അഗസ്ത്യതീര്ഥം സൌഭദ്രം പൌലോമം ച സുപാവനമ്। കാരന്ധമം പ്രസന്നം ച മഹമേധഫലം ച തത്
അഗസ്ത്യ തീർത്ഥം, സൗഭദ്രം, അത്യന്തം വിശുദ്ധമായ പോളോമം, ശാന്തമായ കാരന്ധമം, മഹാന്യാഗഫലം നൽകുന്ന ഒരു തീർത്ഥം എന്നിവയൊക്കെയും അവൻ കണ്ടു.
ഭാരദ്വാജസ്യ തീര്ഥം തു പാപപ്രശമനം മഹത്। ഏതാനി പഞ്ച തീര്ഥാനി ദദര്ശ കുരുസത്തമഃ
പാപം നീക്കുന്ന മഹത്തായ ഭാരദ്വാജതീർത്ഥവും അവൻ കണ്ടു. ഈ അഞ്ചു തീർത്ഥങ്ങളാണ് കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ അവിടെ കണ്ടത്.
വിവിക്താന്യുപലക്ഷ്യാഥ താനി തീര്ഥാനി പാണ്ഡവഃ। ദൃഷ്ട്വാ ച വര്ജ്യമാനാനി മുനിഭിര്ധര്മബുദ്ധിഭിഃ
അവിടെയുള്ള തീർത്ഥങ്ങൾ ശൂന്യമായിരിക്കുന്നു എന്ന് ശ്രദ്ധിച്ച പാണ്ഡവൻ, ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള മുനികൾ അവയെ ഒഴിവാക്കുന്നതും കണ്ടു.
തപസ്വിനസ്തതോഽപൃച്ഛത്പ്രാഞ്ജലിഃ കുരുനന്ദനഃ। തീര്ഥാനീമാനി വര്ജ്യന്തേ കിമര്ഥം ബ്രഹ്മവാദിഭിഃ
തുടർന്ന്, കുരുനന്ദനൻ കൈകൂപ്പി ആ തപസ്സുകാരോടു വിനയപൂർവ്വം ചോദിച്ചു: 'ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ ഈ തീർത്ഥങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?'
ഗ്രാഹാഃ പഞ്ച വസന്ത്യേഷു ഹരന്തി ച തപോധനാന്। തത ഏതാനി വര്ജ്യന്തേ തീര്ഥാനി കുരുനന്ദന
'അവിടെ അഞ്ചു മുത്തലയുകൾ താമസിക്കുന്നു. അവ തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായ മുനികളെ പിടിച്ചുകൊള്ളുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ്, കുരുനന്ദനാ, ഈ തീർത്ഥങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒഴിവാക്കുന്നത്.'
തേഷാം ശ്രുത്വാ മഹാബാഹുര്വാര്യമാണസ്തപോധനൈഃ। ജഗാമ താനി തീര്ഥാനി ദ്രഷ്ടും പുരുഷസത്തമഃ
ഇത് കേട്ടശേഷം, തപസ്സുകാരാൽ തടയപ്പെട്ടിട്ടും, ബലവാനായ പുരുഷശ്രേഷ്ഠൻ ആ തീർത്ഥങ്ങൾ കാണാൻ പോയി.
തതഃ സൌഭദ്രമാസാദ്യ മഹര്ഷേസ്തീര്ഥമുത്തമമ്। വിഗാഹ്യ സഹസാ ശൂരഃ സ്നാനം ചക്രേ പരന്തപഃ
പിന്നീട്, മഹർഷിയുടെ ഉത്തമമായ സൗഭദ്രതീർത്ഥം എത്തി, ധൈര്യശാലിയായ അവൻ ഉടൻ തന്നെ വെള്ളത്തിൽ കയറി സ്നാനം ചെയ്തു.
