അമോഘബലമശ്വാനാമുത്തമം ജവിനാം വരമ്। ശ്രീമന്തമജരം ദിവ്യം സര്വലക്ഷണപൂജിതമ്
കുതിരകളിൽ അപരാജിതശക്തിയുള്ള, വേഗത്തിൽ ഏറ്റവും മുന്നിലുള്ള, ഭംഗിയുള്ള, വൃദ്ധിയില്ലാത്ത, ദിവ്യസ്വഭാവമുള്ള, എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും നിറഞ്ഞവൻ.
കഥം തദമൃതം ദേവൈര്മഥിതം ക്വ ച ശംസ മേ। `കാരണം ചാത്ര മഥനേ സംജാതമമൃതാത്പരമ്।।' യത്ര ജജ്ഞേ മഹാവീര്യഃ സോഽശ്വരാജോ മഹാദ്യുതിഃ
'ദേവന്മാർ ആ അമൃതം എങ്ങനെ മഥിച്ചു? എവിടെ, എന്തുകൊണ്ടാണ് അതിനേക്കാൾ വലിയ കാര്യം സംഭവിച്ചത്? അവിടെ ആ മഹാവീര്യശാലിയായ അശ്വരാജാവ് എങ്ങനെ ജനിച്ചു?'
ജ്വലന്തമചലം മേരും തേജോരാശിമനുത്തമമ്। ആക്ഷിപന്തം പ്രഭാം ഭാനോഃ സ്വശൃങ്ഗൈഃ കാഞ്ചനോജ്ജ്വലൈഃ
അചഞ്ചലമായ മെരു പർവ്വതം, അതുല്യമായ പ്രകാശത്തിന്റെ ആകാരം, സ്വർണ്ണം പോലെ തിളങ്ങുന്ന കൊടുമുടികളാൽ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ പോലെ പ്രകാശം ചിതറിച്ചു.
കനകാഭരണം ചിത്രം ദേവഗന്ധര്വസേവിതമ്। അപ്രമേയമനാധൃഷ്യമധര്മബഹുലൈര്ജനൈഃ
പൊന്നാലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച, അത്ഭുതകരമായ, ദേവന്മാരും ഗാന്ധർവന്മാരും സേവിക്കുന്ന, അളക്കാനാവാത്ത, അധർമം നിറഞ്ഞവർക്കു കീഴടങ്ങാത്ത പർവ്വതമായിരുന്നു അത്.
വ്യാലൈരാവാരിതം ഘോരൈര്ദിവ്യൌഷധിവിദീപിതമ്। നാകമാവൃത്യ തിഷ്ഠന്തമുച്ഛ്രയേണ മഹാഗിരിമ്
ഭയങ്കരമായ പാമ്പുകൾ ചുറ്റി, ദൈവിക ഔഷധങ്ങളുടെ പ്രകാശത്തിൽ മിന്നി, ആ മഹാ പർവ്വതം ആകാശം മറച്ചു നിൽക്കുന്ന പോലെ ഉയർന്നുനിന്നു.
അഗമ്യം മനസാപ്യന്യൈര്നദീവൃക്ഷസമന്വിതമ്। നാനാപതഗസങ്ഘൈശ്ച നാദിതം സുമനോഹരൈഃ
മറ്റുള്ളവർക്ക് ചിന്തിക്കാനും കഴിയാത്തത്ര അപ്രാപ്യമായതും, നദികളും വൃക്ഷങ്ങളും അലങ്കരിച്ചതും, അനേകം മനോഹരമായ പക്ഷികളുടെ കുരലിൽ മുഴങ്ങുന്നതുമായിടമായിരുന്നു അത്.
തസ്യ ശൃങ്ഗമുപാരുഹ്യ ബഹുരത്നാചിതം ശുഭമ്। അനന്തകല്പമദ്വന്ദ്വം സുരാഃ സര്വേ മഹൌജസഃ
അനേകം രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ആ മനോഹരമായ പർവ്വതശിഖരത്തിൽ, വൈരമില്ലാതെ, അനന്തമായ ശക്തിയോടെ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഒന്നിച്ചു ചേരുകയുണ്ടായി.
തേ മന്ത്രയിതുമാരബ്ധാസ്തത്രാസീനാ ദിവൌകസഃ। അമൃതായ സമാഗമ്യ തപോനിയമസംയുതാഃ
അവിടെ ദൈവങ്ങൾ, തപസ്സിലും നിയന്ത്രണത്തിലും ഏകോപിതരായി, അമൃതം നേടാൻ ഒരുമിച്ച് ഇരുന്ന് ആലോചനം ആരംഭിച്ചു.
തത്ര നാരായണോ ദേവോ ബ്രഹ്മാണമിദമബ്രവീത്। ചിന്തയത്സു സുരേഷ്വേവം മന്ത്രയത്സു ച സര്വശഃ
അവിടെ ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യുമ്പോൾ, നാരായണൻ ബ്രഹ്മാവിനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
ദേവൈരസുരസങ്ഘൈശ്ച മഥ്യതാം കലശോദധിഃ। ഭവിഷ്യത്യമൃതം തത്ര മഥ്യമാനേ മഹോദധൌ
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ചേർന്ന് പർവ്വതം ഉപയോഗിച്ച് സമുദ്രം കുലുക്കട്ടെ; മഹാസമുദ്രം കുലുക്കുമ്പോൾ അവിടെ അമൃതം ഉദിക്കും.
