തമുവാചാഥ രാജാ സ സാന്ത്വപൂര്വമിദം വചഃ। രാജാ പ്രഭഞ്ജനോ നാമ കുലേഽസ്മിന്സംബഭൂവ ഹ
അപ്പോൾ രാജാവ് സാന്ത്വനത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ഈ വംശത്തിൽ പ്രഭഞ്ജനൻ എന്നൊരു രാജാവ് ഉണ്ടായിരുന്നു.'
അപുത്രഃ പ്രസവേനാര്ഥീ തപസ്തേപേ സ ഉത്തമമ്। ഉഗ്രേണ തപസാ തേന ദേവദേവഃ പിനാകധൃക്
അവൻ മകനില്ലാതെ സന്താനാഗ്രഹത്തോടെ ഉഗ്രമായ തപസ്സു ചെയ്തു. ആ കഠിനമായ തപസ്സിനാൽ ദേവദേവനായ പിനാകധാരിയായ മഹാദേവൻ പ്രസന്നനായി.
ഈശ്വരസ്തോഷിതഃ പാര്ഥ ദേവദേവഃ ഉമാപതിഃ। സ തസ്മൈ ഭഘവാന്പ്രാദാദേകൈകം പ്രസവം കുലേ
പാർഥാ, ഉമയുടെ ഭർത്താവും ദേവന്മാരുടെ ദേവനും ആകുന്ന മഹേശ്വരൻ സന്തോഷത്തോടെ ഈ വംശത്തിലെ ഓരോരുത്തർക്കും ഒരൊറ്റ സന്താനമേ നൽകാമെന്ന് അനുഗ്രഹിച്ചു.
ഏകൈകഃ പ്രസവസ്തസ്മാദ്ഭവത്യസ്മിന്കുലേ സദാ। തേഷാം കുമാരാഃ സര്വേഷാം പൂര്വേഷാം മമ ജജ്ഞിരേ
അതുകൊണ്ട് ഈ കുടുംബത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും ഓരോരുത്തർക്കും ഒരൊറ്റ മകനാണ് ജനിക്കുന്നത്. എന്റെ മുൻപത്തെ പിതാക്കന്മാരുടെ എല്ലാ പുത്രന്മാരും ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് ജനിച്ചത്.
ഏകാ ച മമ കന്യേയം കുലസ്യോത്പാദനീ ഭൃശമ്। പുത്രോ മമായമിതി മേ ഭാവനാ പുരുഷര്ഷഭ
എന്റെ ഈ ഒരു മകളാണ് ഈ വംശം തുടരാൻ ഏറ്റവും പ്രധാനമായത്. ഈ കുട്ടി എന്റെ മകനാണ് എന്നായിരുന്നു എന്റെ മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹം, പുരുഷശ്രേഷ്ഠ.
പുത്രികാഹേതുവിധിനാ സംജ്ഞിതാ ഭരതര്ഷഭ। തസ്മാദേകഃ സുതോ യോഽസ്യാം ജായതേ ഭാരത ത്വയാ
പുത്രികാ എന്ന ആചാരപ്രകാരം, ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, അവളിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന ഒരൊറ്റ മകനാണ് നിന്റെ പുത്രനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.
ഏതച്ഛുല്കം ഭവത്വസ്യാഃ കുലകൃജ്ജായതാമിഹ। ഏതേന സമയേനേമാം പ്രതിഗൃഹ്ണീഷ്വ പാണ്ഡവ
ഇവളെ വിവാഹം ചെയ്യുന്നതിന് ഇതാണ് നിബന്ധന: ഈ വംശത്തിൽ ജനിക്കുന്ന മകനാണ് കുടുംബം തുടരേണ്ടത്. ഈ വ്യവസ്ഥയിൽ അവളെ നീ സ്വീകരിക്കണം, പാണ്ഡവാ.
