്തുകൊണ്ട് ഇവിടെ നിശബ്ദമായി ഇരുന്നു എല്ലാവരെയും നോക്കുന്നു?'
സത്കൃതസ്ത്വത്കൃതേ പാര്ഥഃ സര്വൈരസ്മാഭിരച്യുത। ന ച സോഽര്ഹതി താം പൂജാം ദുര്ബുദ്ധിഃ കുലപാംസനഃ
അച്യുതാ, നിന്റെ കാരണത്താലാണ് പാർത്ഥനെ നമ്മളൊക്കെയും ആദരിച്ചത്. പക്ഷേ, അവൻ ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവനും കുടുംബത്തെ അപമാനിക്കുന്നവനുമാണ്; അവന് അത്തരം ആദരം അർഹമല്ല.
കോ ഹി തത്രൈവ ഭുക്താവാന്നം ഭാജനം ഭേത്തുമര്ഹതി। മന്യമാനഃ കുലേ ജാതമാത്മാനം പുരുഷഃ ക്വചിത്
ഏതെങ്കിലും പുരുഷൻ, താൻ ഉന്നതകുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചതെന്ന് കരുതി, ഇവിടെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചശേഷം പാത്രം പൊട്ടിക്കുമോ?
ഇച്ഛന്നേവ ഹി സംബന്ധം കൃതം പൂര്വം ച മാനയന്। കോ ഹി നാമ ഭവേനാര്ഥീ സാഹസേന സമാചരേത്
ബന്ധം ആഗ്രഹിക്കുകയും മുമ്പ് നടന്ന കാര്യങ്ങളെ മാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ, തന്റെ ലക്ഷ്യത്തിനായി ആരെങ്കിലും അപ്രതീക്ഷിതമായി പെരുമാറുമോ?
സോഽവമന്യ തഥാഽസ്മാകമനാദൃത്യ ച കേശവമ്। പ്രസഹ്യ ഹൃതവാനദ്യ സുഭദ്രാം മൃത്യുമാത്മനഃ
അവൻ നമ്മളെ ഇങ്ങനെ അവഹേളിക്കുകയും, കേശവനെയും അവഗണിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ന് അവൻ സുഭദ്രയെ ബലമായി കൊണ്ടുപോയതിലൂടെ തന്നെ മരണത്തേയ്ക്ക് ക്ഷണിച്ചു.
കഥം ഹി ശിരസോ മധ്യേ കൃതം തേന പദം മമ। മര്ഷയിഷ്യാമി ഗോവിന്ദ പാദസ്പര്ശമിവോരഗഃ
ഗോവിന്ദാ, അവൻ എന്റെ തലയിൽ കാലിടുന്നത് ഞാൻ എങ്ങനെ സഹിക്കും? ഒരു പാമ്പ് കാലിന്റെ സ്പർശം സഹിക്കുന്നതുപോലെയാണ് അത്.
അദ്യ നിഷ്കൌരവാമേകഃ കരിഷ്യാമി വസുന്ധരാമ്। ന ഹി മേ മര്ഷണീയോഽയമര്ജുനസ്യ വ്യതിക്രമഃ
ഇന്ന് ഞാൻ ഒരുവൻകൊണ്ട് ഭൂമി കൌരവന്മാരിൽ നിന്നു ശൂന്യമാക്കും. അർജുനന്റെ ഈ അതിക്രമം ഞാൻ ഒരിക്കലും ക്ഷമിക്കില്ല.
തം തഥാ ഗര്ജമാനം തു മേഘദുന്ദുഭിനിഃസ്വനമ്। അന്വപദ്യന്ത തേ സര്വേ ഭോജവൃഷ്ണ്യന്ധകാസ്തദാ
അവൻ ഇങ്ങനെ ഇടിമുഴക്കവും മൃദംഗശബ്ദവും പോലെ ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാ ഭോജന്മാരും വൃശ്യന്മാരും അന്ധകന്മാരും അവനെ പിന്തുടർന്നു.
ഉക്തവന്തോ യഥാവീര്യമസകൃത്സര്വവൃഷ്ണയഃ। തതോഽബ്രവീദ്വാസുദേവോ വാക്യം ധര്മാര്ഥസംയുതമ്
എല്ലാ വൃശ്യന്മാരും തങ്ങളുടെ ശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് പലതവണ അഭിപ്രായം പറഞ്ഞു. പിന്നെ വാസുദേവൻ ധർമ്മവും ഉദ്ദേശവും നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
മയോക്തം ന ശ്രുതം പൂര്വം സഹിതൈഃ സര്വയാദവൈഃ। അതിക്രാന്തമതിക്രാന്തം ന നിവര്തേത കര്ഹിചിത്। ശൃണുധ്വം സഹിതാഃ സര്വേ മമ വാക്യം സഹേതുകമ്
ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞത് എല്ലാവരും ചേർന്ന് കേട്ടില്ല. കഴിഞ്ഞത് കഴിഞ്ഞു; പിന്നെ തിരിച്ചു കൊണ്ടുവരാൻ കഴിയില്ല. ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ചേർന്ന് എന്റെ കാരണമുള്ള വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിക്കൂ.
