തതോ രഥവരാത്തൂര്ണമവരുഹ്യ നരര്ഷഭഃ। അഭിഗമ്യ നരവ്യാഘ്രം പ്രഹൃഷ്ടഃ പരിഷസ്വജേ
അതിനുശേഷം, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠൻ തന്റെ ഉത്തമരഥത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ഇറങ്ങി, മനുഷ്യസിംഹനോടു സമീപിച്ചു, സന്തോഷത്തോടെ അളിംഗനം ചെയ്തു.
സോഽബ്രവീത്പാര്ഥമാസാദ്യ ദീര്ഘകാലമിദം തവ। നിവാസമഭിജാനാമി ശങ്ഖചക്രഗദാധരാത്
അവൻ പാർത്ഥനോട് പറഞ്ഞു: 'നിനക്കു സമീപം വന്ന്, ശംഖവും ചക്രവും ഗദയും കൈവശമുള്ളവനോടൊപ്പം നീ ദീർഘകാലം താമസിച്ചതെന്നു എനിക്ക് അറിയാം.'
ന മേഽസ്ത്യവിദിതം കിംചിദ്യദ്യദാചിതം ത്വയാ। സുഭദ്രാര്ഥം പ്രലോഭേന പ്രീതസ്തവ ജനാര്ദനഃ
‘സുഭദ്രയെ നേടാൻ നീ ചെയ്തതൊന്നും എനിക്ക് മറഞ്ഞിട്ടില്ല; നീ അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ ജനാർദ്ദനൻ സന്തോഷത്തോടെ സഹായിച്ചു.’
പ്രാപ്തസ്യ യതിലിങ്ഗേന വാസിതസ്യ ധനഞ്ജയ। ബന്ധുമാനസി രാമേണ മഹേന്ദ്രാവരജേന ച
‘ധനഞ്ജയാ, നീ യതിവേഷത്തിൽ ഇവിടെ താമസിച്ചപ്പോൾ, രാമനും മഹേന്ദ്രന്റെ അനിയനും നിന്നോട് സൗഹൃദം പുലർത്തി.’
മാമേവ ച സദാകാങ്ക്ഷീ മന്ത്രിണം മധുസൂദനഃ। അന്തരേണ സുഭദ്രാം ച ത്വാം ച താത ധനഞ്ജയ
‘മധുസൂദനൻ എപ്പോഴും എന്നെ ഉപദേശകനായി ആഗ്രഹിച്ചു, സുഭദ്രയുടെയും നിന്റെയും കാര്യത്തിൽ മാത്രം അതിനു വ്യത്യാസം.’
ഇമം രഥവരം ദിവ്യം സര്വശസ്ത്രസമന്വിതമ്। ഇദമേവാനുയാത്രം ച നിര്ദിശ്യ ഗദപൂര്വജഃ
‘ഈ ദിവ്യരഥവും എല്ലാ ആയുധങ്ങളുമുള്ള ഈ അനുചരരും, ഗദയുടെ മൂത്തവൻ നിനക്കു തന്നതാണ്.’
അന്തര്ദ്വീപം തദാ വീര ഗതോ വൃഷ്ണിസുഖാവഹഃ। ദീര്ഘകാലാവരുദ്ധം ത്വാം സംപ്രാപ്തം പ്രിയയാ സഹ
‘വൃഷ്ണികൾക്കു സന്തോഷം നൽകുന്നവൻ അപ്പോൾ അന്ത്യദ്വീപിലേക്ക് പോയി; നീ, ദീർഘകാലം തടയപ്പെട്ടവൻ, ഇപ്പോൾ പ്രിയയോടൊപ്പം എത്തി.’
പശ്യന്തു ഭ്രാതരഃ സര്വേ വജ്രപാണിമിവാമരാഃ। ആയാതേ തു ദശാര്ഹാണാമൃഷഭേ ശാര്ങ്ഗധന്വനി
‘സഹോദരന്മാർ എല്ലാവരും, വജ്രം കൈവശമുള്ള ദേവന്മാരെപ്പോലെ നിന്നെ കാണട്ടെ; ദശാർഹന്മാരിൽ ശാരംഗവില്ലുകാരൻ എത്തിയപ്പോൾ.’
