തസ്യ ചാര്തസ്യ തൈര്വാക്യൈശ്ചോദ്യമാനഃ പുനഃപുനഃ। ആക്രന്ദേ തത്ര കൌന്തേയശ്ചിന്തയാമാസ ദുഃഖിതഃ
ആ ദു:ഖിത ബ്രാഹ്മണന്റെ വാക്കുകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും കേട്ട്, കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ ആ നിലവിളികളിൽ ദു:ഖത്തോടെ ആലോചിച്ചു.
ഹ്രിയമാണേ ധനേ തസ്മിന്ബ്രാഹ്മണസ്യ തപസ്വിനഃ। അശ്രുപ്രമാര്ജനം തസ്യ കര്തവ്യമിതി നിശ്ചയഃ
തപസ്സുകാരനായ ബ്രാഹ്മണന്റെ സമ്പത്ത് കവർച്ച ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ, അവന്റെ കണ്ണീർ തുടയ്ക്കേണ്ടത് തന്റെ കടമയാണെന്ന് അവൻ ഉറപ്പാക്കി.
ഉപര്രേക്ഷണജോഽധര്മഃ സുമഹാന്സ്യാന്മഹീപതേഃ। യദ്യസ്യ രുദതോ ദ്വാരി ന കരോമ്യദ്യ രക്ഷണമ്
ഇന്ന് കരയുന്ന ഒരാളുടെ വാതിലിൽ ഞാൻ രക്ഷ നൽകാതെ ഇരുന്നതിൽ രാജാവിന് വലിയ അധർമ്മം ഉണ്ടാകും.
അനാസ്തിക്യം ച സര്വേഷാമസ്മാകമപി രക്ഷണേ। പ്രതിതിഷ്ഠേത ലോകേഽസ്മിന്നധര്മശ്ചൈവ നോ ഭവേത്
നാം രക്ഷ നൽകാതെ ഇരുന്നാൽ, എല്ലാവരിലും വിശ്വാസം ഇല്ലാതാവും; ഈ ലോകത്ത് അധർമ്മം വളരും.
അനാപൃച്ഛയ തു രാജാനം ഗതേ മയി ന സംശയഃ। അജാതശത്രോര്നൃപതേര്മയി ചൈവാനൃതം ഭവേത്
രാജാവിനോട് അനുവാദം ചോദിക്കാതെ ഞാൻ പോയാൽ, അജാതശത്രുവിനും എനിക്കും കള്ളം ചൊല്ലിയെന്ന അപവാദം വരും.
അനുപ്രവേശേ രാജ്ഞസ്തു വനവാസോ ഭവേന്മമ। സര്വമന്യത്പരിഹൃതം ധര്ഷണാത്തു മഹീപതേഃ
രാജാവിന്റെ അനുവാദമില്ലാതെ അകത്തേക്ക് കടന്നാൽ എനിക്ക് വനവാസം വേണം; മറ്റൊന്നും ഒഴിവാക്കാമെങ്കിലും രാജാവിന്റെ ആജ്ഞ ലംഘിക്കരുത്.
അധര്മോ വൈ മഹാനസ്തു വനേ വാ മരണം മമ। ശരീരസ്യ വിനാശേന ധര്മ ഏവ വിശിഷ്യതേ
അങ്ങനെ ചെയ്താൽ വലിയ അധർമ്മം സംഭവിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ എനിക്ക് വനത്തിൽ മരണം വരാം; എങ്കിലും ശരീരം നശിച്ചാലും ധർമ്മം ഏറ്റവും പ്രധാനമാണ്.
ഏവം വിനിശ്ചിത്യ തതഃ കുന്തീപുത്രോ ധനഞ്ജയഃ। അനുപ്രവിശ്യ രാജാനമാപൃച്ഛയ ച വിശാംപതേ
ഇങ്ങനെ ഉറപ്പാക്കിയ ശേഷം, കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ ധനഞ്ജയൻ അകത്തു കടന്ന് ജനങ്ങളുടെ രാജാവിനോട് അനുവാദം ചോദിച്ചു.