നാവമാനം കുലസ്യാസ്യ ഗുഡാകേശഃ പ്രയുക്തവാന്। സംമാനോഽഭ്യധികസ്തേന പ്രയുക്തോഽയം ന സംശയഃ
ഗുഡാകേശൻ ഈ കുടുംബത്തെ അപമാനിച്ചിട്ടില്ല. മറിച്ച്, അവൻ കൂടുതൽ ആദരവാണ് കാണിച്ചത്; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
അര്ഥലുബ്ധാന്ന വഃ പാര്ഥോ മന്യതേ സാത്വതാന്സദാ। സ്വയംവരമനാധൃഷ്യം മന്യതേ ചാപി പാണ്ഡവഃ
പാർത്ഥൻ സാത്വതന്മാരെ എപ്പോഴും സ്വാർത്ഥികളാണെന്ന് കരുതുന്നില്ല. പാണ്ഡവനും സ്വയംവരത്തെ അപ്രാപ്യമായതാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു.
പ്രദാനമപി കന്യായാഃ പശുവത്കോ നു മന്യതേ। വിക്രയം ചാപ്യപത്യസ്യ കഃ കുര്യാത്പുരുഷോ ഭുവി
ഒരു പെൺകുട്ടിയെ നൽകുന്നത് പശുവിനെ വിൽക്കുന്നതുപോലെയാണെന്ന് ആരാണ് കരുതുക? ഭൂമിയിൽ ആരാണ് സ്വന്തം മകനെയോ മകളെയോ വിൽക്കുക?
ഏതാന്ദോഷാംസ്തു കൌന്തേയോ ദൃഷ്ടവാനിതി മേ മതിഃ। `ക്ഷത്രിയാണാം തു വീര്യേണ പ്രശസ്തം ഹരണം ബലാത്।' അതഃ പ്രസഹ്യ ഹൃതവാന്കന്യാം ധര്മേണ പാണ്ഡവഃ
ഈ തെറ്റുകൾ കൌന്തേയൻ കണ്ടതാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. 'ക്ഷത്രിയന്മാർക്ക് ബലപ്രയോഗം ചെയ്ത് പെൺകുട്ടിയെ കൊണ്ടുപോകുന്നത് പ്രശംസനീയമാണ്.' അതിനാൽ പാണ്ഡവൻ ധർമ്മപ്രകാരം അവളെ ബലമായി കൊണ്ടുപോയി.
ഉചിതശ്ചൈവ സംബന്ധഃ സുഭദ്രാ ച ശയസ്വിനീ। ഏഷ ചാപീദൃശഃ പാര്ഥഃ പ്രസഹ്യ ഹൃതവാനതഃ
ഈ ബന്ധം യുക്തമാണ്; സുഭദ്രയും നല്ലവളാണ്. ഈ പാർത്ഥനും അർഹനാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് അവൻ അവളെ ബലമായി കൊണ്ടുപോയത്.
ഭരതസ്യാന്വയേ ജാതം ശാന്തനോശ്ച യശസ്വിനഃ। കുന്തിഭോജാത്മാജാപുത്രം കാ ബുഭൂഷേത നാര്ജുനമ്
ഭാരതവംശത്തിൽ ജനിച്ച ശാന്തനുവിന്റെ മഹത്വമുള്ള വംശജനും, കുന്തിഭോജന്റെ മകളുടെ മകനുമായവനെ, അർജുനനെ ഒഴികെ, ആരാണ് തന്റെ മകനായി ആഗ്രഹിക്കുക?
ന തം പശ്യാമി യഃ പാര്ഥം വിജയേത രണേ ബലാത്। വര്ജയിത്വാ വിരൂപാക്ഷം ഭഗനേത്രഹരം ഹരമ്
യുദ്ധത്തിൽ ബലപ്രയോഗം ചെയ്ത് പാർത്ഥനെ ജയിക്കാൻ കഴിയുന്നവനായി ഞാൻ ആരെയും കാണുന്നില്ല; ഭഗന്റെ കണ്ണ് എടുത്ത ഹരനായ വിരൂപാക്ഷനെ ഒഴികെ.
അപി സര്വേഷു ലോകേഷു സേന്ദ്രരുദ്രേഷു മാരിഷ। സ ച നാമ രഥസ്താദൃങ്മദീയാസ്തേ ച വാജിനഃ
ഇന്ദ്രനും രുദ്രനും ഉൾപ്പെടെ ലോകങ്ങളിലൊക്കെയും, അവന്റെ രഥം പോലെയും, അവന്റെ കുതിരകൾ പോലെയും മറ്റൊന്നുണ്ടോ?
മമ ശസ്ത്രം വിശേഷേണ തൂണൌ ചാക്ഷയസായകൌ।' യോദ്ധാ പാര്ഥശ്ച ശീഘ്രാസ്ത്രഃ കോ നു തേന സമോ ഭവേത്। തമഭിദ്രുത്യ സാന്ത്വേന പരമേണ ധനഞ്ജയമ്
എന്റെ ആയുധവും, തീരാത്ത അമ്പുകളുള്ള ക്വിവറും, അതിലുപരി യുദ്ധത്തിൽ വേഗത്തിൽ അസ്ത്രങ്ങൾ പ്രയോഗിക്കുന്ന പാർത്ഥൻ—അവനോട് തുല്യൻ ആരാകും? അതുകൊണ്ട് ധനഞ്ജയനോട് സമാധാനത്തോടെ സമീപിക്കുക.