തതോ ദേവര്ഷയഃ സര്വേ സിദ്ധാശ്ച പരമര്ഷയഃ। ജഗ്മുസ്തദാ പരമാര്തിം ദൃഷ്ട്വാ തത്കദനം മഹത്
അപ്പോൾ ദേവർഷിമാരും സിദ്ധന്മാരും മഹർഷിമാരും ആ മഹത്തായ കൊല്ലയും അതിനാൽ ഉണ്ടായ ദു:ഖവും കണ്ടു അവിടേക്ക് ഒന്നിച്ചു വന്നു.
തേഽഭിജഗ്മുര്ജിതക്രോധാ ജിതാത്മാനോ ജിതേന്ദ്രിയാഃ। പിതാമഹസ്യ ഭനം ജഗതഃ കൃപയാ തദാ
കോപം ജയിച്ചവരും ആത്മാവിനെ നിയന്ത്രിച്ചവരും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കീഴടക്കിയവരും, ലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവിനോട് കരുണയോടെ സമീപിച്ചു.
തതോ ദദൃശുരാസീനം സഹ ദേവൈഃ പിതാമഹമ്। സിദ്ധൈര്ബ്രഹ്മര്ഷിഭിശ്ചൈവ സമന്താത്പരിവാരിതമ്
അവിടെ അവർ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്ന ബ്രഹ്മാവിനെ കണ്ടു; ചുറ്റും സിദ്ധന്മാരും ബ്രഹ്മർഷിമാരും നിറഞ്ഞിരുന്നു.
തത്ര ദേവോ മഹാദേവസ്തത്രാഗ്നിര്വായുനാ സഹ। ചന്ദ്രാദിത്യൌ ച ശക്രശ്ച പാരമേഷ്ഠ്യാസ്തഥര്ഷയഃ
അവിടെ മഹാദേവനും അഗ്നിയും വായുവിനോടൊപ്പം, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഇന്ദ്രനും സൃഷ്ടികർത്താക്കളും മഹർഷിമാരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
വൈഖാനസാ വാലഖില്യാ വാനപ്രസ്ഥാ മരീചിപാഃ। അജാശ്ചൈവാവിമൂഢാശ്ച തേജോഗര്ഭാസ്തപസ്വിനഃ
വൈഖാനസന്മാർ, വാലഖില്യന്മാർ, വനവാസികൾ, മരീചിപന്മാർ, ജനനം ഇല്ലാത്തവരും ജ്ഞാനികളുമായവരും, തേജസ്സുള്ള തപസ്സുകാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഋഷയഃ സര്വ ഏവൈതേ പിതാമഹമുപാഗമന്। തതോഽഭിഗമ്യ തേ ദീനാഃ സര്വ ഏവ മഹര്ഷയഃ
ഈ മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും ബ്രഹ്മാവിനെ സമീപിച്ചു; അവിടെ എത്തിയ ശേഷം, ദു:ഖിതരായ മഹർഷിമാർ ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു.
സുന്ദോപസുന്ദയൌഃ കര്മ സര്വമേവ ശശംസിരേ। യഥാ ഹൃതം യഥാ ചൈവ കൃതം യേന ക്രമേണ ച
സുന്ദനും ഉപസുന്ദനും ചെയ്ത എല്ലാ കാര്യങ്ങളും, എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു, ആരാണ് ചെയ്തത്, എങ്ങനെ നടന്നു എന്നതെല്ലാം അവർ വിശദമായി പറഞ്ഞു.
ന്യവേദയംസ്തതഃ സര്വമഖിലേന പിതാമഹേ। തതോ ദേവഗണാഃ സര്വേ തേ ചൈവ പരമര്ഷയഃ
അവർക്കുള്ളത് എല്ലാം പൂർണ്ണമായി ബ്രഹ്മാവിനോട് അറിയിച്ചു; ദേവഗണങ്ങളും മഹർഷിമാരും അങ്ങനെ ചെയ്തു.
തമേവാര്ഥം പുരസ്കൃത്യ പിതാമഹമചോദയന്। തതഃ പിതാമഹഃ ശ്രുത്വാ സര്വേഷാം തദ്വചസ്തദാ
അവരുടെ ആ പ്രശ്നം മുന്നിൽ വെച്ച്, അവർ ബ്രഹ്മാവിനോട് അപേക്ഷിച്ചു; അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു.
മുഹൂര്തമിവ സംചിന്ത്യ കര്തവ്യസ്യ ച നിശ്ചയമ്। തയോര്വധം സമുദ്ദിശ്യ വിശ്വകര്മാണമാഹ്വയത്
ഒരു നിമിഷം ആലോചിച്ച ശേഷം എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് തീരുമാനിച്ച്, ആ ഇരുവരെയും നശിപ്പിക്കാൻ വിസ്വകർമ്മയെ വിളിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ ച വിശ്വകര്മാണം വ്യാദിദേശ പിതാമഹഃ। സൃജ്യതാം പ്രാര്ഥനീയൈകാ പ്രമദേതി മഹാതപാഃ
വിശ്വകർമ്മയെ കണ്ടു ബ്രഹ്മാവ് കല്പിച്ചു: 'ഒരു മനോഹരിയായ സ്ത്രീയെ സൃഷ്ടിക്കണം, മഹാതപസ്സുകാരാ' എന്ന്.
പിതാമഹം നമസ്കൃത്യ തദ്വാക്യമഭിനന്ദ്യ ച। നിര്മമേ യോഷിതം ദിവ്യാം ചിന്തയിത്വാ പുനഃപുനഃ
ബ്രഹ്മാവിനെ നമസ്കരിച്ചു, അവന്റെ വാക്കുകൾ ആനന്ദത്തോടെ സ്വീകരിച്ച്, വിശ്വകർമ്മ വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ച് ദിവ്യമായൊരു സ്ത്രീയെ സൃഷ്ടിച്ചു.
ത്രിഷു ലോകേഷു യത്കിംചിദ്ഭൂതം സ്ഥാവരജങ്ഗമമ്। സമാനയദ്ദര്ശനീയം തത്തദത്ര സ വിശ്വവിത്
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുണ്ടായിരുന്ന സകല സുന്ദരതയും, ചലനമുള്ളതും അചലമായതും, വിശ്വകർമ്മ അവിടെ ഒന്നിച്ചു കൂട്ടി.
കോടിശശ്ചൈവ രത്നാനി തസ്യാ ഗാത്രേ ന്യവേശത്। താം രത്നസങ്ഘാതമയീമസൃജദ്ദേവരൂപിണീമ്
അവളുടെ ശരീരത്തിൽ കോടിക്കണക്കിന് രത്നങ്ങൾ അണിയിച്ചു; ദേവതയുടെ രൂപത്തിൽ രത്നങ്ങൾകൊണ്ടൊരു ദേഹമാണ് അവൻ സൃഷ്ടിച്ചത്.
സാ പ്രയത്നേന മഹതാ നിര്മിതാ വിശ്വകര്മണാ। ത്രിഷു ലോകേഷു നാരീണാം രൂപേണാപ്രതിമാഭവത്
വിശ്വകർമ്മ വലിയ ശ്രദ്ധയോടെ സൃഷ്ടിച്ച ആ സ്ത്രീ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുമുള്ള സ്ത്രീകളിൽ സൌന്ദര്യത്തിൽ തുല്യരില്ലാത്തവളായി.
ന തസ്യാഃ സൂക്ഷ്മമപ്യസ്തി യദ്ഗാത്രേ രൂപസംപദാ। നിയുക്താ യത്ര വാ ദൃഷ്ടിര്ന സജ്ജതി നിരീക്ഷതാമ്
അവളുടെ ശരീരത്തിൽ സൌന്ദര്യത്തിൽ ചെറിയൊരു ദോഷവും ഇല്ലായിരുന്നു; ആരെങ്കിലും അവളെ നോക്കുമ്പോൾ കണ്ണ് അവളിൽ നിന്ന് തിരിയാൻ മനസ്സില്ലായിരുന്നു.
സാ വിഗ്രഹവതീവ ശ്രീഃ കാമരൂപാ വപുഷ്മതീ। `പിതാമഹമുപാതിഷ്ഠത്കിം കരോമീതി ചാബ്രവീത്
അവൾ സൌഭാഗ്യത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമായ്, ഇഷ്ടരൂപം എടുക്കാൻ കഴിവുള്ളതായും ഭംഗിയുള്ളതായും, ബ്രഹ്മാവിനെ സമീപിച്ച്, 'ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?' എന്ന് ചോദിച്ചു.
പ്രീതോ ഭൂത്വാ സ ദൃഷ്ട്വൈവ പ്രീത്യാ ചാസ്യൈ വരം ദദൌ। കാന്തത്വം സര്വഭൂതാനാം സാശ്രിയാനുത്തമം വപുഃ
അവളെ കണ്ടു സന്തോഷത്തോടെ, ബ്രഹ്മാവ് അവളെ അനുഗ്രഹിച്ചു: എല്ലാ ജീവികളിലും പരമമായ ആകർഷണവും ഐശ്വര്യവും ഉള്ള സൌന്ദര്യവും അവൾക്കു ലഭിക്കട്ടെ എന്ന്.
സാ തേന വരദാനേന കര്തുശ്ച ക്രിയയാ തദാ।' ജഹാര സര്വഭൂതാനാം ചക്ഷൂംഷി ച മനാംസി ച
അവളുടെ അനുഗ്രഹത്താലും സൃഷ്ടാവിന്റെ ആ കർമ്മത്താലും, അവൾ എല്ലാ ജീവികളുടെ കണ്ണുകളും മനസ്സുകളും അകറ്റി.
തിലംതിലം സമാനീയ രത്നാനാം യദ്വിനിര്മിതാ। തിലോത്തമേതി തത്തസ്യാ നാമ ചക്രേ പിതാമഹഃ
എല്ലാ രത്നങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ഏറ്റവും നല്ല കണികൾ കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, അവളുടെ പേര് തിലോത്തരമെന്ന് പിതാമഹൻ വെച്ചു.
