കന്യാപുരേ തു യദ്വൃത്തം ജ്ഞാത്വാ ദിവ്യേന ചക്ഷുഷാ। ശശാസ രുക്മിണീം കൃഷ്ണോ ഭോജനാദി തദാര്ജുനേ
കന്യാമന്ദിരത്തിൽ സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ ദൈവദൃഷ്ടിയാൽ അറിയുന്ന കൃഷ്ണൻ, അർജുനനു വേണ്ടി ഭക്ഷണവും മറ്റു കാര്യങ്ങളും രുക്മിണിയെ നിർദ്ദേശിച്ചു.
തദാപ്രഭൃതി താം ഭദ്രാം ചിന്തയന്വൈ ധനഞ്ജയഃ। ആസ്തേ സ്മ സ തദാഽഽരാമേ കാമേന ഭൃശപീഡിതഃ
അന്നുമുതൽ തന്നെ, ധനഞ്ജയൻ ആ ഭാഗ്യശാലിയായ അവളെ ഓർത്ത്, ആ തോട്ടത്തിൽ വാസം ചെയ്തു, മോഹത്തിൽ കഠിനമായി പീഡിതനായി.
സുഭദ്രാ ചാപി ന സ്വസ്ഥാ പാര്ഥം പ്രതി ബഭൂവ സാ। കൃശാ വിവര്ണവദനാ ചിന്താശോകപരായണാ
സുഭദ്രക്കും പാർത്ഥനെ കുറിച്ച് മനസ്സിന് സമാധാനമില്ലായിരുന്നു. അവൾ ക്ഷീണിച്ച്, മുഖം വിളറിച്ച്, ചിന്തയിലും ദുഃഖത്തിലും മുഴുകി.
നിശ്വാസപരമാ ഭദ്രാ മാനസേന മനസ്വിനീ। ന ശയ്യാസനഭോഗേഷു രതിം വിന്ദതി കേനചിത്
ഭദ്ര, മനസ്സിൽ വലിയ വേദനയോടെ, ഇടവിട്ട് അഹ്ശ്വാസം വിട്ടു. കിടക്കയിലും ഇരിപ്പിടങ്ങളിലും അവൾക്ക് സന്തോഷം ഒന്നും കിട്ടിയില്ല.
ന നക്തം ന ദിവാ ശേതേ ബഭൂവോന്മത്തദര്ശനാ। ഏവം ശോകപരാം ഭദ്രാം ദേവീ വാക്യമഥാബ്രവീത്। മാ ശോകം കുരു വാര്ഷ്ണേയി ധൃതിമാലമ്ബ്യ ശോഭനേ
രാത്രിയിലും പകലിലും അവൾ ഉറങ്ങുന്നില്ല; ഭ്രാന്തുപിടിച്ചവളെപ്പോലെയാണ്. ഇങ്ങനെ ദുഃഖത്തിൽ മുഴുകിയ ഭദ്രയെ രാജ്ഞി പറഞ്ഞു: 'വൃഷ്ണിവംശജയേ, ദുഃഖിക്കേണ്ട, മനസ്സുറപ്പിക്കൂ സുന്ദരിയേ.'
രുക്മിണ്യേവം സുഭദ്രാം താം കൃഷ്ണസ്യാനുമതേ തദാ। രഹോഗത്യ തദാ ശ്വശ്രൂം ദേവകീം വാക്യമബ്രവീത്
കൃഷ്ണന്റെ സമ്മതത്തോടെ, രുക്മിണി ഒറ്റയ്ക്ക് പോയി, സുഭദ്രയെ കുറിച്ച് തന്റെ അമ്മയായ ദേവകിയെ അറിയിച്ചു.
അര്ജുനോ യതിരൂപേണ ഹ്യാഗതഃ സുസമാഹിതഃ। കന്യാപുരമഥാവിശ്യ പൂജിതോ ഭദ്രയാ മുദാ
യതി വേഷത്തിൽ, മനസ്സിൽ സ്ഥിരതയോടെ അർജുനൻ കന്യാമന്ദിരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. ഭദ്ര അവനെ സന്തോഷത്തോടെ ആദരിച്ചു.