മുഖമാച്ഛാദ്യ നിബിഡമുത്തരീയേണ വാസസാ। അഗ്രജം ചാര്ജുനോ ഗേഹാദഭിവാദ്യാശു നിഃസൃതഃ
മുഖം വസ്ത്രത്തിൽ മൂടി, അർജുനൻ തന്റെ മൂത്ത സഹോദരനോട് നമസ്കരിച്ച് വേഗത്തിൽ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് പോയി.
ധനുരാദായ സംഹൃഷ്ടോ ബ്രാഹ്മണം പ്രത്യഭാഷത। ബ്രാഹ്മണാ ഗമ്യതാം ശീഘ്രം യാവത്പരധനൈര്ഷിണഃ
വില്ലെടുത്ത് സന്തോഷത്തോടെ, അർജുനൻ ബ്രാഹ്മണനോട് പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണനേ, കള്ളന്മാർ ഇപ്പോഴും നിന്റെ സമ്പത്ത് കൈവശം വച്ചിരിക്കുമ്പോൾ നാം വേഗത്തിൽ പോകാം.'
ന ദൂരേ തേ ഗതാഃ ക്ഷുദ്രാസ്താവദ്ഗച്ഛാവഹേ സഹ। യാവന്നിവര്തയാമ്യദ്യ ചോരഹസ്താദ്ധനം തവ
അവ ചെറിയ കള്ളന്മാർ ഇതുവരെ ദൂരെയില്ല; നമുക്ക് ഒരുമിച്ച് പോകാം, ഇന്നുതന്നെ ഞാൻ നിന്റെ ധനം അവരിൽ നിന്ന് തിരിച്ചു വാങ്ങാം.
സോഽനുസൃത്യ മഹാബാഹുര്ധന്വീ വര്മീ രഥീ ധ്വജീ। ശരൈര്വിധ്വസ്യ താംശ്ചോരാനവജിത്യ ച തദ്ധനമ്
ശക്തനായ ധനുര്ധരിയും കാവൽ ധരിച്ചും പതാകയുള്ള രഥത്തിൽ കയറി, അവൻ ആ കള്ളന്മാരെ പിന്തുടർന്നു, അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവരെ ചിതറിച്ചു, ആ ധനം വീണ്ടെടുത്തു.
ബ്രാഹ്മണം സമുപാകൃത്യ യശഃ പ്രാപ്യ ച പാണ്ഡവഃ। തതസ്തദ്ഗേധനം പാര്ഥോ ദത്ത്വാ തസ്മൈ ദ്വിജാതയേ
ബ്രാഹ്മണനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടു വന്ന്, പ്രശസ്തി നേടി, പാണ്ഡുവിന്റെ മകൻ ആ ധനം ആ ദ്വിജനു തിരികെ നൽകി.
ആജഗാമ പുരം വീരഃ സവ്യസാചീ ധനഞ്ജയഃ। സോഽഭിവാദ്യ ഗുരൂന്സര്വാന്സര്വൈശ്ചാപ്യഭിനന്ദിതഃ
വീരനായ സവ്യസാചി ധനഞ്ജയൻ നഗരത്തിലേക്ക് വന്നു, ഗുരുക്കന്മാരെ എല്ലാവരെയും വന്ദിച്ചു, എല്ലാവരാലും ആവേശത്തോടെ സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടു.
ധര്മരാജമുവാചേദം വ്രതമാദിശ മേ പ്രഭോ। സമയഃ സമതിക്രാന്തോ ഭവത്സംദര്ശനേ മയാ
അവൻ ധർമ്മരാജനോടു പറഞ്ഞു: 'പ്രഭോ, എന്റെ വ്രതത്തിൽ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് കല്പിക്കൂ; നിങ്ങളെ കാണാനുള്ള സമയപരിധി എനിക്ക് കഴിഞ്ഞു.'