ഭദ്രാമനുഗമിഷ്യന്തി രത്നാനി ച വസൂനി ച। അരിഷ്ടം യാഹി പന്ഥാനം സുഖീ ഭവ ധനഞ്ജയ
‘നല്ല ഭാഗ്യവും ധനസമ്പത്തും നിന്നെ അനുഗമിക്കും; സുരക്ഷിതമായ വഴി പോകൂ, സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കൂ, ധനഞ്ജയാ.’
നഷ്ടശോകൈര്വിശോകസ്യ സുഹൃദ്ഭിഃ സംഗമോഽസ്തു തേ
‘ദുഃഖങ്ങൾ മാറി, മനസ്സിൽ ആശ്വാസം നിറഞ്ഞ്, സുഹൃത്തുക്കളെ വീണ്ടും കാണാൻ നിനക്കാകട്ടെ.’
തതോ വിപൃഥുമാമന്ത്ര്യ പാര്ഥഃ പ്രീതോഽഭിവാദ്യ ച। കൃഷ്ണസ്യ മതമാസ്ഥായ കൃഷ്ണസ്യ രഥമാസ്ഥിതഃ
അതിനുശേഷം പൃഥുവിനെ വിടപറഞ്ഞ്, സന്തോഷത്തോടെ പാര്ഥൻ ആദരപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു. കൃഷ്ണന്റെ ഉപദേശം അനുസരിച്ച്, കൃഷ്ണന്റെ രഥത്തിൽ കയറി.
പൂര്വമേവ തു പാര്ഥായ കൃഷ്ണേന വിനിയോജിതമ്। സര്വരത്നസുസംപൂര്ണം സര്വഭോഗസമന്വിതമ്
ഇതിനുമുമ്പേ തന്നെ കൃഷ്ണൻ പാര്ഥനു വേണ്ടി എല്ലാ രത്നങ്ങളും സമൃദ്ധമായും എല്ലാ സൗകര്യങ്ങളും നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു രഥം ഒരുക്കിയിരുന്നു.
രഥേന കാഞ്ചനാങ്ഗേന കല്പിതേന യഥാവിധി। ശൈബ്യസുഗ്രീവയുക്തേന കിങ്കിണീജാലമാലിനാ
സമയാനുസൃതമായി നിർമ്മിച്ച, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ഭാഗങ്ങൾ അലങ്കരിച്ച, ശൈബ്യനും സുഗ്രീവനും എന്ന കുതിരകൾ ചേർത്ത, മണിച്ചിലകളാൽ അലങ്കരിച്ച രഥത്തിൽ.
സര്വശസ്ത്രോപപന്നേന ജീമൂതരവനാദിനാ। ജ്വലനാര്ചിഃപ്രകാശേന ദ്വിഷതാം ഹര്ഷനാശിനാ
എല്ലാ ആയുധങ്ങളും ഒരുക്കിയ, ഇടിമുഴക്കമുള്ള മേഘംപോലെയും ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെയും തിളങ്ങുന്ന, ശത്രുക്കളുടെ സന്തോഷം ഇല്ലാതാക്കുന്ന രഥം.
സന്നദ്ധഃ കവചീ ഖഡ്ഗീ ബദ്ധഗോധാങ്ഗുലിത്രവാന്। യുക്തഃ സേനാനുയാത്രേണ രഥണാരോപ്യ മാധവീമ്। രഥേനാകാശഗേനൈവ പയയൌ *സ്വപുരം പ്രതി
കവചം ധരിച്ച്, വാൾ കൈയിൽ പിടിച്ച്, വലതുകൈയിൽ കാവൽപെട്ടി ധരിച്ചു, സൈന്യത്തിന്റെ അനുഗമനത്തോടെ, മാധവിയെ രഥത്തിൽ കയറ്റി, കാറ്റുപോലെ വേഗത്തിൽ സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
ഹ്രിയമാണാം തു താം ദൃഷ്ട്വാ സുഭദ്രാം സൈനികാ ജനാഃ। വിക്രോശന്തോഽദ്രവന്സര്വേ ദ്വാരകാമഭിതഃ പുരീമ്
സുഭദ്രയെ അകറ്റിക്കൊണ്ടുപോകുന്നത് കണ്ട സൈന്യവും ജനങ്ങളും നിലവിളിച്ച്, എല്ലാവരും ദ്വാരകാനഗരിയിലേക്ക് ഓടി.
തേ സമാസാദ്യ സഹിതാഃ സുധര്മാമഭിതഃ സഭാമ്। സഭാപാലസ്യ തത്സര്വമാചഖ്യുഃ പാര്ഥവിക്രമമ്
അവരൊക്കെയും ഒന്നിച്ചു കൂടിയപ്പോൾ, സുധർമ്മാ സഭയിലേക്കു ചെന്നു, സഭാപാലകനോട് പാര്ഥന്റെ ധൈര്യപ്രകടനങ്ങൾ എല്ലാം വിവരിച്ചു.
തേഷാം ശ്രുത്വാ സഭാപാലോ ഭേരീം സാന്നാഹികീം തതഃ। സമാജഘ്നേ മഹാഘോഷാം ജാമ്ബൂനദപരിഷ്കൃതാമ്
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട സഭാപാലകൻ, അതിനുശേഷം പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച വലിയ ശബ്ദമുള്ള ആ ചടങ്ങ് മൃദംഗം അടിച്ചു.
ക്ഷുബ്ധാസ്തേനാഥ ശബ്ദേന ഭോജവൃഷ്ണ്യന്ധകാസ്തദാ। `അന്തര്ദ്വീപാത്സമുത്പേതുഃ സഹസാ സഹിതാസ്തദാ।' അന്നപാനമപാസ്യാഥ സമാപേതുഃ സമന്തതഃ
ആ ശബ്ദം കേട്ട്, അന്നത്തെ സമയത്ത് ഭോജന്മാർ, വൃഷ്ണികൾ, അന്ധകർ എന്നിവർ അകത്തുള്ള ദ്വീപിൽ നിന്ന് ഭക്ഷണവും പാനീയവും ഉപേക്ഷിച്ച്, എല്ലാടും നിന്ന് ഒരുമിച്ച് ഓടിയെത്തി.
തത്ര ജാമ്ബൂനദാങ്ഗാനി സ്പര്ധ്യാസ്തരണവന്തി ച। മണിവിദ്രുമചിത്രാണി ജ്വലിതാഗ്നിപ്രഭാണി ച
അവിടെ പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ഇരിപ്പിടങ്ങൾ, മത്സരത്തിനുള്ള കിടക്കകൾ, രത്നങ്ങളും പവഴയും കൊണ്ടുള്ള അലങ്കാരങ്ങൾ, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെയുള്ള പ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങി.
ഭേജിരേ പുരുഷവ്യാഘ്രാ വൃഷ്ണ്യന്ധകമഹാരഥാഃ। സിംഹാസനാനി ശതശോ ധിഷ്ണ്യാനീവ ഹുതാശനാഃ
വൃഷ്ണികളും അന്ധകവീരന്മാരും, നൂറുകണക്കിന് സിംഹാസനങ്ങളിൽ ഇരുന്നു, യാഗത്തിൽ അഗ്നിക്കായി ഒരുക്കിയ ഇരിപ്പിടങ്ങൾപോലെ.
തേഷാം സമുപവിഷ്ടാനാം ദേവാനാമിവ സന്നയേ। ആചഖ്യൌ ചേഷ്ടിതം ജിഷ്ണോഃ സഭാപാലഃ സഹാനുഗഃ
അവർ എല്ലാവരും കൂടെ ഇരുന്നപ്പോൾ, ദേവന്മാർ സഭയിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ, സഭാപാലകൻ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം ജിഷ്ണുവിന്റെ പ്രവർത്തികൾ വിവരിച്ചു.