തം വിദിത്വാ സുഭദ്രാപി ലജ്ജയാ പരിമോഹിതാ। ദിവാനിശം ശയാനാ സാ നാകരോദ്ഭോജനാദികമ്
ഇത് അറിഞ്ഞ സുഭദ്രയും ലജ്ജയാൽ കുഴഞ്ഞുപോയി. പകലും രാത്രിയും കിടന്നുകൊണ്ട്, ഭക്ഷണത്തിലും മറ്റും പങ്കെടുത്തില്ല.
ഏവമുക്താ തയാ ദേവീ ഭദ്രാം ശോകപരായണാമ്। തത്സമീപം സമാഗത്യ ശ്ലക്ഷ്ണം വാക്യമഥാബ്രവീത്
രാജ്ഞി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, ദുഃഖത്തിൽ മുഴുകിയ ഭദ്രയോടു സമീപിച്ച്, അവൾ സ്നേഹപൂർവ്വം പറഞ്ഞു.
മാ ശോകം കുരു വാര്ഷ്ണേയി ധൃതിമാലമ്ബ്യ ശോഭനേ। രാജ്ഞേ നിവേദയിത്വാപി വസുദേവായ ധീമതേ
'വൃഷ്ണിവംശജയേ, ദുഃഖിക്കേണ്ട, മനസ്സുറപ്പിക്കൂ സുന്ദരിയേ. രാജാവായ ബുദ്ധിമാനായ വസുദേവനോട് ഈ കാര്യം അറിയിക്കും.'
കൃഷ്ണായാപി തഥാ ഭദ്രേ പ്രഹര്ഷം കാരയാമി തേ। പശ്ചാജ്ജാനാമി തേ വാര്താം മാ ശോകം കുരു ഭാമിനി
'കൃഷ്ണനോടും ഇതേപോലെ പറയാം ഭദ്രേ, ഞാൻ നിന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കും. പിന്നെ നിന്റെ സ്ഥിതി അറിയാം; ദുഃഖിക്കേണ്ട ഭാമിനി.'
ഏവമുക്ത്വാ തു സാ മാതാ ഭദ്രായാഃ പ്രിയകാരിണീ। നിവേദയാമാസ തദാ ഭദ്രാമാനകദുന്ദുഭേഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഭദ്രയ്ക്ക് നല്ലത് ആഗ്രഹിച്ച അമ്മ, ആ വിവരം അനകദുണ്ടുഭിക്ക് അറിയിച്ചു.
രഹസ്യേകാസനാ തത്ര ഭദ്രാഽസ്വസ്ഥേതി ചാബ്രവീത്। ആരാമേ തു യതിഃ ശ്രീമാനര്ജുനശ്ചേതി നഃ ശ്രുതമ്
രഹസ്യമായി ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരുന്ന്, ഭദ്രക്ക് ആരോഗ്യപ്രശ്നമുണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞു. തോട്ടത്തിൽ യതിയായുള്ളവൻ മഹത്വമുള്ള അർജുനനാണെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
അക്രൂരായ ച കൃഷ്മായ ആഹുകായ ച സാത്യേകഃ। നിവേദ്യതാം മഹാപ്രാജ്ഞ ശ്രോതവ്യം യദി ബാന്ധവൈഃ
അക്രൂരനും കൃഷ്ണനും ആഹുകനും സത്യകിയും ഈ കാര്യം അറിയിക്കണം, മഹാപണ്ഡിതനേ. ബന്ധുക്കൾക്ക് അറിയാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ കേൾക്കട്ടെ.
വസുദേവസ്തു തച്ഛ്രുത്വാ അക്രൂരാഹുകയോസ്തഥാ। നിവേദയിത്വാ കൃഷ്ണേന മന്ത്രയാമാസ തൈസ്തദാ
വസുദേവൻ ഈ കാര്യം അറിഞ്ഞ്, അക്രൂരനും ആഹുകനും അറിയിച്ചു. പിന്നെ കൃഷ്ണനോടൊപ്പം അവരുമായി ആലോചിച്ചു.
