ഏഷ ച ത്വാം സുതോ മാതര്ദാസീത്വാന്മോചയിഷ്യതി। യദ്യേനമപി മാതസ്ത്വം മാമിവാണ്ഡവിഭേദനാത്
'എന്നാൽ അമ്മേ, നീ എന്റെ ഈ സഹോദരന്റെ മുട്ടയും എനിക്ക് ചെയ്തതുപോലെ പെട്ടെന്ന് പൊട്ടിച്ചില്ലെങ്കിൽ, അവൻ നിന്നെ ദാസ്യത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കും.'
ന കരിഷ്യസ്യനങ്ഗം വാ വ്യങ്ഗം വാപി തപസ്വിനമ്। പ്രതിപാലയിതവ്യസ്തേ ജന്മകാലോഽസ്യ ധീരയാ
'അവനെ നീ അപൂർണ്ണനായോ, വൈകല്യമുള്ളവനോ ആക്കരുത്. ധൈര്യത്തോടെ അവന്റെ ജനനസമയത്തെ കാത്തിരിക്കണം.'
വിശിഷ്ടം ബലമീപ്സന്ത്യാ പഞ്ചവര്ഷശതാത്പരഃ। ഏവം ശപ്ത്വാ തതഃ പുത്രോ വിനതാമന്തരിക്ഷഗഃ
'നല്ല ശക്തിയുള്ള മകൻ വേണമെങ്കിൽ, നീ അഞ്ചു നൂറ് വർഷം കഴിഞ്ഞ് മാത്രമേ കാത്തിരിക്കാവൂ.' അങ്ങനെ ശപിച്ച് ആ മകൻ ആകാശത്തിലേക്ക് പറന്നു പോയി.
അരുണോഽദൃശ്യത ബ്രഹ്മന്പ്രഭാതസമയേ തദാ। `ഉദ്യന്നഥ സഹസ്രാംശുര്ദൃഷ്ട്വാ തമരുണം പ്രഭുഃ
അപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണനേ, അരുൺ പുലരിക്കാലത്ത് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവനെ കണ്ടു, ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ള പ്രകാശസ്വരൂപൻ ഉദിച്ചു.
സ്വതേജസാ പ്രജ്വലന്തമാത്മനഃ സമതേജസമ്। സാരഥ്യേ കല്പയാമാസ പ്രീയമാണസ്തമോനുദഃ
സ്വന്തം തേജസ്സിൽ പ്രകാശിച്ച, തനിക്കു തുല്യമായ ഭാസ്വരതയുള്ള അരുൺ, അന്ധകാരത്തെ നീക്കുന്ന ദേവൻ സന്തോഷത്തോടെ അവനെ രഥസാരഥിയായി നിയമിച്ചു.
സോഽപി തം രഥമാരുഹ്യ ഭാനോരമിതതേജസഃ। സര്വലോകപ്രദീപസ്യ ഹ്യമരോഽപ്യരുണോഽഭവത്
അവനും അതിവിശാലമായ ഊർജ്ജമുള്ള സൂര്യന്റെ രഥത്തിൽ കയറി, എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന സൂര്യന്റെ അമരനായ സാരഥിയായ അരുൺ ആയി.
ഗരുഡോഽപി യഥാകാലം ജജ്ഞേ പന്നഗഭോജനഃ। സ ജാതമാത്രോ വിനതാം പരിത്യജ്യ ഖമാവിശത്
ഗരുഡനും സമയമെത്തിയപ്പോൾ ജനിച്ചു; പാമ്പുകളെ ഭക്ഷിക്കുന്നവനായി. ജനിച്ച ഉടൻ തന്നെ ഗരുഡൻ വിനതയെ വിട്ട് ആകാശത്തിലേക്ക് പറന്നു.