അഥ തം പുരുഷവ്യാഘ്രമന്തര്ജലചരോ മഹാന്। ജഗ്രാഹ ചരണേ ഗ്രാഹഃ കുന്തീപുത്രം ധനഞ്ജയമ്
അപ്പോൾ, വെള്ളത്തിൽ താമസിക്കുന്ന വലിയൊരു മുത്തല, പുരുഷസിംഹനായ കുന്തീപുത്രൻ ധനഞ്ജയന്റെ കാലിൽ പിടിച്ചു.
സ തമാദായ കൌന്തേയോ വിസ്ഫുരന്തം ജലേചരമ്। ഉദതിഷ്ഠന്മഹാബാഹുര്ബലേന ബലിനാം വരഃ
അത് പിടിച്ചു, വെള്ളത്തിൽ കുലുങ്ങുന്ന ആ ജലജീവിയെ കുന്തീപുത്രൻ, ശക്തനായവനും ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായവനും, തന്റെ ബലപ്രയാസത്തോടെ ഉയർത്തി.
ഉത്കൃഷ്ട ഏവ ഗ്രാഹസ്തു സോഽര്ജുനേന യശസ്വിനാ। ബഭൂവ നാരീ കല്യാണീ സര്വാഭരണഭൂഷഇതാ
യശസ്സുള്ള അർജുനൻ അതിനെ പുറത്തേക്ക് വലിച്ചപ്പോൾ, ആ മുത്തല ഉടൻ തന്നെ എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട മനോഹരിയായ സ്ത്രീയായി മാറി.
ദീപ്യമാനാ ശ്രിയാ രാജന്ദിവ്യരൂപാ മനോരമാ। തദദ്ഭുതം മഹദ്ദൃഷ്ട്വാ കുന്തീപുത്രോ ധനഞ്ജയഃ
രാജാവേ, ദിവ്യമായ ആകൃതിയിലും മനോഹരമായ തേജസ്സിലും തിളങ്ങുന്ന ആ അത്ഭുതമായ ദൃശ്യത്തെ കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ ധനഞ്ജയൻ കണ്ടു.
താം സ്ത്രിയം പരമപ്രീത ഇദം വചനമബ്രവീത്। കാ വൈ ത്വമസി കല്യാണികുതോ വാഽസി ജലേചരീ
അവളെ കണ്ടു അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ധനഞ്ജയൻ ചോദിച്ചു: 'ആരാണീ ഭാഗ്യവതിയായ സ്ത്രീ? നീ എവിടുനിന്നാണ് വന്നു, ജലത്തിൽ വസിക്കുന്നവളേ?'
അപ്സരാഽസ്മി മഹാബാഹോ ദേവാരണ്യവിഹാരിണീ
'മഹാബാഹുവേ, ഞാൻ അപ്പസരസ്സാണ്, ദേവതകളുടെ വനങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവളാണ്.'
ഇഷ്ടാ ധനപതേര്നിത്യം വര്ഗാ നാമ മഹാബല। മമ സഖ്യശ്ചതസ്രോഽന്യാഃ സര്വാഃ കാമഗമാഃ ശുഭാഃ
'ധനപതിക്ക് എപ്പോഴും പ്രിയപ്പെട്ടവളായ ശക്തിയുള്ള വർഗ്ഗ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവളാണ് ഞാൻ. നാല് സുഹൃത്തുക്കളും എനിക്ക് കൂടെയുണ്ട്; അവരും മനോഹരികളും ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിക്കാവുന്നവളുമാണ്.'
താഭിഃ സാര്ധം പ്രയാതാഽസ്മി ലോകപാലനിവേശനമ്। തതഃ പശ്യാമഹേ സര്വാ ബ്രാഹ്മണം സംശിതവ്രതമ്
'അവരോടൊപ്പം ഞാൻ ലോകപാലകരുടെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. അവിടെ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും കഠിന വ്രതത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടു.'