ഇദം കാര്യമിദം കൃത്യമിദമേവേതി നിശ്ചിതഃ। അക്രൂരശ്ചോഗ്രസേനശ്ച സാത്യകിശ്ച ഗദസ്തഥാ
ഇതാണ് ചെയ്യേണ്ടത്, ഇതാണ് കര്ത്തവ്യം, ഇതു മാത്രം എന്നുറച്ച്, അക്രൂരനും ഉഗ്രസേനനും സത്യകിയും ഗദനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പൃഥുശ്രവാശ്ച കൃഷ്ണശ്ച സഹിതാഃ ശിനിനാ മുഹുഃ। രുക്മിണീ സത്യഭാമാ ച ദേവകീ രോഹിണീ തഥാ
പൃഥുശ്രവാസ്, കൃഷ്ണൻ, ശിനി എന്നിവരും, രുക്മിണി, സത്യഭാമ, ദേവകി, രോഹിണി ഇവരും ഒരുമിച്ച് ഉണ്ടായിരുന്നു.
വസുദേവേന സഹിതാഃ പുരോഹിതമതേ സ്ഥിതാഃ। വിവാഹം മന്ത്രയാമാസുര്ദ്വാദശേഽഹനി ഭാരത
വസുദേവനോടൊപ്പം, പുരോഹിതന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം, പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം വിവാഹം സംബന്ധിച്ച് ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.
അജ്ഞാതം രൌഹിണേയസ്യ ഉദ്ധവസ്യ ച ഭാരത। വിവാഹം തു സുഭദ്രായാഃ കര്തുകാമോ ഗദാഗ്രജഃ
രോഹിണിയുടെ മകനും ഉദ്ധവനും അറിയാതെ, ഗദയുടെ മൂത്ത സഹോദരൻ സുഭദ്രയുടെ വിവാഹം നടത്താൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
മഹാദേവസ്യ പൂജാര്ഥം മഹോത്സവ ഇതി ബ്രുവന്। ചതുസ്ത്രിംശദഹോരാത്രം സുഭദ്രാര്തിപ്രശാന്തയേ
മഹാദേവനെ പൂജിക്കാൻ വലിയ ഉത്സവം എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച്, സുഭദ്രയുടെ ദു:ഖം മാറാൻ മുപ്പത്തിയൊന്ന് ദിവസം ഉത്സവം നടക്കുമെന്ന് പറഞ്ഞു.
നഗരേ ഘോഷയാസ ഹിതാര്ഥം സവ്യസാചിനഃ। ഇതശ്ചതുര്ഥേ ത്വഹനി അന്തര്ദ്വീപം തു ഗമ്യതാമ്
സവ്യാസാചിയുടെ ഭാവി ഭദ്രതയ്ക്കായി നഗരത്തിൽ അറിയിപ്പ് നടത്തി, നാലാം ദിവസം എല്ലാവരും അന്തർദ്വീപിലേക്ക് പോകണമെന്ന് അറിയിച്ചു.
സദാരൈഃ സാനുയാത്രൈശ്ച സപുത്രൈഃ സഹബാധവൈഃ। ഗന്തവ്യം സര്വവര്മൈശ്ച ഗന്തവ്യം സര്വയാദവൈഃ
ഭാര്യകളും അനുചരങ്ങളും മക്കളും സഹോദരന്മാരും കൂടെ, എല്ലാ യോദ്ധാക്കളും യാദവരും അവിടെ എത്തണം എന്ന് നിർദ്ദേശിച്ചു.
ഏവമുക്താസ്തു തേ സര്വേ തഥാ ചക്രുശ്ച സര്വശഃ। തതഃ സര്വദശാര്ഹാണാമന്തര്ദ്വീപേ ച ഭാരത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് എല്ലാവരും അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്തു; പിന്നെ ദശാർഹർ എല്ലാവരും അന്തർദ്വീപിൽ ഒന്നിച്ചു.