വനവാസം ഗമിഷ്യാമി സമയോ ഹ്യേഷ നഃ കൃതഃ। ഇത്യുക്തോ ധര്മരാസ്തു സഹസാ വാക്യമപ്രിയമ്
'ഞാൻ കാടിലേക്ക് പോകുന്നു, കാരണം അതാണ് നമ്മൾ തമ്മിൽ ചെയ്ത ഉടമ്പടി.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ധർമ്മരാജൻ അപ്രിയമായ വാക്കുകൾ പെട്ടെന്ന് പറഞ്ഞു.
കഥമിത്യബ്രവീദ്വാചാ ശോകാര്തഃ സജ്ജമാനയാ। യുധിഷ്ഠിരോ ഗുഡാകേശം ഭ്രാതാ ഭ്രാതരമച്യുതമ്
ദുഃഖഭാരിതനും തയ്യാറെടുക്കുന്നവനുമായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, തൻ്റെ പാവമില്ലാത്ത സഹോദരനായ ഗുഡാകേശനോടു, 'ഇത് എങ്ങനെയാണ്?' എന്നു ചോദിച്ചു.
ഉവാച ദീനോ രാജാ ച ധനഞ്ജയമിദം വചഃ। പ്രമാണമസ്മി യദി തേ മത്തഃ ശൃണു വചോഽനഘ
ദുഃഖിതനായ രാജാവ് ധനഞ്ജയനോടു പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ നിന്റെ മേൽ അധികാരിയാണെങ്കിൽ, അകാരണമായവനേ, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കു.'
അനുപ്രവേശേ യദ്വീര കൃതവാംസ്ത്വം മമാപ്രിയമ്। സര്വം തദനുജാനാമി വ്യലീകം ന ച മേ ഹൃദി
'വീരാ, എന്റെ വേണ്ടി നീ ചെയ്ത അതിനാൽ എനിക്ക് ദുഃഖം ഉണ്ടെങ്കിലും, അതെല്ലാം ഞാൻ സമ്മതിക്കുന്നു; അതിൽ എനിക്ക് മനസ്സിൽ കുറ്റം ഒന്നുമില്ല.'
ഗുരോരനുപ്രവേശോ ഹി നോപഘാതോ യവീയസഃ। യവീയസോഽനുപ്രവേശോ ജ്യേഷ്ഠസ്യ വിധിലോപകഃ
'ഗുരുവിനേക്കാൾ പ്രായം കുറഞ്ഞവൻ അകത്തേക്ക് വരുന്നതിൽ തെറ്റില്ല; എന്നാൽ പ്രായം കുറഞ്ഞവൻ മുതിർന്നവനേക്കാൾ മുമ്പ് കടന്നാൽ, അതാണ് നിയമലംഘനം.'
നിവര്തസ്വ മഹാബാഹോ കുരുഷ്വ വചനം മമ। ന ഹി തേ ധര്മലോപോഽസ്തി ന ച തേ ധര്പണാ കൃതാ
'മഹാബാഹുവേ, തിരിച്ചു വരിക, എന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കൂ; നീ ധർമ്മം ലംഘിച്ചിട്ടില്ല, എനിക്കു നീ ലജ്ജ ഉണ്ടാക്കിയതുമില്ല.'
ന വ്യാജേന ചരേദ്ധര്മമിതി മേ ഭവതഃ ശ്രുതമ്। ന സത്യാദ്വിചലിഷ്യാമി സത്യേനായുധമാലഭേ
'വഞ്ചനയോടെ ധർമ്മം പാലിക്കരുതെന്ന് ഞാൻ നിന്നിൽ നിന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്; ഞാൻ സത്യത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുമാറില്ല, സത്യത്താൽ ആയുധം എടുക്കുന്നു.'
സോഽഭ്യനുജ്ഞായ രാജാനം വനചര്യായ ദീക്ഷിതഃ। വനേ ദ്വാദശ മാസാംസ്തു വാസായാനുജഗാമ ഹ
അങ്ങനെ രാജാവിന്റെ അനുമതി വാങ്ങി, വനവാസത്തിനായി പ്രതിജ്ഞയെടുത്ത്, അവൻ പന്ത്രണ്ട് മാസം കാട്ടിൽ താമസിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.