ആദാസ്യന്നാത്മനോ ഭോജ്യമന്നം വിഹിതമസ്യ യത്। വിധാത്രാ ഭൃഗുശാര്ദൂല ക്ഷുധിതഃ പതഗേശ്വരഃ
സ്വന്തം ഭക്ഷണമായി സ്രഷ്ടാവൻ നിർണ്ണയിച്ച അന്നം നേടാൻ, ഭൃഗുവംശത്തിലെ മഹാശക്തനായ പക്ഷിരാജാവ്, വിശപ്പോടെ പുറപ്പെട്ടു.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു ഭഗിന്യൌ തേ തപോധന। അപശ്യതാം സമായാന്തമുച്ചൈഃ ശ്രവസമന്തികാത്
അത് തന്നെയായിരുന്ന സമയത്ത്, മഹാതപസ്സുള്ള സഹോദരിമാർ ഉച്ചൈശ്രവസെന്ന അശ്വം അടുത്ത് വരുന്നത് കണ്ടു.
യം തു ദേവഗണാഃ സര്വേ ഹൃഷ്ടരൂപമപൂജയന്। മഥ്യമാനേഽമൃതേ ജാതമശ്വരത്നമനുത്തമമ്
ദേവതാസമൂഹം സന്തോഷത്തോടെ ആരാധിച്ച, അമൃതം മഥിക്കുമ്പോൾ ജനിച്ച അതുല്യമായ അശ്വരത്നമായിരുന്നു അവൻ.
അമോഘബലമശ്വാനാമുത്തമം ജവിനാം വരമ്। ശ്രീമന്തമജരം ദിവ്യം സര്വലക്ഷണപൂജിതമ്
കുതിരകളിൽ അപരാജിതശക്തിയുള്ള, വേഗത്തിൽ ഏറ്റവും മുന്നിലുള്ള, ഭംഗിയുള്ള, വൃദ്ധിയില്ലാത്ത, ദിവ്യസ്വഭാവമുള്ള, എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും നിറഞ്ഞവൻ.
കഥം തദമൃതം ദേവൈര്മഥിതം ക്വ ച ശംസ മേ। `കാരണം ചാത്ര മഥനേ സംജാതമമൃതാത്പരമ്।।' യത്ര ജജ്ഞേ മഹാവീര്യഃ സോഽശ്വരാജോ മഹാദ്യുതിഃ
'ദേവന്മാർ ആ അമൃതം എങ്ങനെ മഥിച്ചു? എവിടെ, എന്തുകൊണ്ടാണ് അതിനേക്കാൾ വലിയ കാര്യം സംഭവിച്ചത്? അവിടെ ആ മഹാവീര്യശാലിയായ അശ്വരാജാവ് എങ്ങനെ ജനിച്ചു?'
ജ്വലന്തമചലം മേരും തേജോരാശിമനുത്തമമ്। ആക്ഷിപന്തം പ്രഭാം ഭാനോഃ സ്വശൃങ്ഗൈഃ കാഞ്ചനോജ്ജ്വലൈഃ
അചഞ്ചലമായ മെരു പർവ്വതം, അതുല്യമായ പ്രകാശത്തിന്റെ ആകാരം, സ്വർണ്ണം പോലെ തിളങ്ങുന്ന കൊടുമുടികളാൽ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ പോലെ പ്രകാശം ചിതറിച്ചു.
കനകാഭരണം ചിത്രം ദേവഗന്ധര്വസേവിതമ്। അപ്രമേയമനാധൃഷ്യമധര്മബഹുലൈര്ജനൈഃ
പൊന്നാലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച, അത്ഭുതകരമായ, ദേവന്മാരും ഗാന്ധർവന്മാരും സേവിക്കുന്ന, അളക്കാനാവാത്ത, അധർമം നിറഞ്ഞവർക്കു കീഴടങ്ങാത്ത പർവ്വതമായിരുന്നു അത്.
വ്യാലൈരാവാരിതം ഘോരൈര്ദിവ്യൌഷധിവിദീപിതമ്। നാകമാവൃത്യ തിഷ്ഠന്തമുച്ഛ്രയേണ മഹാഗിരിമ്
ഭയങ്കരമായ പാമ്പുകൾ ചുറ്റി, ദൈവിക ഔഷധങ്ങളുടെ പ്രകാശത്തിൽ മിന്നി, ആ മഹാ പർവ്വതം ആകാശം മറച്ചു നിൽക്കുന്ന പോലെ ഉയർന്നുനിന്നു.
അഗമ്യം മനസാപ്യന്യൈര്നദീവൃക്ഷസമന്വിതമ്। നാനാപതഗസങ്ഘൈശ്ച നാദിതം സുമനോഹരൈഃ
മറ്റുള്ളവർക്ക് ചിന്തിക്കാനും കഴിയാത്തത്ര അപ്രാപ്യമായതും, നദികളും വൃക്ഷങ്ങളും അലങ്കരിച്ചതും, അനേകം മനോഹരമായ പക്ഷികളുടെ കുരലിൽ മുഴങ്ങുന്നതുമായിടമായിരുന്നു അത്.
തസ്യ ശൃങ്ഗമുപാരുഹ്യ ബഹുരത്നാചിതം ശുഭമ്। അനന്തകല്പമദ്വന്ദ്വം സുരാഃ സര്വേ മഹൌജസഃ
അനേകം രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ആ മനോഹരമായ പർവ്വതശിഖരത്തിൽ, വൈരമില്ലാതെ, അനന്തമായ ശക്തിയോടെ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഒന്നിച്ചു ചേരുകയുണ്ടായി.
തേ മന്ത്രയിതുമാരബ്ധാസ്തത്രാസീനാ ദിവൌകസഃ। അമൃതായ സമാഗമ്യ തപോനിയമസംയുതാഃ
അവിടെ ദൈവങ്ങൾ, തപസ്സിലും നിയന്ത്രണത്തിലും ഏകോപിതരായി, അമൃതം നേടാൻ ഒരുമിച്ച് ഇരുന്ന് ആലോചനം ആരംഭിച്ചു.
തത്ര നാരായണോ ദേവോ ബ്രഹ്മാണമിദമബ്രവീത്। ചിന്തയത്സു സുരേഷ്വേവം മന്ത്രയത്സു ച സര്വശഃ
അവിടെ ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യുമ്പോൾ, നാരായണൻ ബ്രഹ്മാവിനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
ദേവൈരസുരസങ്ഘൈശ്ച മഥ്യതാം കലശോദധിഃ। ഭവിഷ്യത്യമൃതം തത്ര മഥ്യമാനേ മഹോദധൌ
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ചേർന്ന് പർവ്വതം ഉപയോഗിച്ച് സമുദ്രം കുലുക്കട്ടെ; മഹാസമുദ്രം കുലുക്കുമ്പോൾ അവിടെ അമൃതം ഉദിക്കും.
സര്വൌഷധീഃ സമാവാപ്യ സര്വരത്നാനി ചൈവ ഹ। മന്ഥധ്വയുദധിം ദേവാ വേത്സ്യധ്വമമൃതം തതഃ
എല്ലാ ഔഷധികളും എല്ലാ രത്നങ്ങളും ശേഖരിച്ച്, നിങ്ങൾ ദേവന്മാർ പർവ്വതം കൊണ്ട് സമുദ്രം കുലുക്കുമ്പോൾ അവിടെനിന്ന് അമൃതം ലഭിക്കും.
തതോഽഭ്രശിഖരാകാരൈര്ഗിരിശൃങ്ഗൈരലംകൃതമ്। മന്ദരം പര്വതവരം ലതാജാലസമാകുലമ്
മേഘങ്ങളുടെ ശിഖരങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള കുന്നുകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും, തഴച്ചു വളർന്നലതകളാൽ നിറഞ്ഞും, മന്ദരപർവ്വതം അതിവിശിഷ്ടമായ പർവ്വതമായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
നാനാവിഹംഗസംഘുഷ്ടം നാനാദംഷ്ട്രിസമാകുലമ്। കിംനരൈരപ്സരോഭിശ്ച ദേവൈരപി ച സേവിതമ്
നാനാപക്ഷികളുടെ കുരലിൽ മുഴങ്ങിയും, പലവിധം കഠിനദന്തമുള്ള ജീവികളാൽ നിറഞ്ഞും, കിന്നരന്മാരും അപ്പ്സരസുകളും ദേവന്മാരും സന്ദർശിക്കുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു അത്.
ഏകാദശ സഹസ്രാണി യോജനാനാം സമുച്ഛ്രിതമ്। അധോഭൂമേഃ സഹസ്രേഷു താവത്സ്വേവ പ്രതിഷ്ഠിതമ്
പതിനൊന്ന് ആയിരം യോജന ഉയരത്തിൽ ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന ഈ പർവ്വതം, ഭൂമിയുടെ അടിയിൽ ആയിരം യോജന ആഴത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
തമുദ്ധര്തുമശക്താ വൈ സര്വേ ദേവഗണാസ്തദാ। വിഷ്ണുമാസീനമഭ്യേത്യ ബ്രഹ്മാണം ചേദമബ്രുവന്
അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും അതുയർത്താൻ കഴിയാതെവന്നു; വിഷ്ണുവിനടുത്തേക്ക് ചെന്നു ഇരുന്ന ബ്രഹ്മാവിനോട് അവർ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
ഭവന്താവത്ര കുരുതാം ബുദ്ധിം നൈഃശ്രേയസീം പരാമ്। മന്ദരോദ്ധരണേ യത്നഃ ക്രിയതാം ച ഹിതായ നഃ
നിങ്ങൾ ഇവിടെ ഏറ്റവും ഉത്തമവും ഹിതകരവുമായ മാർഗ്ഗം ആലോചിക്കണം; മന്ദരപർവ്വതം ഉയർത്താൻ ഞങ്ങൾക്കായി പരിശ്രമം നടത്തണം.
തഥേതി ചാബ്രവീദ്വിഷ്ണുര്ബ്രഹ്മണാ സഹ ഭാര്ഗവ। അചോദയദമേയാത്മാ ഫണീന്ദ്രം പദ്മലോചനഃ
വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാവിനോടും ഭാർഗവനോടും കൂടെ, 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞു; അതിനുശേഷം കമലനയനനായ അതുല്യാത്മാവ്, പാമ്പുകളുടെ രാജാവിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു.
തതോഽനന്തഃ സമുത്ഥായ ബ്രഹ്മണാ പരിചോദിതഃ। നാരായണേന ചാപ്യുക്തസ്തസ്മിന്കര്മണി വീര്യവാന്
അപ്പോൾ അനന്തൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞയിലും നാരായണന്റെ വാക്കിലും ശക്തിയോടെ എഴുന്നേറ്റ് ആ പ്രവർത്തി നിർവഹിക്കാൻ തയ്യാറായി.
അഥ പര്വതരാജാനം തമനന്തോ മഹാബലഃ। ഉജ്ജഹാര ബലാദ്ബ്രഹ്മന്സവനം സവനൌകസമ്
ബ്രഹ്മനേ, അതിനുശേഷം അതി ശക്തിയുള്ള അനന്തൻ, പർവ്വതരാജാവിനെയും അതിന്റെ മൈതാനത്തെയും അവിടെ വസിക്കുന്നവരെയും കൂടി ശക്തിയാൽ ഉയർത്തി.
തതസ്തേന സുരാഃ സാര്ധം സമുദ്രമുപതസ്ഥിരേ। തമൂചുരമൃതസ്യാര്ഥേ നിര്മഥിഷ്യാമഹേ ജലമ്
അതിനുശേഷം ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവൻ സമുദ്രത്തോട് സമീപിച്ചു; അവർ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'അമൃതം നേടാൻ ഞങ്ങൾ ഈ ജലം കുലുക്കും.'