ഏവമുക്താ തദാ ഭദ്രാ പാര്ഥേന ഭരതര്ഷഭ। ചുചോദ സാശ്വാന്സംഹൃഷ്ടാ തേ തതോ വിവിശുര്ബലമ്
പാര്ത്ഥന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, ഭദ്ര സന്തോഷത്തോടെ കുതിരകളെ ഓടിച്ചു; അങ്ങനെ അവര് സൈന്യത്തിലേക്ക് കടന്നു.
തദാഹതമഹാവാദ്യം സമുദഗ്രധ്വജായുതമ്। അനീകം വിപൃഥോര്ഹൃഷ്ടം പാര്ഥമേവാന്വവര്തത
അന്ന്, വലിയ പതാകകളും മഹാവാദ്യങ്ങളുമുള്ള സന്തോഷഭരിതമായ വിശാലശ്രവാവിന്റെ സൈന്യഭാഗം പാര്ത്ഥനെ പിന്തുടര്ന്നു.
രഥൈര്ബഹുവിധാകാരൈഃ സദശ്വൈശ്ച മഹാജവൈഃ। കിരന്തഃ ശരവര്ഷാണി പരിവവ്രുര്ധനഞ്ജയമ്
വിവിധരീതിയിലുള്ള രഥങ്ങളിലിരുന്ന, വേഗമേറിയ ഉത്തമ കുതിരകളാൽ ഇഴകുന്നവർ, ധനഞ്ജയനെ ചുറ്റി അമ്പുകളുടെ മഴപെയ്യിച്ചു.
തേഷാമസ്ത്രാണി സംവാര്യ ദിവ്യാസ്ത്രേണ മഹാസ്ത്രവിത്। ആവൃണോന്മഹദാകാശം ശരൈഃ പരപുരഞ്ജയഃ
ശത്രുനഗരങ്ങൾ കീഴടക്കുന്നവനും ദിവ്യായുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനുമായ ധനഞ്ജയൻ, അവരുടെ ആയുധങ്ങൾ ദിവ്യാസ്ത്രംകൊണ്ട് തടഞ്ഞു, തന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആകാശം മുഴുവൻ നിറച്ചു.
തേഷാം ബാണാന്മഹാബാഹുര്മുകുടാന്യങ്ഗദാനി ച। ചിച്ഛേദ നിശിതൈര്ബാണൈഃ ശരാംശ്ചൈവ ധനൂംഷി ച
ബലവാനായ ധനഞ്ജയൻ, കൂരമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവരുടെ അമ്പുകളും കിരീടങ്ങളും കൈവളയും, കൂടാതെ അമ്പുകളും വില്ലുകളും വെട്ടിമുറിച്ചു.
യുഗാനീഷാന്വരൂഥാനി യന്ത്രാണി വിവിധാനി ച। അജിഘാംസന്പരാന്പാര്ഥശ്ചിച്ഛേദ നിശിതൈഃ ശരൈഃ
ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച പാർത്ഥൻ, അവരുടെ രഥങ്ങളുടെ ചുമലുകളും അക്ഷങ്ങളും കൊടികളും വിവിധ യന്ത്രങ്ങളും കൂരമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് തകർത്തു.
വിധനുഷ്കാന്വികവചാന്വിരഥാംശ്ച മഹാരഥാന്। കൃത്വാ പാര്ഥഃ പ്രിയാം പ്രീതഃ പ്രേക്ഷ്യതാമിത്യദര്ശയത്
പാർത്ഥൻ, മഹാരഥന്മാരെ വില്ലില്ലാതെയും കവചമില്ലാതെയും രഥം ഇല്ലാതെയും ആക്കി, സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ എല്ലാവർക്കും കാണിച്ചു.
സാ ദൃഷ്ട്വാ മഹദാശ്ചര്യം സുഭദ്രാ പാര്ഥമബ്രവീത്। അവാപ്താര്ഥാഽസ്മി ഭദ്രം തേ യാഹി പാര്ഥ യഥാസുഖമ്
ആ അത്ഭുതം കണ്ടു സുഭദ്ര പാർത്ഥനോട് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ആഗ്രഹം പൂർത്തിയായി. നിനക്ക് ആശംസകൾ—നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ പോകൂ, പാർത്ഥാ.'