സര്വൌഷധീഃ സമാവാപ്യ സര്വരത്നാനി ചൈവ ഹ। മന്ഥധ്വയുദധിം ദേവാ വേത്സ്യധ്വമമൃതം തതഃ
എല്ലാ ഔഷധികളും എല്ലാ രത്നങ്ങളും ശേഖരിച്ച്, നിങ്ങൾ ദേവന്മാർ പർവ്വതം കൊണ്ട് സമുദ്രം കുലുക്കുമ്പോൾ അവിടെനിന്ന് അമൃതം ലഭിക്കും.
തതോഽഭ്രശിഖരാകാരൈര്ഗിരിശൃങ്ഗൈരലംകൃതമ്। മന്ദരം പര്വതവരം ലതാജാലസമാകുലമ്
മേഘങ്ങളുടെ ശിഖരങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള കുന്നുകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും, തഴച്ചു വളർന്നലതകളാൽ നിറഞ്ഞും, മന്ദരപർവ്വതം അതിവിശിഷ്ടമായ പർവ്വതമായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
നാനാവിഹംഗസംഘുഷ്ടം നാനാദംഷ്ട്രിസമാകുലമ്। കിംനരൈരപ്സരോഭിശ്ച ദേവൈരപി ച സേവിതമ്
നാനാപക്ഷികളുടെ കുരലിൽ മുഴങ്ങിയും, പലവിധം കഠിനദന്തമുള്ള ജീവികളാൽ നിറഞ്ഞും, കിന്നരന്മാരും അപ്പ്സരസുകളും ദേവന്മാരും സന്ദർശിക്കുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു അത്.
ഏകാദശ സഹസ്രാണി യോജനാനാം സമുച്ഛ്രിതമ്। അധോഭൂമേഃ സഹസ്രേഷു താവത്സ്വേവ പ്രതിഷ്ഠിതമ്
പതിനൊന്ന് ആയിരം യോജന ഉയരത്തിൽ ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന ഈ പർവ്വതം, ഭൂമിയുടെ അടിയിൽ ആയിരം യോജന ആഴത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
തമുദ്ധര്തുമശക്താ വൈ സര്വേ ദേവഗണാസ്തദാ। വിഷ്ണുമാസീനമഭ്യേത്യ ബ്രഹ്മാണം ചേദമബ്രുവന്
അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും അതുയർത്താൻ കഴിയാതെവന്നു; വിഷ്ണുവിനടുത്തേക്ക് ചെന്നു ഇരുന്ന ബ്രഹ്മാവിനോട് അവർ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
ഭവന്താവത്ര കുരുതാം ബുദ്ധിം നൈഃശ്രേയസീം പരാമ്। മന്ദരോദ്ധരണേ യത്നഃ ക്രിയതാം ച ഹിതായ നഃ
നിങ്ങൾ ഇവിടെ ഏറ്റവും ഉത്തമവും ഹിതകരവുമായ മാർഗ്ഗം ആലോചിക്കണം; മന്ദരപർവ്വതം ഉയർത്താൻ ഞങ്ങൾക്കായി പരിശ്രമം നടത്തണം.
തഥേതി ചാബ്രവീദ്വിഷ്ണുര്ബ്രഹ്മണാ സഹ ഭാര്ഗവ। അചോദയദമേയാത്മാ ഫണീന്ദ്രം പദ്മലോചനഃ
വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാവിനോടും ഭാർഗവനോടും കൂടെ, 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞു; അതിനുശേഷം കമലനയനനായ അതുല്യാത്മാവ്, പാമ്പുകളുടെ രാജാവിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു.
തതോഽനന്തഃ സമുത്ഥായ ബ്രഹ്മണാ പരിചോദിതഃ। നാരായണേന ചാപ്യുക്തസ്തസ്മിന്കര്മണി വീര്യവാന്
അപ്പോൾ അനന്തൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞയിലും നാരായണന്റെ വാക്കിലും ശക്തിയോടെ എഴുന്നേറ്റ് ആ പ്രവർത്തി നിർവഹിക്കാൻ തയ്യാറായി.
അഥ പര്വതരാജാനം തമനന്തോ മഹാബലഃ। ഉജ്ജഹാര ബലാദ്ബ്രഹ്മന്സവനം സവനൌകസമ്
ബ്രഹ്മനേ, അതിനുശേഷം അതി ശക്തിയുള്ള അനന്തൻ, പർവ്വതരാജാവിനെയും അതിന്റെ മൈതാനത്തെയും അവിടെ വസിക്കുന്നവരെയും കൂടി ശക്തിയാൽ ഉയർത്തി.