തം പ്രയാന്തം മഹാബാഹും കൌരവാണാം യശസ്കരമ്। അനുജഗ്മുര്മഹാത്മാനോ ബ്രാഹ്മണാ വേദപാരഗാഃ
കൗരവർക്ക് മഹത്വം നൽകുന്ന ആ മഹാബാഹുവൻ യാത്രയാകുമ്പോൾ, മഹാത്മാക്കളായ, വേദപാരായണരായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ അവനെ പിന്തുടർന്നു.
വേദവേദാങ്ഗവിദ്വാസസ്തഥൈവാധ്യാത്മചിന്തകാഃ। ഭൈക്ഷാശ്ച ഭഗവദ്ഭക്താഃ സൂതാഃ പൌരാണികാശ്ച യേ
വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പഠിച്ചവർ, ആത്മചിന്തയിൽ ഏർപ്പെട്ടവർ, ഭഗവന്തിൽ ഭക്തിയുള്ള ഭിക്ഷുക്കൾ, സൂതന്മാർ, പുരാണകഥാകന്മാർ എന്നിവരും കൂട്ടായി പോയി.
കഥകാശ്ചാപരേ രാജഞ്ശ്രമണാശ്ച വനൌകസഃ। ദിവ്യാഖ്യാനാനി യേ ചാപി പഠന്തി മധുരം ദ്വിജാഃ
കഥ പറയുന്നവർ, കാട്ടിൽ വസിക്കുന്ന സന്യാസികൾ, ദിവ്യകഥകൾ മധുരമായി പാരായണം ചെയ്യുന്ന ദ്വിജന്മാർ എന്നിവരും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു, രാജാവേ.
ഏതൈശ്ചാന്യൈശ്ച ബഹുഭിഃ സഹായൈഃ പാണ്ഡുനന്ദനഃ। വൃതഃ ശ്ലക്ഷ്ണകഥൈഃ പ്രായാന്മരുദ്ഭിരിവ വാസവഃ
ഇവരോടും അനേകം കൂട്ടുകാരോടും ചുറ്റപ്പെട്ട്, പാണ്ഡുവിന്റെ മകൻ, മൃദുവായ കഥകളോടൊപ്പം, മരുതുകളെപ്പോലെ ഇന്ദ്രൻപോലെ യാത്രയായി.
രമണീയാനി ചിത്രാണി വനാനി ച സരാംസി ച। സരിതഃ സാഗരാംശ്ചൈവ ദേശാനപി ച ഭാരത
അവൻ മനോഹരവും വിചിത്രവുമായ കാടുകളും തടാകങ്ങളും നദികളും സമുദ്രങ്ങളും അനേകം പ്രദേശങ്ങളും കണ്ടു, ഭാരതാ.
പുണ്യാന്യപി ച തീര്ഥാനി ദദര്ശ ഭരതര്ഷഭഃ। സ ഗങ്ഗാദ്വാരമാശ്രിത്യ നിവേശമകരോത്പ്രഭുഃ
ഭരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ പുണ്യമായ തീർത്ഥങ്ങൾ കണ്ടു, ഗംഗയുടെ വാതായനത്തിൽ തമ്പു കെട്ടി അവിടെ താമസമാരംഭിച്ചു.
തത്ര തസ്യാദ്ഭുതം കര്മ ശൃണു ത്വം ജനമേജയ। കൃതവാന്യദ്വിശുദ്ധാത്മാ പാണ്ഡൂനാം പ്രവരോ ഹി സഃ
അവിടെ അവൻ ചെയ്ത അത്ഭുതകരമായ പ്രവൃത്തിയെക്കുറിച്ച് നീ കേൾക്കണം, ജനമേജയ, പാണ്ഡവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമനും ശുദ്ധഹൃദയനുമായവൻ അതാണ് ചെയ്തത്.