സ സക്തം പാണ്ഡുപുത്രേണ സമീക്ഷ്യ വിപൃഥുര്ബലമ്। ത്വരമാണോഽഭിസംക്രമ്യ സ്ഥീയതാമിത്യഭാഷത
പാണ്ഡുപുത്രൻ തന്റെ സൈന്യത്തെ തടഞ്ഞുനിർത്തുന്നത് കണ്ട വിപൃഥു, വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് വന്നു: 'നിൽക്കൂ!' എന്നു വിളിച്ചു.
തതഃ സേനാപതേര്വാക്യം നാത്യവര്തന്ത യാദവാഃ। സാഗരേ മാരുതോദ്ധൂതാ വേലാമിവ മഹോര്മയഃ
അപ്പോൾ, സേനാധിപന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം യാദവന്മാർ മുന്നോട്ട് നീങ്ങാതെ നിന്നു; കടലിലെ വലിയ തിരകൾ കരയാൽ തടയപ്പെടുന്നതുപോലെ, കാറ്റ് എത്രയേറെ അടിച്ചാലും.
തതോ രഥവരാത്തൂര്ണമവരുഹ്യ നരര്ഷഭഃ। അഭിഗമ്യ നരവ്യാഘ്രം പ്രഹൃഷ്ടഃ പരിഷസ്വജേ
അതിനുശേഷം, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠൻ തന്റെ ഉത്തമരഥത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ഇറങ്ങി, മനുഷ്യസിംഹനോടു സമീപിച്ചു, സന്തോഷത്തോടെ അളിംഗനം ചെയ്തു.
സോഽബ്രവീത്പാര്ഥമാസാദ്യ ദീര്ഘകാലമിദം തവ। നിവാസമഭിജാനാമി ശങ്ഖചക്രഗദാധരാത്
അവൻ പാർത്ഥനോട് പറഞ്ഞു: 'നിനക്കു സമീപം വന്ന്, ശംഖവും ചക്രവും ഗദയും കൈവശമുള്ളവനോടൊപ്പം നീ ദീർഘകാലം താമസിച്ചതെന്നു എനിക്ക് അറിയാം.'
ന മേഽസ്ത്യവിദിതം കിംചിദ്യദ്യദാചിതം ത്വയാ। സുഭദ്രാര്ഥം പ്രലോഭേന പ്രീതസ്തവ ജനാര്ദനഃ
‘സുഭദ്രയെ നേടാൻ നീ ചെയ്തതൊന്നും എനിക്ക് മറഞ്ഞിട്ടില്ല; നീ അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ ജനാർദ്ദനൻ സന്തോഷത്തോടെ സഹായിച്ചു.’
പ്രാപ്തസ്യ യതിലിങ്ഗേന വാസിതസ്യ ധനഞ്ജയ। ബന്ധുമാനസി രാമേണ മഹേന്ദ്രാവരജേന ച
‘ധനഞ്ജയാ, നീ യതിവേഷത്തിൽ ഇവിടെ താമസിച്ചപ്പോൾ, രാമനും മഹേന്ദ്രന്റെ അനിയനും നിന്നോട് സൗഹൃദം പുലർത്തി.’
മാമേവ ച സദാകാങ്ക്ഷീ മന്ത്രിണം മധുസൂദനഃ। അന്തരേണ സുഭദ്രാം ച ത്വാം ച താത ധനഞ്ജയ
‘മധുസൂദനൻ എപ്പോഴും എന്നെ ഉപദേശകനായി ആഗ്രഹിച്ചു, സുഭദ്രയുടെയും നിന്റെയും കാര്യത്തിൽ മാത്രം അതിനു വ്യത്യാസം.’
ഇമം രഥവരം ദിവ്യം സര്വശസ്ത്രസമന്വിതമ്। ഇദമേവാനുയാത്രം ച നിര്ദിശ്യ ഗദപൂര്വജഃ
‘ഈ ദിവ്യരഥവും എല്ലാ ആയുധങ്ങളുമുള്ള ഈ അനുചരരും, ഗദയുടെ മൂത്തവൻ നിനക്കു തന്നതാണ്.’
