തതോ വിപൃഥുമാമന്ത്ര്യ പാര്ഥഃ പ്രീതോഽഭിവാദ്യ ച। കൃഷ്ണസ്യ മതമാസ്ഥായ കൃഷ്ണസ്യ രഥമാസ്ഥിതഃ
അതിനുശേഷം പൃഥുവിനെ വിടപറഞ്ഞ്, സന്തോഷത്തോടെ പാര്ഥൻ ആദരപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു. കൃഷ്ണന്റെ ഉപദേശം അനുസരിച്ച്, കൃഷ്ണന്റെ രഥത്തിൽ കയറി.
പൂര്വമേവ തു പാര്ഥായ കൃഷ്ണേന വിനിയോജിതമ്। സര്വരത്നസുസംപൂര്ണം സര്വഭോഗസമന്വിതമ്
ഇതിനുമുമ്പേ തന്നെ കൃഷ്ണൻ പാര്ഥനു വേണ്ടി എല്ലാ രത്നങ്ങളും സമൃദ്ധമായും എല്ലാ സൗകര്യങ്ങളും നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു രഥം ഒരുക്കിയിരുന്നു.
രഥേന കാഞ്ചനാങ്ഗേന കല്പിതേന യഥാവിധി। ശൈബ്യസുഗ്രീവയുക്തേന കിങ്കിണീജാലമാലിനാ
സമയാനുസൃതമായി നിർമ്മിച്ച, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ഭാഗങ്ങൾ അലങ്കരിച്ച, ശൈബ്യനും സുഗ്രീവനും എന്ന കുതിരകൾ ചേർത്ത, മണിച്ചിലകളാൽ അലങ്കരിച്ച രഥത്തിൽ.
സര്വശസ്ത്രോപപന്നേന ജീമൂതരവനാദിനാ। ജ്വലനാര്ചിഃപ്രകാശേന ദ്വിഷതാം ഹര്ഷനാശിനാ
എല്ലാ ആയുധങ്ങളും ഒരുക്കിയ, ഇടിമുഴക്കമുള്ള മേഘംപോലെയും ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെയും തിളങ്ങുന്ന, ശത്രുക്കളുടെ സന്തോഷം ഇല്ലാതാക്കുന്ന രഥം.
സന്നദ്ധഃ കവചീ ഖഡ്ഗീ ബദ്ധഗോധാങ്ഗുലിത്രവാന്। യുക്തഃ സേനാനുയാത്രേണ രഥണാരോപ്യ മാധവീമ്। രഥേനാകാശഗേനൈവ പയയൌ *സ്വപുരം പ്രതി
കവചം ധരിച്ച്, വാൾ കൈയിൽ പിടിച്ച്, വലതുകൈയിൽ കാവൽപെട്ടി ധരിച്ചു, സൈന്യത്തിന്റെ അനുഗമനത്തോടെ, മാധവിയെ രഥത്തിൽ കയറ്റി, കാറ്റുപോലെ വേഗത്തിൽ സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
ഹ്രിയമാണാം തു താം ദൃഷ്ട്വാ സുഭദ്രാം സൈനികാ ജനാഃ। വിക്രോശന്തോഽദ്രവന്സര്വേ ദ്വാരകാമഭിതഃ പുരീമ്
സുഭദ്രയെ അകറ്റിക്കൊണ്ടുപോകുന്നത് കണ്ട സൈന്യവും ജനങ്ങളും നിലവിളിച്ച്, എല്ലാവരും ദ്വാരകാനഗരിയിലേക്ക് ഓടി.
തേ സമാസാദ്യ സഹിതാഃ സുധര്മാമഭിതഃ സഭാമ്। സഭാപാലസ്യ തത്സര്വമാചഖ്യുഃ പാര്ഥവിക്രമമ്
അവരൊക്കെയും ഒന്നിച്ചു കൂടിയപ്പോൾ, സുധർമ്മാ സഭയിലേക്കു ചെന്നു, സഭാപാലകനോട് പാര്ഥന്റെ ധൈര്യപ്രകടനങ്ങൾ എല്ലാം വിവരിച്ചു.