ബ്രഹ്മാണം സാ നമസ്കൃത്യ പ്രാഞ്ജലിര്വാക്യമബ്രവീത്। കിം കാര്യം മയി ഭൂതേശ യേനാസ്മ്യദ്യേഹ നിര്മിതാ
ബ്രഹ്മാവിനെ വന്ദിച്ച് കൈകൂപ്പി അവൾ ചോദിച്ചു: 'ഭൂതങ്ങളുടെ നാഥാ, ഇന്നെനിക്ക് എന്ത് ചെയ്യാനാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്? എന്താണ് എന്റെ കടമ?'
ഗച്ഛ സുന്ദോപസുന്ദാഭ്യാമസുരാഭ്യാം തിലോത്തമേ। പ്രാര്ഥനീയേന രൂപേണ കുരു ഭദ്രേ പ്രലോഭനമ്
സുന്ദനും ഉപസുന്ദനും എന്ന ഇരുവൻ അസുരന്മാരെ, തിലോത്തരേ, ആകർഷകമായ രൂപത്തിൽ നീ മോഹിപ്പിക്കണം, സുഖമുള്ളവളേ.
ത്വത്കൃതേ ദര്ശാദേവ രൂപസംപത്കൃതേന വൈ। വിരോധഃ സ്യാദ്യഥാ താഭ്യാമന്യോന്യേന തഥാ കുരു
നിന്റെ രൂപവും സൗന്ദര്യവും കണ്ടു, അവർക്കിടയിൽ വൈരം ഉണ്ടാകണം. അതിനായി നീ അങ്ങനെ ചെയ്യണം.
സാ തഥേതി പ്രതിജ്ഞായ നമസ്കൃത്യ പിതാമഹമ്। ചകാര മണ്ഡലം തത്ര വിബുധാനാം പ്രദക്ഷിണമ്
'അങ്ങനെയാകും' എന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത്, പിതാമഹനെ വന്ദിച്ച്, അവൾ അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിന്റെ ചുറ്റും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു.
പ്രാങ്മുഖോ ഭഗവാനാസ്തേ ദക്ഷിണേന മഹേശ്വരഃ। ദേവാശ്ചൈവോത്തരേണാസന്സര്വതസ്ത്വൃഷയോഽഭവന്
ഭഗവാൻ കിഴക്കോട്ട് മുഖം നോക്കി ഇരുന്നു, മഹേശ്വരൻ തെക്കോട്ട്, ദേവന്മാർ വടക്കോട്ട്, എല്ലായിടത്തും ഋഷിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കുര്വന്ത്യാം തു തദാ തത്ര മണ്ഡലം തത്പ്രദക്ഷിണമ്। ഇന്ദ്രഃ സ്ഥാണുശ്ച ഭഗവാന്ധൈര്യേണ തു പരിച്യുതൌ
അവൾ അങ്ങനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഇന്ദ്രനും ഭഗവാൻ സ്ഥാണുവും മനസ്സിലെ ധൈര്യം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
ദ്രഷ്ടുകാമസ്യ ചാത്യര്ഥം ഗതായാം പാര്ശ്വതസ്തഥാ। അന്യദഞ്ചിതപദ്മാക്ഷം ദക്ഷിണം നിഃസൃതം മുഖമ്
അവളെ കാണാൻ അത്യന്തം ആഗ്രഹിച്ച് അവൾ കടന്നുപോകുമ്പോൾ, വലതുവശത്ത് മറ്റൊരു കമലനയനമായ മുഖം പുറത്ത് വന്നു.
പൃഷ്ഠതഃ പരിവര്തന്ത്യാം പശ്ചിമം നിഃസൃതം മുഖമ്। ഗതായാം ചോത്തരം പാര്ശ്വമുത്തരം നിഃസൃതം മുഖമ്
അവൾ പിന്നിലൂടെ തിരിയുമ്പോൾ, പുറകിൽ ഒരു മുഖം ഉദിച്ചു; വടക്കുവശത്തേക്ക് പോയപ്പോൾ, വടക്കുവശത്തും ഒരു മുഖം ഉദിച്ചു.
മഹേന്ദ്രസ്യാപി നേത്രാണാം പൃഷ്ഠതഃ പാര്ശ്വതോഗ്രതഃ। രക്താന്താനാം വിശാലാനാം സഹസ്രം സര്വതോഽഭവത്
മഹേന്ദ്രനു പോലും, പുറകിലും വശങ്ങളിലും മുന്നിലും, ചുവന്ന കോണുകളുള്ള വിശാലമായ ആയിരം കണ്ണുകൾ എല്ലായിടത്തും ഉണ്ടായി.
ഏവം ചതുര്മുഖഃ സ്ഥാണുര്മഹാദേവോഽഭവത്പുരാ। തഥാ സഹസ്രനേത്രശ്ച ബഭൂവ ബലസൂദനഃ
അങ്ങനെ, പുരാതനകാലത്ത്, സ്ഥാണു മഹാദേവൻ നാലുമുഖനായി, ബലനെ സംഹരിച്ചവൻ ആയിരം കണ്ണുകളുള്ളവനായി.