അന്തര്ദ്വീപം തദാ വീര ഗതോ വൃഷ്ണിസുഖാവഹഃ। ദീര്ഘകാലാവരുദ്ധം ത്വാം സംപ്രാപ്തം പ്രിയയാ സഹ
‘വൃഷ്ണികൾക്കു സന്തോഷം നൽകുന്നവൻ അപ്പോൾ അന്ത്യദ്വീപിലേക്ക് പോയി; നീ, ദീർഘകാലം തടയപ്പെട്ടവൻ, ഇപ്പോൾ പ്രിയയോടൊപ്പം എത്തി.’
പശ്യന്തു ഭ്രാതരഃ സര്വേ വജ്രപാണിമിവാമരാഃ। ആയാതേ തു ദശാര്ഹാണാമൃഷഭേ ശാര്ങ്ഗധന്വനി
‘സഹോദരന്മാർ എല്ലാവരും, വജ്രം കൈവശമുള്ള ദേവന്മാരെപ്പോലെ നിന്നെ കാണട്ടെ; ദശാർഹന്മാരിൽ ശാരംഗവില്ലുകാരൻ എത്തിയപ്പോൾ.’
ഭദ്രാമനുഗമിഷ്യന്തി രത്നാനി ച വസൂനി ച। അരിഷ്ടം യാഹി പന്ഥാനം സുഖീ ഭവ ധനഞ്ജയ
‘നല്ല ഭാഗ്യവും ധനസമ്പത്തും നിന്നെ അനുഗമിക്കും; സുരക്ഷിതമായ വഴി പോകൂ, സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കൂ, ധനഞ്ജയാ.’
നഷ്ടശോകൈര്വിശോകസ്യ സുഹൃദ്ഭിഃ സംഗമോഽസ്തു തേ
‘ദുഃഖങ്ങൾ മാറി, മനസ്സിൽ ആശ്വാസം നിറഞ്ഞ്, സുഹൃത്തുക്കളെ വീണ്ടും കാണാൻ നിനക്കാകട്ടെ.’
തതോ വിപൃഥുമാമന്ത്ര്യ പാര്ഥഃ പ്രീതോഽഭിവാദ്യ ച। കൃഷ്ണസ്യ മതമാസ്ഥായ കൃഷ്ണസ്യ രഥമാസ്ഥിതഃ
അതിനുശേഷം പൃഥുവിനെ വിടപറഞ്ഞ്, സന്തോഷത്തോടെ പാര്ഥൻ ആദരപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു. കൃഷ്ണന്റെ ഉപദേശം അനുസരിച്ച്, കൃഷ്ണന്റെ രഥത്തിൽ കയറി.
പൂര്വമേവ തു പാര്ഥായ കൃഷ്ണേന വിനിയോജിതമ്। സര്വരത്നസുസംപൂര്ണം സര്വഭോഗസമന്വിതമ്
ഇതിനുമുമ്പേ തന്നെ കൃഷ്ണൻ പാര്ഥനു വേണ്ടി എല്ലാ രത്നങ്ങളും സമൃദ്ധമായും എല്ലാ സൗകര്യങ്ങളും നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു രഥം ഒരുക്കിയിരുന്നു.
രഥേന കാഞ്ചനാങ്ഗേന കല്പിതേന യഥാവിധി। ശൈബ്യസുഗ്രീവയുക്തേന കിങ്കിണീജാലമാലിനാ
സമയാനുസൃതമായി നിർമ്മിച്ച, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ഭാഗങ്ങൾ അലങ്കരിച്ച, ശൈബ്യനും സുഗ്രീവനും എന്ന കുതിരകൾ ചേർത്ത, മണിച്ചിലകളാൽ അലങ്കരിച്ച രഥത്തിൽ.