തതസ്തേന സുരാഃ സാര്ധം സമുദ്രമുപതസ്ഥിരേ। തമൂചുരമൃതസ്യാര്ഥേ നിര്മഥിഷ്യാമഹേ ജലമ്
അതിനുശേഷം ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവൻ സമുദ്രത്തോട് സമീപിച്ചു; അവർ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'അമൃതം നേടാൻ ഞങ്ങൾ ഈ ജലം കുലുക്കും.'
അപാംപതിരഥോവാച മമാപ്യംശോ ഭവേത്തതഃ। സോഢാഽസ്മി വിപുലം മര്ദം മന്ദരഭ്രമണാദിതി
അപ്പോൾ ജലത്തിന്റെ അധിപൻ പറഞ്ഞു: 'എനിക്കും ഒരു പങ്ക് വേണം; മന്ദരപർവ്വതം ചുറ്റുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന വലിയ പ്രക്ഷോഭം ഞാൻ സഹിക്കും.'
ഊചുശ്ച കൂര്മരാജാനമകൂപാരേ സുരാസുരാഃ। അധിഷ്ഠാനം ഗിരേരസ്യ ഭവാന്ഭവിതുമര്ഹതി
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ആഴത്തിലുള്ള വെള്ളത്തിൽ കുര്മരാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ഈ പർവ്വതത്തിന് നീ അടിസ്ഥാനം ആവണം.'
കൂര്മേണ തു തഥേത്യുക്ത്വാ പൃഷ്ഠമസ്യ സമര്പിതമ്। തം ശൈലം തസ്യ പൃഷ്ഠസ്ഥം വജ്രേണേന്ദ്രോഽഭ്യപീഡയത്
ആ കുര്മം സമ്മതിച്ച ശേഷം തന്റെ പുറം സമർപ്പിച്ചു. അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ തന്റെ വജ്രം കൊണ്ട്, ആ പർവതം കുര്മത്തിന്റെ പുറത്ത് ഉറപ്പിച്ചു.
മന്ഥാനം മന്ദരം കൃത്വാ തഥാ യോക്ത്രം ച വാസുകിമ്। ദേവാ മഥിതുമാരബ്ധാഃ സമുദ്രം നിധിമമ്ഭസാമ്। അമൃതാര്ഥേ പുരാ ബ്രഹ്മസ്തഥൈവാസുരദാനവാഃ
മന്ദരപർവതം മത്തുവടിയായി, വാസുകിയെ കയറായി ഉപയോഗിച്ച്, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ദാനവന്മാരും, ബ്രഹ്മാവിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, അമൃതം ലഭിക്കാൻ സമുദ്രം മത്താൻ തുടങ്ങി.
ഏകമന്തമുപാശ്ലിഷ്ടാ നാഗരാജ്ഞോ മഹാസുരാഃ
വലിയ അസുരന്മാർ ആ സർപ്പരാജാവിന്റെ ഒരു അറ്റം പിടിച്ചു.
വിബുധാഃ സഹിതാഃ സര്വേ യതഃ പുച്ഛം തതഃ സ്ഥിതാഃ। അനന്തോ ഭഗവാന്ദേവോ യതോ നാരായണഃ സ്ഥിതഃ
എല്ലാ ദേവന്മാരും ചേർന്ന് വാലിന്റെ ഭാഗത്ത് നിന്നു, അവിടെ അനന്തൻ, ഭഗവാൻ നാരായണൻ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
വാസുകേരഗ്രമാശ്ലിഷ്ടാ നാഗരാജ്ഞോ മഹാസുരാഃ।' ശിര ഉത്ക്ഷിപ്യ നാഗസ്യ പുനഃ പുനരവാക്ഷിപന്
വാസുകിയുടെ തല ഭാഗം വലിയ അസുരന്മാർ പിടിച്ചു, തല ഉയർത്തി വീണ്ടും വീണ്ടും താഴേക്ക് വലിച്ചു.
വാസുകേരഥ നാഗസ്യ സഹസാ ക്ഷിപ്യതോഽസുരൈഃ। സധൂമാഃ സാര്ചിഷോ വാതാ നിഷ്പേതുരസകൃന്മുഖാത്
അസുരന്മാർ വാസുകിയെ വേഗത്തിൽ വലിച്ചപ്പോൾ, വാസുകിയുടെ വായിൽ നിന്ന് പുകയും ജ്വാലയും വീണ്ടും വീണ്ടും പുറത്ത് വന്നു.
വാസുകേര്മഥ്യമാനസ്യ നിഃസൃതേന വിഷേണ ച। അഭവന്മിശ്രിതം തോയം തദാ ഭാര്ഗവനന്ദന
ഭാർഗവൻ്റെ സന്തതിയായവനേ, വാസുകിയെ മത്തുമ്പോൾ അവനിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്ന വിഷം വെള്ളത്തിൽ കലർന്നുപോയി.
മഥനാന്മന്ദരേണാഥ ദേവദാനവബാഹുഭിഃ। വിഷം തീക്ഷ്ണം സമുദ്ഭൂതം ഹാലാഹലമിതി ശ്രുതമ്
അപ്പോൾ ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും മന്ദരപർവതം കൊണ്ട് മത്തുമ്പോൾ, അതിശക്തമായ ഹാലാഹലവിഷം ഉദിച്ചുവന്നു.