തേഷാം ശ്രുത്വാ സഭാപാലോ ഭേരീം സാന്നാഹികീം തതഃ। സമാജഘ്നേ മഹാഘോഷാം ജാമ്ബൂനദപരിഷ്കൃതാമ്
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട സഭാപാലകൻ, അതിനുശേഷം പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച വലിയ ശബ്ദമുള്ള ആ ചടങ്ങ് മൃദംഗം അടിച്ചു.
ക്ഷുബ്ധാസ്തേനാഥ ശബ്ദേന ഭോജവൃഷ്ണ്യന്ധകാസ്തദാ। `അന്തര്ദ്വീപാത്സമുത്പേതുഃ സഹസാ സഹിതാസ്തദാ।' അന്നപാനമപാസ്യാഥ സമാപേതുഃ സമന്തതഃ
ആ ശബ്ദം കേട്ട്, അന്നത്തെ സമയത്ത് ഭോജന്മാർ, വൃഷ്ണികൾ, അന്ധകർ എന്നിവർ അകത്തുള്ള ദ്വീപിൽ നിന്ന് ഭക്ഷണവും പാനീയവും ഉപേക്ഷിച്ച്, എല്ലാടും നിന്ന് ഒരുമിച്ച് ഓടിയെത്തി.
തത്ര ജാമ്ബൂനദാങ്ഗാനി സ്പര്ധ്യാസ്തരണവന്തി ച। മണിവിദ്രുമചിത്രാണി ജ്വലിതാഗ്നിപ്രഭാണി ച
അവിടെ പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ഇരിപ്പിടങ്ങൾ, മത്സരത്തിനുള്ള കിടക്കകൾ, രത്നങ്ങളും പവഴയും കൊണ്ടുള്ള അലങ്കാരങ്ങൾ, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെയുള്ള പ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങി.
ഭേജിരേ പുരുഷവ്യാഘ്രാ വൃഷ്ണ്യന്ധകമഹാരഥാഃ। സിംഹാസനാനി ശതശോ ധിഷ്ണ്യാനീവ ഹുതാശനാഃ
വൃഷ്ണികളും അന്ധകവീരന്മാരും, നൂറുകണക്കിന് സിംഹാസനങ്ങളിൽ ഇരുന്നു, യാഗത്തിൽ അഗ്നിക്കായി ഒരുക്കിയ ഇരിപ്പിടങ്ങൾപോലെ.
തേഷാം സമുപവിഷ്ടാനാം ദേവാനാമിവ സന്നയേ। ആചഖ്യൌ ചേഷ്ടിതം ജിഷ്ണോഃ സഭാപാലഃ സഹാനുഗഃ
അവർ എല്ലാവരും കൂടെ ഇരുന്നപ്പോൾ, ദേവന്മാർ സഭയിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ, സഭാപാലകൻ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം ജിഷ്ണുവിന്റെ പ്രവർത്തികൾ വിവരിച്ചു.
തച്ഛ്രുത്വാ വൃഷ്ണിവീരാസ്തേ മദസംരക്തലോചനാഃ। അമൃഷ്യമാണാഃ പാര്ഥസ്യ സമുത്പേതുരഹങ്കൃതാഃ
അത് കേട്ട വൃഷ്ണിവീരന്മാർ, മദത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, പാര്ഥന്റെ പ്രവൃത്തികൾ സഹിക്കാനാവാതെ, അഹങ്കാരത്തോടെ എഴുന്നേറ്റു.
യോജയധ്വം രഥാനാശു പ്രാസാനാഹരതേതി ച। ധനൂംഷി ച മഹാര്ഹാണി കവചാനി ബൃഹന്തി ച
'വേഗത്തിൽ രഥങ്ങൾ കൂട്ടൂ! കുന്തങ്ങൾ കൊണ്ടുവരൂ!' എന്നും, വിലയേറിയ വില്ലുകളും വലിയ കവചങ്ങളും കൊണ്ടുവരാൻ അവർ വിളിച്ചു.
സൂതാനുച്ചുക്രുശുഃ കേചിദ്രഥാന്യോജയതേതി ച। സ്വയം ച തുരഗാന്കേചിദയുഞ്ജന്ഹേമഭൂഷിതാന്
ചില രഥസാരഥികൾ 'രഥങ്ങൾ കൂട്ടൂ' എന്ന് വിളിച്ചു; ചിലർ സ്വയം പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച കുതിരകൾ കൂട്ടി.
രഥേഷ്വാനീയമാനേഷു കവചേഷു ധ്വജേഷു ച। അഭിക്രന്ദേ നൃവീരാണാം തദാസീത്തുമുലം മഹത്
രഥങ്ങളും കവചങ്ങളും പതാകകളും കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ, ആ വീരപുരുഷന്മാരുടെ വിളികൾ വലിയ ഉproം ഉണ്ടാക്കി.
വനമാലീ തതഃ ക്ഷീബഃ കൈലാസശിഖരോപമഃ। നീലവാസാ മദോത്സിക്ത ഇദം വചനമബ്രവീത്
അപ്പോൾ വനംമാലി, കയിലാസശിഖരത്തിനെപ്പോലെ ഉയരമുള്ളവനും നീലവസ്ത്രം ധരിച്ചും മദത്തിൽ ഉല്ലാസത്തോടെ, വേഗത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
കിമിദം കുരുഥാപ്രജ്ഞാസ്തൂഷ്ണീംഭൂതേ ജനാര്ദനേ। അസ്യ ഭാവമവിജ്ഞായ സംക്രുദ്ധാ മോഘഗര്ജിതാഃ
'ജനാർദ്ദനൻ മൗനത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങൾക്ക് ജ്ഞാനം ഇല്ലാതെ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്? അവന്റെ മനസ്സ് മനസ്സിലാക്കാതെ, കോപത്തോടെ വെറുതെ വിളിച്ചിരിക്കുന്നു.'
ഏഷ താവദഭിപ്രായമാഖ്യാതു സ്വം മഹാമതിഃ। യദസ്യ രുചിരം കര്തും തത്കുരുധ്വമതന്ദ്രിതാഃ
ഇവൻ തന്റെ ആഗ്രഹം വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, അവന് സന്തോഷം നൽകുന്നത് നിങ്ങൾ വൈകാതെ ചെയ്യണം.
തതസ്തേ തദ്വചഃ ശ്രുത്വാ ഗ്രാഹ്യരൂപം ഹലായുധാത്। തൂഷ്ണീംഭൂതാസ്തതഃ സര്വേ സാധുസാധ്വിതി ചാബ്രുവന്
ഹലായുധന്റെ ആ വാക്കുകൾ മനസ്സിലാക്കി എല്ലാവരും ഒരുപാട് നിശബ്ദരായി നിന്നു; പിന്നെ, 'നന്നായി പറഞ്ഞു, നന്നായി പറഞ്ഞു' എന്നു പറഞ്ഞു.
സമം വചോ നിശമ്യൈവ ബലദേവസ്യ ധീമതഃ। പുനരേവസഭാമധ്യേ സര്വേ തേ സമുപാവിശന്
ബലദേവന്റെ നീതിയുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, എല്ലാവരും വീണ്ടും സഭയുടെ നടുവിൽ ചേർന്ന് ഇരുന്നു.
തതോഽബ്രവീദ്വാസുദേവം വചോ രാമഃ പരന്തപഃ। `ത്രൈലോക്യനാഥ ഹേ കൃഷ്ണ ഭൂതഭവ്യഭവിഷ്യകൃത്।' കിമവാഗുപവിഷ്ടോഽസി പ്രേക്ഷമാണോ ജനാര്ദന
അപ്പോൾ രാമൻ വാസുദേവനോടു പറഞ്ഞു: 'മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും അധിപനായ കൃഷ്ണാ, ഭूतഭവ്യഭവിഷ്യങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവേ, ജനാർദ്ദനാ, നീ എന്തുകൊണ്ട് ഇവിടെ നിശബ്ദമായി ഇരുന്നു എല്ലാവരെയും നോക്കുന്നു?'
സത്കൃതസ്ത്വത്കൃതേ പാര്ഥഃ സര്വൈരസ്മാഭിരച്യുത। ന ച സോഽര്ഹതി താം പൂജാം ദുര്ബുദ്ധിഃ കുലപാംസനഃ
അച്യുതാ, നിന്റെ കാരണത്താലാണ് പാർത്ഥനെ നമ്മളൊക്കെയും ആദരിച്ചത്. പക്ഷേ, അവൻ ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവനും കുടുംബത്തെ അപമാനിക്കുന്നവനുമാണ്; അവന് അത്തരം ആദരം അർഹമല്ല.
കോ ഹി തത്രൈവ ഭുക്താവാന്നം ഭാജനം ഭേത്തുമര്ഹതി। മന്യമാനഃ കുലേ ജാതമാത്മാനം പുരുഷഃ ക്വചിത്
ഏതെങ്കിലും പുരുഷൻ, താൻ ഉന്നതകുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചതെന്ന് കരുതി, ഇവിടെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചശേഷം പാത്രം പൊട്ടിക്കുമോ?
ഇച്ഛന്നേവ ഹി സംബന്ധം കൃതം പൂര്വം ച മാനയന്। കോ ഹി നാമ ഭവേനാര്ഥീ സാഹസേന സമാചരേത്
ബന്ധം ആഗ്രഹിക്കുകയും മുമ്പ് നടന്ന കാര്യങ്ങളെ മാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ, തന്റെ ലക്ഷ്യത്തിനായി ആരെങ്കിലും അപ്രതീക്ഷിതമായി പെരുമാറുമോ?
സോഽവമന്യ തഥാഽസ്മാകമനാദൃത്യ ച കേശവമ്। പ്രസഹ്യ ഹൃതവാനദ്യ സുഭദ്രാം മൃത്യുമാത്മനഃ
അവൻ നമ്മളെ ഇങ്ങനെ അവഹേളിക്കുകയും, കേശവനെയും അവഗണിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ന് അവൻ സുഭദ്രയെ ബലമായി കൊണ്ടുപോയതിലൂടെ തന്നെ മരണത്തേയ്ക്ക് ക്ഷണിച്ചു.
കഥം ഹി ശിരസോ മധ്യേ കൃതം തേന പദം മമ। മര്ഷയിഷ്യാമി ഗോവിന്ദ പാദസ്പര്ശമിവോരഗഃ
ഗോവിന്ദാ, അവൻ എന്റെ തലയിൽ കാലിടുന്നത് ഞാൻ എങ്ങനെ സഹിക്കും? ഒരു പാമ്പ് കാലിന്റെ സ്പർശം സഹിക്കുന്നതുപോലെയാണ് അത്.
അദ്യ നിഷ്കൌരവാമേകഃ കരിഷ്യാമി വസുന്ധരാമ്। ന ഹി മേ മര്ഷണീയോഽയമര്ജുനസ്യ വ്യതിക്രമഃ
ഇന്ന് ഞാൻ ഒരുവൻകൊണ്ട് ഭൂമി കൌരവന്മാരിൽ നിന്നു ശൂന്യമാക്കും. അർജുനന്റെ ഈ അതിക്രമം ഞാൻ ഒരിക്കലും ക്ഷമിക്കില്ല.
തം തഥാ ഗര്ജമാനം തു മേഘദുന്ദുഭിനിഃസ്വനമ്। അന്വപദ്യന്ത തേ സര്വേ ഭോജവൃഷ്ണ്യന്ധകാസ്തദാ
അവൻ ഇങ്ങനെ ഇടിമുഴക്കവും മൃദംഗശബ്ദവും പോലെ ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാ ഭോജന്മാരും വൃശ്യന്മാരും അന്ധകന്മാരും അവനെ പിന്തുടർന്നു.
ഉക്തവന്തോ യഥാവീര്യമസകൃത്സര്വവൃഷ്ണയഃ। തതോഽബ്രവീദ്വാസുദേവോ വാക്യം ധര്മാര്ഥസംയുതമ്
എല്ലാ വൃശ്യന്മാരും തങ്ങളുടെ ശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് പലതവണ അഭിപ്രായം പറഞ്ഞു. പിന്നെ വാസുദേവൻ ധർമ്മവും ഉദ്ദേശവും നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.