സര്വശസ്ത്രോപപന്നേന ജീമൂതരവനാദിനാ। ജ്വലനാര്ചിഃപ്രകാശേന ദ്വിഷതാം ഹര്ഷനാശിനാ
എല്ലാ ആയുധങ്ങളും ഒരുക്കിയ, ഇടിമുഴക്കമുള്ള മേഘംപോലെയും ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെയും തിളങ്ങുന്ന, ശത്രുക്കളുടെ സന്തോഷം ഇല്ലാതാക്കുന്ന രഥം.
സന്നദ്ധഃ കവചീ ഖഡ്ഗീ ബദ്ധഗോധാങ്ഗുലിത്രവാന്। യുക്തഃ സേനാനുയാത്രേണ രഥണാരോപ്യ മാധവീമ്। രഥേനാകാശഗേനൈവ പയയൌ *സ്വപുരം പ്രതി
കവചം ധരിച്ച്, വാൾ കൈയിൽ പിടിച്ച്, വലതുകൈയിൽ കാവൽപെട്ടി ധരിച്ചു, സൈന്യത്തിന്റെ അനുഗമനത്തോടെ, മാധവിയെ രഥത്തിൽ കയറ്റി, കാറ്റുപോലെ വേഗത്തിൽ സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
ഹ്രിയമാണാം തു താം ദൃഷ്ട്വാ സുഭദ്രാം സൈനികാ ജനാഃ। വിക്രോശന്തോഽദ്രവന്സര്വേ ദ്വാരകാമഭിതഃ പുരീമ്
സുഭദ്രയെ അകറ്റിക്കൊണ്ടുപോകുന്നത് കണ്ട സൈന്യവും ജനങ്ങളും നിലവിളിച്ച്, എല്ലാവരും ദ്വാരകാനഗരിയിലേക്ക് ഓടി.
തേ സമാസാദ്യ സഹിതാഃ സുധര്മാമഭിതഃ സഭാമ്। സഭാപാലസ്യ തത്സര്വമാചഖ്യുഃ പാര്ഥവിക്രമമ്
അവരൊക്കെയും ഒന്നിച്ചു കൂടിയപ്പോൾ, സുധർമ്മാ സഭയിലേക്കു ചെന്നു, സഭാപാലകനോട് പാര്ഥന്റെ ധൈര്യപ്രകടനങ്ങൾ എല്ലാം വിവരിച്ചു.
തേഷാം ശ്രുത്വാ സഭാപാലോ ഭേരീം സാന്നാഹികീം തതഃ। സമാജഘ്നേ മഹാഘോഷാം ജാമ്ബൂനദപരിഷ്കൃതാമ്
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട സഭാപാലകൻ, അതിനുശേഷം പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച വലിയ ശബ്ദമുള്ള ആ ചടങ്ങ് മൃദംഗം അടിച്ചു.
ക്ഷുബ്ധാസ്തേനാഥ ശബ്ദേന ഭോജവൃഷ്ണ്യന്ധകാസ്തദാ। `അന്തര്ദ്വീപാത്സമുത്പേതുഃ സഹസാ സഹിതാസ്തദാ।' അന്നപാനമപാസ്യാഥ സമാപേതുഃ സമന്തതഃ
ആ ശബ്ദം കേട്ട്, അന്നത്തെ സമയത്ത് ഭോജന്മാർ, വൃഷ്ണികൾ, അന്ധകർ എന്നിവർ അകത്തുള്ള ദ്വീപിൽ നിന്ന് ഭക്ഷണവും പാനീയവും ഉപേക്ഷിച്ച്, എല്ലാടും നിന്ന് ഒരുമിച്ച് ഓടിയെത്തി.
തത്ര ജാമ്ബൂനദാങ്ഗാനി സ്പര്ധ്യാസ്തരണവന്തി ച। മണിവിദ്രുമചിത്രാണി ജ്വലിതാഗ്നിപ്രഭാണി ച
അവിടെ പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ഇരിപ്പിടങ്ങൾ, മത്സരത്തിനുള്ള കിടക്കകൾ, രത്നങ്ങളും പവഴയും കൊണ്ടുള്ള അലങ്കാരങ്ങൾ, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെയുള്ള പ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങി.