ദീപ്യമാനാ ശ്രിയാ രാജന്ദിവ്യരൂപാ മനോരമാ। തദദ്ഭുതം മഹദ്ദൃഷ്ട്വാ കുന്തീപുത്രോ ധനഞ്ജയഃ
രാജാവേ, ദിവ്യമായ ആകൃതിയിലും മനോഹരമായ തേജസ്സിലും തിളങ്ങുന്ന ആ അത്ഭുതമായ ദൃശ്യത്തെ കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ ധനഞ്ജയൻ കണ്ടു.
താം സ്ത്രിയം പരമപ്രീത ഇദം വചനമബ്രവീത്। കാ വൈ ത്വമസി കല്യാണികുതോ വാഽസി ജലേചരീ
അവളെ കണ്ടു അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ധനഞ്ജയൻ ചോദിച്ചു: 'ആരാണീ ഭാഗ്യവതിയായ സ്ത്രീ? നീ എവിടുനിന്നാണ് വന്നു, ജലത്തിൽ വസിക്കുന്നവളേ?'
അപ്സരാഽസ്മി മഹാബാഹോ ദേവാരണ്യവിഹാരിണീ
'മഹാബാഹുവേ, ഞാൻ അപ്പസരസ്സാണ്, ദേവതകളുടെ വനങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവളാണ്.'
ഇഷ്ടാ ധനപതേര്നിത്യം വര്ഗാ നാമ മഹാബല। മമ സഖ്യശ്ചതസ്രോഽന്യാഃ സര്വാഃ കാമഗമാഃ ശുഭാഃ
'ധനപതിക്ക് എപ്പോഴും പ്രിയപ്പെട്ടവളായ ശക്തിയുള്ള വർഗ്ഗ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവളാണ് ഞാൻ. നാല് സുഹൃത്തുക്കളും എനിക്ക് കൂടെയുണ്ട്; അവരും മനോഹരികളും ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിക്കാവുന്നവളുമാണ്.'
താഭിഃ സാര്ധം പ്രയാതാഽസ്മി ലോകപാലനിവേശനമ്। തതഃ പശ്യാമഹേ സര്വാ ബ്രാഹ്മണം സംശിതവ്രതമ്
'അവരോടൊപ്പം ഞാൻ ലോകപാലകരുടെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. അവിടെ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും കഠിന വ്രതത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടു.'
രൂപവന്തമധീയാനമേകമേകാന്തചാരിണമ്। തസ്യൈവ തപസാ രാജംസ്തദ്വയം തേജസാ വൃതമ്
'അവൻ സുന്ദരനും പണ്ഡിതനും ഒറ്റയ്ക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നവനുമായിരുന്നു, രാജാവേ. അവന്റെ തപസ്സിന്റെ തേജസ്സിൽ ഞങ്ങൾ മുഴുവൻ മൂടപ്പെട്ടു.'
ആദിത്യ ഇവ തം ദേശം ഇത്വം സര്വ വ്യകാശയത്। തസ്യ ദൃഷ്ട്വാ തപസ്താദൃഗ്രൂപചാദ്ഭുതമുത്തമമ്
'സൂര്യനുപോലെ ആ പ്രദേശം മുഴുവൻ അവൻ പ്രകാശിപ്പിച്ചു. അവന്റെ തപസ്സും അത്ഭുതകരമായ ദിവ്യരൂപവും കണ്ടപ്പോൾ ഞങ്ങൾ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.'
അവതീര്ണാഃ സ്മ തം ദേശം തപോവിഘ്നചികീര്ഷയാ। അഹം ച സൌരഭേയീ ച സമീചീ ബുദ്ബുദാ ലതാ
'അവന്റെ തപസ്സിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കാൻ ഞങ്ങൾ ആ സ്ഥലത്ത് ഇറങ്ങി. ഞാൻ, സൌരഭേയി, സമീചി, ബുധ്ബുദ, ലത — ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും പോയി.'
യൌഗപദ്യേന തം വിപ്രമഭ്യഗച്ഛാമ ഭാരത। ഗായന്ത്യോഽഥഹസന്ത്യശ്ച ലോഭയിത്വാ ച തം ദ്വിജം
'ഭാരതവംശജാ, ഞങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ അടുത്ത് ചെന്നു; പാടിയും ചിരിക്കയും ചെയ്തു, അവനെ ആകർഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.'
സ ച നാസ്മാസു കൃതവാന്മനോ വീര കഥംചന। നാകമ്പത മഹാതേജാഃ സ്ഥിതസ്തപസി നിര്മലേ
'പക്ഷേ, വീരനേ, അവൻ ഞങ്ങളിലൊന്നും മനസ്സു വെച്ചില്ല. മഹാത്മാവായ അവൻ തപസ്സിൽ ഉറച്ചുനിന്നു, അചഞ്ചലനായി.'
സോഽശപത്കുപിതോഽസ്മാംസ്തു ബ്രാഹ്മണഃ ക്ഷത്രിയര്ഷഭ। ഗ്രാഹഭൂതാ ജലേ യൂയം ചരിഷ്യഥ ശതം സമാഃ
'ക്ഷത്രിയശ്രേഷ്ഠാ, അപ്പോൾ കോപിതനായ ആ ബ്രാഹ്മണൻ ഞങ്ങളെ ശപിച്ചു: "നിങ്ങൾ എല്ലാവരും നൂറുവർഷം ജലത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന ജലജീവികളാകട്ടെ" എന്ന്.'
തതോ വയം പ്രവ്യഥിതാഃ സര്വാ ഭാരതസത്തമ। അയാമ ശരണം വിപ്രം തം തപോധനമച്യുതമ്
'ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, അതിനുശേഷം ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അതിയായി വിഷമിച്ചു. ആ തപസ്സിൽ സമ്പന്നനും അചഞ്ചലനുമായ ബ്രാഹ്മണന്റെ അടുക്കൽ അഭയം തേടി.'
രൂപേണ വയസാ ചൈവ കന്ദര്പേണ ച ദര്പിതാഃ। അയുക്തം കൃതവത്യഃ സ്മ ക്ഷന്തുമര്ഹസി നോ ദ്വിജ
'നമ്മുടെ സൗന്ദര്യത്തിലും യൗവനത്തിലും കാമ惭ഭാവത്തിലും അഭിമാനിച്ച് ഞങ്ങൾ തെറ്റു ചെയ്തു. ദ്വിജനേ, ഞങ്ങളെ ക്ഷമിക്കണമേ.'
ഏഷ ഏവ വധോഽസ്മാകം സ്വയം പ്രാപ്തസ്തപോധന। യദ്വയം സംശിതാത്മാനം പ്രലോബ്ധും ത്വാമിഹാഗതാഃ
'നമ്മുടെ ഈ ശിക്ഷ സ്വയം വന്നതാണു, തപസ്സുകാരാ; സ്ഥിരനിഷ്ഠനായവനെ വഞ്ചിക്കാൻ ഞങ്ങൾ ഇവിടെ വന്നതാണ്.'
അവധ്യാസ്തു സ്ത്രിയഃ സൃഷ്ടാ മന്യന്തേ ധര്മചാരിണഃ। തസ്മാദ്ധര്മേണ വര്ധ ത്വം നാസ്മന്ഹിംസിതുമര്ഹസി
'നീതിമാന്മാർ സ്ത്രീകളെ അപ്രഹര്യരാണെന്ന് കരുതുന്നു. അതുകൊണ്ട് നീ ധർമ്മത്തിൽ വളരുക; ഞങ്ങളെ ദോഷപ്പെടുത്തരുത്.'
സര്വഭൂതേഷു ധര്മജ്ഞ മൈത്രോ ബ്രാഹ്മണ ഉച്യതേ। സത്യോ ഭവതു കല്യാണ ഏഷ വാദോ മനീഷിണാമ്
'എല്ലാ ജീവികളോടും സൗഹൃദം പുലർത്തുന്നവനും ധർമ്മം അറിയുന്നവനും ബ്രാഹ്മണനാണ് എന്നു പറയുന്നു. ഭാഗ്യവതിയേ, ഇതാണ് സത്യം; പണ്ഡിതന്മാർ പഠിപ്പിക്കുന്നതും ഇതുതന്നെ.'
ശരണം ച പ്രപന്നാനാം ശിഷ്ടാഃ കുര്വന്തി പാലനമ്। ശരണം ത്വാം പ്രപന്നാഃ സ്മ തസ്മാത്ത്വം ക്ഷന്തുമര്ഹസി
'ശിഷ്ടന്മാർ അഭയം തേടുന്നവരെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾ നിന്നിൽ അഭയം തേടിയിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ നീ ഞങ്ങളെ ക്ഷമിക്കണം.'
ഏവമുക്തഃ സ ധര്മാത്മാ ബ്രാഹ്മണഃ ശുഭകര്മകൃത്। പ്രസാദം കൃതവാന്വീര രവിസോമസമപ്രഭഃ
'അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച, പുണ്യപ്രവൃത്തികളുള്ള ആ ബ്രാഹ്മണൻ, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും പോലെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട്, ദയചെയ്തു.'
ശതം ശതസഹസ്രം തു സര്വമക്ഷയ്യവാചകമ്। പരിമാണം ശതം ത്വേതന്നേദമക്ഷയ്യവാചകമ്
നൂറ്, ആയിരം, എല്ലാം അക്ഷയമാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; പക്ഷേ, ഇവിടെ അളവ് നൂറാണ്, അതിനാൽ ഇത് അക്ഷയമെന്ന് പറയാറില്ല.
യദാ ച വോ ഗ്രാഹഭൂതാ ഗൃഹ്ണന്തീഃ പുരുഷാഞ്ജലേ। ഉത്കര്ഷതി ജലാത്തസ്മാത്സ്ഥലം പുരുഷസത്തമഃ
നിങ്ങൾ പിടിച്ചെടുക്കുന്ന ആത്മാക്കളായി മാറി പുരുഷന്മാരെ കൈകൊണ്ട് പിടിക്കുമ്പോൾ, അത്തരം പുരുഷശ്രേഷ്ഠൻ അവരെ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് കരയിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നു.
തദാ യൂയം പുനഃ സര്വാഃ സ്വം രൂപം പ്രതിപത്സ്യഥ। അനൃതം നോക്തപൂര്വം മേ ഹസതാപി കദാചന
അപ്പോൾ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും വീണ്ടും നിങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ രൂപം തിരിച്ചുപിടിക്കും; ഞാൻ ഒരിക്കലും, കളിച്ചുപോലും, അസത്യമൊന്നും പറഞ്ഞിട്ടില്ല.
താനി സര്വാണി തീര്ഥാനി തതഃ പ്രഭൃതി ചൈവ ഹ। നാരീതീര്ഥാനി നാമ്നേഹ ഖ്യാതിം യാസ്യന്തി സര്വശഃ। പുണ്യാനി ച ഭവിഷ്യന്തി പാവനാനി മനീഷിണാം
അപ്പോൾ മുതൽ ആ തിര്ഥങ്ങൾ എല്ലാം ഇവിടെ 'സ്ത്രീതിര്ഥങ്ങൾ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും; അവ ജ്ഞാനികൾക്കു പുണ്യവും ശുദ്ധിയുമുള്ളവയാകും.
തതോഽഭിവാദ്യ തം വിപ്രം കൃത്വാ ചാപി പ്രദക്ഷിണമ്। അചിന്തയാമോഽപസൃത്യ തസ്മാദ്ദേശാത്സുദുഃഖിതാഃ
അതിനുശേഷം ആ ബ്രാഹ്മണനെ നമസ്കരിച്ച് ചുറ്റി നടന്ന്, ഞങ്ങൾ അതി ദുഃഖത്തോടെ ആ സ്ഥലത്തുനിന്ന് വിട്ടുപോയി.
ക്വ നു നാമ വയം സര്വാഃ കാലേനാല്പേന തം നരമ്। സമാഗച്ഛേമ യോ നസ്തദ്രൂപമാപാദയേത്പുനഃ
നാം എല്ലാവരും ഇങ്ങനെ ചെറിയ സമയത്തിനകം, നമ്മെ പഴയ നിലയിലാക്കാൻ കഴിയുന്ന ആ മനുഷ്യനെ എവിടെയെങ്കിലും കാണുമോ എന്ന് ആലോചിച്ചു.
താ വയം ചിന്തയിത്വൈവ മുഹൂര്താദിവ ഭാരത। ദൃഷ്ടവത്യോ മഹാഭാഗം ദേവര്ഷിമുത നാരദമ്
ഇങ്ങനെ കുറച്ച് നേരം ചിന്തിച്ചപ്പോൾ, ഭാരത, ഞങ്ങൾ മഹത്വമുള്ള ദേവർഷി നാരദനെ കണ്ടു.
സംപ്രഹൃഷ്ടാഃ സ്മ തം ദൃഷ്ട്വാ ദേവര്ഷിമമിതദ്യുതിമ്। അഭിവാദ്യ ച തം പാര്ഥ സ്ഥിതാഃ സ്മ വ്രീഡിതാനനാഃ
അവൻ അതുല്യപ്രഭയുള്ള ദേവർഷിയെ കണ്ടപ്പോൾ ഞങ്ങൾ സന്തോഷിച്ചു; പാർഥ, അവനെ നമസ്കരിച്ച് ലജ്ജയോടെ മുഖം താഴ്ത്തി നിൽക്കുകയായിരുന്നു.
സ നോഽപൃച്ഛദ്ദുഃഖമൂലമുക്തവത്യോ വയം ച തമ്। ശ്രഉത്വാ തത്ര യഥാവൃത്തമിദം വചനമബ്രവീത്
അവൻ ഞങ്ങളുടെ ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണം ചോദിച്ചു; ഞങ്ങൾ എല്ലാം പറഞ്ഞുതന്നു. അവിടെ സംഭവിച്ചതൊക്കെയും കേട്ടു, അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ദക്ഷിണേ സാഗരാനൂപേ പഞ്ച തീര്ഥാനി സന്തി വൈ। പുണ്യാനി രമണീയാനി താനി ഗച്ഛത മാ ചിരം
ദക്ഷിണ കടൽത്തീരത്ത് അഞ്ചു തിര്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവ പുണ്യവും മനോഹരവുമാണ്. നിങ്ങള് വൈകാതെ അവിടേക്ക് പോകൂ.
തത്രാശു പുരുഷവ്യാഘ്രഃ പാണ്ഡവേയോ ധനഞ്ജയഃ। മോക്ഷയിഷ്യതി ശുദ്ധാത്മാ ദുഃഖാദസ്മാന്ന സംശയഃ
അവിടെ പാണ്ഡവരിൽ ധനഞ്ജയൻ, മനസ്സു ശുദ്ധിയുള്ളവൻ, അവിടെ എത്തി നമ്മെ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കും, സംശയമില്ല.
ഇത്യുക്ത്വാ നാരദഃ സര്വാസ്തത്രൈവാന്തരധീയത।' തസ്യ സര്വാ വയം വീര ശ്രുത്വാ വാക്യമിതോ ഗതാഃ। തദിദം സത്യമേവാദ്യ മോക്ഷിതാഹം ത്വയാഽനഘ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് നാരദൻ അവിടെയെങ്ങും കാണാതായി; വീര, അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഞങ്ങൾ അവിടെയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. ഇന്നാണ് നീ എന്നെ യഥാർത്ഥത്തിൽ മോചിപ്പിച്ചത്, പാപരഹിതനേ.