ചതുസ്ത്രിംശദഹോരാത്രം ബഭൂവ പരമോത്സവഃ। കൃഷ്ണരാമാഹുകാക്രൂരപ്രദ്യുമ്നശിനിസത്യകാഃ
മുപ്പത്തിയൊന്ന് ദിവസം വലിയ ഉത്സവം നടന്നു; കൃഷ്ണൻ, രാമൻ, ആഹുകൻ, അക്രൂരൻ, പ്രദ്യുമ്നൻ, ശിനി, സത്യകി എന്നിവരും പങ്കെടുത്തു.
സമുദ്രം പ്രയയുര്ഹൃഷ്ടാഃ കുകുരാന്ധകവൃഷ്ണയഃ। യുക്തയന്ത്രപതാകാഭിര്വൃഷ്ണയോ ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹ
കുകുരർ, അന്ധകർ, വൃഷ്ണികൾ സന്തോഷത്തോടെ സമുദ്രത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു; വൃഷ്ണികൾ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം, രഥങ്ങളും പതാകകളും കൂട്ടി പോയി.
സമുദ്രം പ്രയയുര്നൌഭിഃ സര്വേ പുരനിവാസിനഃ। തതസ്ത്വരിതമാഗത്യ ദാശാര്ഹഗണപൂജിതമ്
നഗരവാസികൾ എല്ലാവരും കപ്പലിൽ കയറി സമുദ്രത്തേക്ക് പോയി; ഉടനെ അവിടെ എത്തി, ദശാർഹരുടെ വിരുന്നിന് ആദരവു ലഭിച്ചു.
സുഭദ്രാ പുണ്ഡരീകാക്ഷമബ്രവീദ്യതിശാസനാത്। കൃത്യവാന്ദ്വാദശാഹാനി സ്ഥാതാ സ ഭഗവാനിഹ
സുഭദ്ര, യതിയുടെ കല്പനപ്രകാരം, കമലനയനനോടു പറഞ്ഞു: 'പന്ത്രണ്ടു ദിവസം ഈ ഭഗവാൻ ഇവിടെ ആവശ്യമായ കർമ്മങ്ങൾ നടത്തേണ്ടതുണ്ട്.'
തിഷ്ഠതസ്തസ്യ കഃ കുര്യാദുപസ്ഥാനവിധിം സദാ। തമുവാച ഹൃഷീകേശഃ കസ്ത്വദന്യോ വിശേഷതഃ
'അവിടെ ഇരിക്കുന്ന സമയത്ത്, ആരാണ് എപ്പോഴും സേവനം ചെയ്യുക?' എന്നതിനു ഹൃഷീകേശൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'നിനക്കല്ലാതെ മറ്റാരാണ് പ്രത്യേകിച്ച് അതിന് യോഗ്യയുള്ളത്?'
തമൃഷിം പ്രത്യുപസ്ഥാതുമിതോ നാര്ഹതി മാധവി। ത്വമേവാസ്മന്മതേനാദ്യ മഹര്ഷേര്വശവര്തിനീ
'മാധവി, ഈ സന്യാസിയെ സേവിക്കാൻ ഇവിടെ മറ്റാരും യോഗ്യരല്ല; ഇന്ന് ഞങ്ങളുടെ അഭിപ്രായപ്രകാരം, നീയേയാണ് മഹർഷിയെ സേവിക്കേണ്ടത്.'
കുരു സര്വാണി കാര്യാണി കീര്തിം ധര്മമവേക്ഷ്യ ച। തസ്യ ചാതിഥിമുഖ്യസ്യ സര്വേഷാം ച തപസ്വിനാമ്
'കേർത്ത്, ധർമ്മം എന്നിവ മനസ്സിൽ വെച്ച്, ആ അതിഥിയെയും എല്ലാ തപസ്സുകാരെയും വേണ്ട സേവനങ്ങൾ നീ ചെയ്യണം.'