രൂപവന്തമധീയാനമേകമേകാന്തചാരിണമ്। തസ്യൈവ തപസാ രാജംസ്തദ്വയം തേജസാ വൃതമ്
'അവൻ സുന്ദരനും പണ്ഡിതനും ഒറ്റയ്ക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നവനുമായിരുന്നു, രാജാവേ. അവന്റെ തപസ്സിന്റെ തേജസ്സിൽ ഞങ്ങൾ മുഴുവൻ മൂടപ്പെട്ടു.'
ആദിത്യ ഇവ തം ദേശം ഇത്വം സര്വ വ്യകാശയത്। തസ്യ ദൃഷ്ട്വാ തപസ്താദൃഗ്രൂപചാദ്ഭുതമുത്തമമ്
'സൂര്യനുപോലെ ആ പ്രദേശം മുഴുവൻ അവൻ പ്രകാശിപ്പിച്ചു. അവന്റെ തപസ്സും അത്ഭുതകരമായ ദിവ്യരൂപവും കണ്ടപ്പോൾ ഞങ്ങൾ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.'
അവതീര്ണാഃ സ്മ തം ദേശം തപോവിഘ്നചികീര്ഷയാ। അഹം ച സൌരഭേയീ ച സമീചീ ബുദ്ബുദാ ലതാ
'അവന്റെ തപസ്സിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കാൻ ഞങ്ങൾ ആ സ്ഥലത്ത് ഇറങ്ങി. ഞാൻ, സൌരഭേയി, സമീചി, ബുധ്ബുദ, ലത — ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും പോയി.'
യൌഗപദ്യേന തം വിപ്രമഭ്യഗച്ഛാമ ഭാരത। ഗായന്ത്യോഽഥഹസന്ത്യശ്ച ലോഭയിത്വാ ച തം ദ്വിജം
'ഭാരതവംശജാ, ഞങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ അടുത്ത് ചെന്നു; പാടിയും ചിരിക്കയും ചെയ്തു, അവനെ ആകർഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.'
സ ച നാസ്മാസു കൃതവാന്മനോ വീര കഥംചന। നാകമ്പത മഹാതേജാഃ സ്ഥിതസ്തപസി നിര്മലേ
'പക്ഷേ, വീരനേ, അവൻ ഞങ്ങളിലൊന്നും മനസ്സു വെച്ചില്ല. മഹാത്മാവായ അവൻ തപസ്സിൽ ഉറച്ചുനിന്നു, അചഞ്ചലനായി.'
സോഽശപത്കുപിതോഽസ്മാംസ്തു ബ്രാഹ്മണഃ ക്ഷത്രിയര്ഷഭ। ഗ്രാഹഭൂതാ ജലേ യൂയം ചരിഷ്യഥ ശതം സമാഃ
'ക്ഷത്രിയശ്രേഷ്ഠാ, അപ്പോൾ കോപിതനായ ആ ബ്രാഹ്മണൻ ഞങ്ങളെ ശപിച്ചു: "നിങ്ങൾ എല്ലാവരും നൂറുവർഷം ജലത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന ജലജീവികളാകട്ടെ" എന്ന്.'
തതോ വയം പ്രവ്യഥിതാഃ സര്വാ ഭാരതസത്തമ। അയാമ ശരണം വിപ്രം തം തപോധനമച്യുതമ്
'ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, അതിനുശേഷം ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അതിയായി വിഷമിച്ചു. ആ തപസ്സിൽ സമ്പന്നനും അചഞ്ചലനുമായ ബ്രാഹ്മണന്റെ അടുക്കൽ അഭയം തേടി.'
രൂപേണ വയസാ ചൈവ കന്ദര്പേണ ച ദര്പിതാഃ। അയുക്തം കൃതവത്യഃ സ്മ ക്ഷന്തുമര്ഹസി നോ ദ്വിജ
'നമ്മുടെ സൗന്ദര്യത്തിലും യൗവനത്തിലും കാമ惭ഭാവത്തിലും അഭിമാനിച്ച് ഞങ്ങൾ തെറ്റു ചെയ്തു. ദ്വിജനേ, ഞങ്ങളെ ക്ഷമിക്കണമേ.'
ഏഷ ഏവ വധോഽസ്മാകം സ്വയം പ്രാപ്തസ്തപോധന। യദ്വയം സംശിതാത്മാനം പ്രലോബ്ധും ത്വാമിഹാഗതാഃ
'നമ്മുടെ ഈ ശിക്ഷ സ്വയം വന്നതാണു, തപസ്സുകാരാ; സ്ഥിരനിഷ്ഠനായവനെ വഞ്ചിക്കാൻ ഞങ്ങൾ ഇവിടെ വന്നതാണ്.'
അവധ്യാസ്തു സ്ത്രിയഃ സൃഷ്ടാ മന്യന്തേ ധര്മചാരിണഃ। തസ്മാദ്ധര്മേണ വര്ധ ത്വം നാസ്മന്ഹിംസിതുമര്ഹസി
'നീതിമാന്മാർ സ്ത്രീകളെ അപ്രഹര്യരാണെന്ന് കരുതുന്നു. അതുകൊണ്ട് നീ ധർമ്മത്തിൽ വളരുക; ഞങ്ങളെ ദോഷപ്പെടുത്തരുത്.'
സര്വഭൂതേഷു ധര്മജ്ഞ മൈത്രോ ബ്രാഹ്മണ ഉച്യതേ। സത്യോ ഭവതു കല്യാണ ഏഷ വാദോ മനീഷിണാമ്
'എല്ലാ ജീവികളോടും സൗഹൃദം പുലർത്തുന്നവനും ധർമ്മം അറിയുന്നവനും ബ്രാഹ്മണനാണ് എന്നു പറയുന്നു. ഭാഗ്യവതിയേ, ഇതാണ് സത്യം; പണ്ഡിതന്മാർ പഠിപ്പിക്കുന്നതും ഇതുതന്നെ.'
ശരണം ച പ്രപന്നാനാം ശിഷ്ടാഃ കുര്വന്തി പാലനമ്। ശരണം ത്വാം പ്രപന്നാഃ സ്മ തസ്മാത്ത്വം ക്ഷന്തുമര്ഹസി
'ശിഷ്ടന്മാർ അഭയം തേടുന്നവരെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾ നിന്നിൽ അഭയം തേടിയിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ നീ ഞങ്ങളെ ക്ഷമിക്കണം.'
ഏവമുക്തഃ സ ധര്മാത്മാ ബ്രാഹ്മണഃ ശുഭകര്മകൃത്। പ്രസാദം കൃതവാന്വീര രവിസോമസമപ്രഭഃ
'അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച, പുണ്യപ്രവൃത്തികളുള്ള ആ ബ്രാഹ്മണൻ, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും പോലെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട്, ദയചെയ്തു.'
ശതം ശതസഹസ്രം തു സര്വമക്ഷയ്യവാചകമ്। പരിമാണം ശതം ത്വേതന്നേദമക്ഷയ്യവാചകമ്
നൂറ്, ആയിരം, എല്ലാം അക്ഷയമാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; പക്ഷേ, ഇവിടെ അളവ് നൂറാണ്, അതിനാൽ ഇത് അക്ഷയമെന്ന് പറയാറില്ല.
യദാ ച വോ ഗ്രാഹഭൂതാ ഗൃഹ്ണന്തീഃ പുരുഷാഞ്ജലേ। ഉത്കര്ഷതി ജലാത്തസ്മാത്സ്ഥലം പുരുഷസത്തമഃ
നിങ്ങൾ പിടിച്ചെടുക്കുന്ന ആത്മാക്കളായി മാറി പുരുഷന്മാരെ കൈകൊണ്ട് പിടിക്കുമ്പോൾ, അത്തരം പുരുഷശ്രേഷ്ഠൻ അവരെ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് കരയിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നു.