സ തഥേതി പ്രതിജ്ഞായ താം കന്യാം പ്രതിഗൃഹ്യ ച। `മാസേ ത്രയോദശേ പാര്ഥഃ കൃത്വാ വൈവാഹികീം ക്രിയാമ്।' ഉവാസ നഗരേ തസ്മിന്മാസാംസ്ത്രീന്സ തയാ സഹ
അവൻ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു സമ്മതിച്ച്, ആ പെൺകുട്ടിയെ സ്വീകരിച്ചു. പതിമൂന്നാം മാസത്തിൽ വിവാഹ ചടങ്ങുകൾ നടത്തി, ആ നഗരത്തിൽ അവളോടൊപ്പം മൂന്നു മാസം താമസിച്ചു.
തതഃ സമുദ്രേ തീര്ഥാനി ദക്ഷിമേ ഭരതര്ഷഭഃ। അഭ്യഗച്ഛത്സുപുണ്യാനി സോഭിതാനി തപസ്വിഭിഃ
അതിനുശേഷം, ഭാരതശ്രേഷ്ഠൻ ദക്ഷിണ ദിക്കിലുള്ള സമുദ്ര തീരത്തെ വിശുദ്ധതീർത്ഥങ്ങൾ, തപസ്സുകാരാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അത്യന്തം പുണ്യമായ സ്ഥലങ്ങൾ, സന്ദർശിച്ചു.
വര്ജയന്തി സ്മ തീര്താനി തത്ര പഞ്ച സമ താപസാഃ। അവകീര്ണാനി യാന്യാസന്പുരസ്താത്തു തപസ്വിഭിഃ
അവിടെ അഞ്ചു തപസ്സുകാർ മുൻപ് മറ്റുതപസ്സുകാർ അശുദ്ധമാക്കിയ ചില തീർത്ഥങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി പോകാറുണ്ടായിരുന്നു.
അഗസ്ത്യതീര്ഥം സൌഭദ്രം പൌലോമം ച സുപാവനമ്। കാരന്ധമം പ്രസന്നം ച മഹമേധഫലം ച തത്
അഗസ്ത്യ തീർത്ഥം, സൗഭദ്രം, അത്യന്തം വിശുദ്ധമായ പോളോമം, ശാന്തമായ കാരന്ധമം, മഹാന്യാഗഫലം നൽകുന്ന ഒരു തീർത്ഥം എന്നിവയൊക്കെയും അവൻ കണ്ടു.
ഭാരദ്വാജസ്യ തീര്ഥം തു പാപപ്രശമനം മഹത്। ഏതാനി പഞ്ച തീര്ഥാനി ദദര്ശ കുരുസത്തമഃ
പാപം നീക്കുന്ന മഹത്തായ ഭാരദ്വാജതീർത്ഥവും അവൻ കണ്ടു. ഈ അഞ്ചു തീർത്ഥങ്ങളാണ് കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ അവിടെ കണ്ടത്.
വിവിക്താന്യുപലക്ഷ്യാഥ താനി തീര്ഥാനി പാണ്ഡവഃ। ദൃഷ്ട്വാ ച വര്ജ്യമാനാനി മുനിഭിര്ധര്മബുദ്ധിഭിഃ
അവിടെയുള്ള തീർത്ഥങ്ങൾ ശൂന്യമായിരിക്കുന്നു എന്ന് ശ്രദ്ധിച്ച പാണ്ഡവൻ, ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള മുനികൾ അവയെ ഒഴിവാക്കുന്നതും കണ്ടു.
തപസ്വിനസ്തതോഽപൃച്ഛത്പ്രാഞ്ജലിഃ കുരുനന്ദനഃ। തീര്ഥാനീമാനി വര്ജ്യന്തേ കിമര്ഥം ബ്രഹ്മവാദിഭിഃ
തുടർന്ന്, കുരുനന്ദനൻ കൈകൂപ്പി ആ തപസ്സുകാരോടു വിനയപൂർവ്വം ചോദിച്ചു: 'ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ ഈ തീർത്ഥങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?'
ഗ്രാഹാഃ പഞ്ച വസന്ത്യേഷു ഹരന്തി ച തപോധനാന്। തത ഏതാനി വര്ജ്യന്തേ തീര്ഥാനി കുരുനന്ദന
'അവിടെ അഞ്ചു മുത്തലയുകൾ താമസിക്കുന്നു. അവ തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായ മുനികളെ പിടിച്ചുകൊള്ളുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ്, കുരുനന്ദനാ, ഈ തീർത്ഥങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒഴിവാക്കുന്നത്.'
തേഷാം ശ്രുത്വാ മഹാബാഹുര്വാര്യമാണസ്തപോധനൈഃ। ജഗാമ താനി തീര്ഥാനി ദ്രഷ്ടും പുരുഷസത്തമഃ
ഇത് കേട്ടശേഷം, തപസ്സുകാരാൽ തടയപ്പെട്ടിട്ടും, ബലവാനായ പുരുഷശ്രേഷ്ഠൻ ആ തീർത്ഥങ്ങൾ കാണാൻ പോയി.
തതഃ സൌഭദ്രമാസാദ്യ മഹര്ഷേസ്തീര്ഥമുത്തമമ്। വിഗാഹ്യ സഹസാ ശൂരഃ സ്നാനം ചക്രേ പരന്തപഃ
പിന്നീട്, മഹർഷിയുടെ ഉത്തമമായ സൗഭദ്രതീർത്ഥം എത്തി, ധൈര്യശാലിയായ അവൻ ഉടൻ തന്നെ വെള്ളത്തിൽ കയറി സ്നാനം ചെയ്തു.
അഥ തം പുരുഷവ്യാഘ്രമന്തര്ജലചരോ മഹാന്। ജഗ്രാഹ ചരണേ ഗ്രാഹഃ കുന്തീപുത്രം ധനഞ്ജയമ്
അപ്പോൾ, വെള്ളത്തിൽ താമസിക്കുന്ന വലിയൊരു മുത്തല, പുരുഷസിംഹനായ കുന്തീപുത്രൻ ധനഞ്ജയന്റെ കാലിൽ പിടിച്ചു.
സ തമാദായ കൌന്തേയോ വിസ്ഫുരന്തം ജലേചരമ്। ഉദതിഷ്ഠന്മഹാബാഹുര്ബലേന ബലിനാം വരഃ
അത് പിടിച്ചു, വെള്ളത്തിൽ കുലുങ്ങുന്ന ആ ജലജീവിയെ കുന്തീപുത്രൻ, ശക്തനായവനും ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായവനും, തന്റെ ബലപ്രയാസത്തോടെ ഉയർത്തി.
ഉത്കൃഷ്ട ഏവ ഗ്രാഹസ്തു സോഽര്ജുനേന യശസ്വിനാ। ബഭൂവ നാരീ കല്യാണീ സര്വാഭരണഭൂഷഇതാ
യശസ്സുള്ള അർജുനൻ അതിനെ പുറത്തേക്ക് വലിച്ചപ്പോൾ, ആ മുത്തല ഉടൻ തന്നെ എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട മനോഹരിയായ സ്ത്രീയായി മാറി.
ദീപ്യമാനാ ശ്രിയാ രാജന്ദിവ്യരൂപാ മനോരമാ। തദദ്ഭുതം മഹദ്ദൃഷ്ട്വാ കുന്തീപുത്രോ ധനഞ്ജയഃ
രാജാവേ, ദിവ്യമായ ആകൃതിയിലും മനോഹരമായ തേജസ്സിലും തിളങ്ങുന്ന ആ അത്ഭുതമായ ദൃശ്യത്തെ കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ ധനഞ്ജയൻ കണ്ടു.
താം സ്ത്രിയം പരമപ്രീത ഇദം വചനമബ്രവീത്। കാ വൈ ത്വമസി കല്യാണികുതോ വാഽസി ജലേചരീ
അവളെ കണ്ടു അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ധനഞ്ജയൻ ചോദിച്ചു: 'ആരാണീ ഭാഗ്യവതിയായ സ്ത്രീ? നീ എവിടുനിന്നാണ് വന്നു, ജലത്തിൽ വസിക്കുന്നവളേ?'
അപ്സരാഽസ്മി മഹാബാഹോ ദേവാരണ്യവിഹാരിണീ
'മഹാബാഹുവേ, ഞാൻ അപ്പസരസ്സാണ്, ദേവതകളുടെ വനങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവളാണ്.'
ഇഷ്ടാ ധനപതേര്നിത്യം വര്ഗാ നാമ മഹാബല। മമ സഖ്യശ്ചതസ്രോഽന്യാഃ സര്വാഃ കാമഗമാഃ ശുഭാഃ
'ധനപതിക്ക് എപ്പോഴും പ്രിയപ്പെട്ടവളായ ശക്തിയുള്ള വർഗ്ഗ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവളാണ് ഞാൻ. നാല് സുഹൃത്തുക്കളും എനിക്ക് കൂടെയുണ്ട്; അവരും മനോഹരികളും ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിക്കാവുന്നവളുമാണ്.'
താഭിഃ സാര്ധം പ്രയാതാഽസ്മി ലോകപാലനിവേശനമ്। തതഃ പശ്യാമഹേ സര്വാ ബ്രാഹ്മണം സംശിതവ്രതമ്
'അവരോടൊപ്പം ഞാൻ ലോകപാലകരുടെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. അവിടെ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും കഠിന വ്രതത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടു.'
രൂപവന്തമധീയാനമേകമേകാന്തചാരിണമ്। തസ്യൈവ തപസാ രാജംസ്തദ്വയം തേജസാ വൃതമ്
'അവൻ സുന്ദരനും പണ്ഡിതനും ഒറ്റയ്ക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നവനുമായിരുന്നു, രാജാവേ. അവന്റെ തപസ്സിന്റെ തേജസ്സിൽ ഞങ്ങൾ മുഴുവൻ മൂടപ്പെട്ടു.'
ആദിത്യ ഇവ തം ദേശം ഇത്വം സര്വ വ്യകാശയത്। തസ്യ ദൃഷ്ട്വാ തപസ്താദൃഗ്രൂപചാദ്ഭുതമുത്തമമ്
'സൂര്യനുപോലെ ആ പ്രദേശം മുഴുവൻ അവൻ പ്രകാശിപ്പിച്ചു. അവന്റെ തപസ്സും അത്ഭുതകരമായ ദിവ്യരൂപവും കണ്ടപ്പോൾ ഞങ്ങൾ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.'
അവതീര്ണാഃ സ്മ തം ദേശം തപോവിഘ്നചികീര്ഷയാ। അഹം ച സൌരഭേയീ ച സമീചീ ബുദ്ബുദാ ലതാ
'അവന്റെ തപസ്സിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കാൻ ഞങ്ങൾ ആ സ്ഥലത്ത് ഇറങ്ങി. ഞാൻ, സൌരഭേയി, സമീചി, ബുധ്ബുദ, ലത — ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും പോയി.'
യൌഗപദ്യേന തം വിപ്രമഭ്യഗച്ഛാമ ഭാരത। ഗായന്ത്യോഽഥഹസന്ത്യശ്ച ലോഭയിത്വാ ച തം ദ്വിജം
'ഭാരതവംശജാ, ഞങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ അടുത്ത് ചെന്നു; പാടിയും ചിരിക്കയും ചെയ്തു, അവനെ ആകർഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.'
സ ച നാസ്മാസു കൃതവാന്മനോ വീര കഥംചന। നാകമ്പത മഹാതേജാഃ സ്ഥിതസ്തപസി നിര്മലേ
'പക്ഷേ, വീരനേ, അവൻ ഞങ്ങളിലൊന്നും മനസ്സു വെച്ചില്ല. മഹാത്മാവായ അവൻ തപസ്സിൽ ഉറച്ചുനിന്നു, അചഞ്ചലനായി.'