തച്ഛ്രുത്വാ വൃഷ്ണിവീരാസ്തേ മദസംരക്തലോചനാഃ। അമൃഷ്യമാണാഃ പാര്ഥസ്യ സമുത്പേതുരഹങ്കൃതാഃ
അത് കേട്ട വൃഷ്ണിവീരന്മാർ, മദത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, പാര്ഥന്റെ പ്രവൃത്തികൾ സഹിക്കാനാവാതെ, അഹങ്കാരത്തോടെ എഴുന്നേറ്റു.
യോജയധ്വം രഥാനാശു പ്രാസാനാഹരതേതി ച। ധനൂംഷി ച മഹാര്ഹാണി കവചാനി ബൃഹന്തി ച
'വേഗത്തിൽ രഥങ്ങൾ കൂട്ടൂ! കുന്തങ്ങൾ കൊണ്ടുവരൂ!' എന്നും, വിലയേറിയ വില്ലുകളും വലിയ കവചങ്ങളും കൊണ്ടുവരാൻ അവർ വിളിച്ചു.
സൂതാനുച്ചുക്രുശുഃ കേചിദ്രഥാന്യോജയതേതി ച। സ്വയം ച തുരഗാന്കേചിദയുഞ്ജന്ഹേമഭൂഷിതാന്
ചില രഥസാരഥികൾ 'രഥങ്ങൾ കൂട്ടൂ' എന്ന് വിളിച്ചു; ചിലർ സ്വയം പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച കുതിരകൾ കൂട്ടി.
രഥേഷ്വാനീയമാനേഷു കവചേഷു ധ്വജേഷു ച। അഭിക്രന്ദേ നൃവീരാണാം തദാസീത്തുമുലം മഹത്
രഥങ്ങളും കവചങ്ങളും പതാകകളും കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ, ആ വീരപുരുഷന്മാരുടെ വിളികൾ വലിയ ഉproം ഉണ്ടാക്കി.
വനമാലീ തതഃ ക്ഷീബഃ കൈലാസശിഖരോപമഃ। നീലവാസാ മദോത്സിക്ത ഇദം വചനമബ്രവീത്
അപ്പോൾ വനംമാലി, കയിലാസശിഖരത്തിനെപ്പോലെ ഉയരമുള്ളവനും നീലവസ്ത്രം ധരിച്ചും മദത്തിൽ ഉല്ലാസത്തോടെ, വേഗത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
കിമിദം കുരുഥാപ്രജ്ഞാസ്തൂഷ്ണീംഭൂതേ ജനാര്ദനേ। അസ്യ ഭാവമവിജ്ഞായ സംക്രുദ്ധാ മോഘഗര്ജിതാഃ
'ജനാർദ്ദനൻ മൗനത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങൾക്ക് ജ്ഞാനം ഇല്ലാതെ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്? അവന്റെ മനസ്സ് മനസ്സിലാക്കാതെ, കോപത്തോടെ വെറുതെ വിളിച്ചിരിക്കുന്നു.'
ഏഷ താവദഭിപ്രായമാഖ്യാതു സ്വം മഹാമതിഃ। യദസ്യ രുചിരം കര്തും തത്കുരുധ്വമതന്ദ്രിതാഃ
ഇവൻ തന്റെ ആഗ്രഹം വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, അവന് സന്തോഷം നൽകുന്നത് നിങ്ങൾ വൈകാതെ ചെയ്യണം.
തതസ്തേ തദ്വചഃ ശ്രുത്വാ ഗ്രാഹ്യരൂപം ഹലായുധാത്। തൂഷ്ണീംഭൂതാസ്തതഃ സര്വേ സാധുസാധ്വിതി ചാബ്രുവന്
ഹലായുധന്റെ ആ വാക്കുകൾ മനസ്സിലാക്കി എല്ലാവരും ഒരുപാട് നിശബ്ദരായി നിന്നു; പിന്നെ, 'നന്നായി പറഞ്ഞു, നന്നായി പറഞ്ഞു' എന്നു പറഞ്ഞു.