തസ്മിന്ക്ഷണേ മഹാരാജ കൃഷ്ണദ്വൈപായനസ്തദാ। ആഗത്യ കുരുഭിഃ സര്വൈഃ പൂജിതഃ സസുഹൃദ്ഗണൈഃ
അന്നേ സമയം മഹാരാജാവേ, കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ അവിടെ എത്തി, കുരുക്കളും അവരുടെ സുഹൃത്തുക്കളും ചേർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു.
മൂര്ധാഭിഷിക്തൈഃ സഹിതോ ബ്രാഹ്മണൈര്വേദപാരഗൈഃ। കാരയാമാസ വിധിവത്കേശവാനുമതേ തദാ
വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാർ മസ്തകാഭിഷേകം നടത്തി, കേശവന്റെ സമ്മതത്തോടെ, എല്ലാ ചടങ്ങുകളും വിധിപ്രകാരം നടത്തി.
കൃപോ ദ്രോണശ്ച ഭീഷ്മശ്ച ധൌമ്യശ്ച വ്യാസകേശവൌ। ബാഹ്ലീകഃ സോമദത്തശ്ച ചാതുര്വേദ്യപുരസ്കൃതാഃ
കൃപൻ, ദ്രോണൻ, ഭീഷ്മൻ, ധൗമ്യൻ, വ്യാസനും കേശവനും, ബാഹ്ലീകനും സോമദത്തനും, നാലു വേദങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവർക്ക് മുന്നിൽ നിന്നു.
അഭിഷേകം തദാ ചക്രുര്ഭദ്രപീഠേ സുസംസ്കൃതമ്
അവസരത്തിൽ, അവർ ഭദ്രമായും നന്നായി ഒരുക്കിയ സിംഹാസനത്തിൽ അഭിഷേകം നടത്തി.
ജിത്വാ തു പൃഥിവീം കൃത്സ്നാം വശേ കൃത്വാ നൃപാന്ഭവാന്। രാജസൂയാദിഭിര്യജ്ഞൈഃ ക്രതുഭിര്വരദക്ഷിണൈഃ
നിങ്ങൾ ഭൂമിയെ മുഴുവൻ ജയിച്ച് രാജാക്കന്മാരെ കീഴടക്കി, രാജസൂയയാഗം പോലുള്ള മഹായാഗങ്ങൾ വലിയ ദാനങ്ങളോടെ നടത്തണം.
സ്നാത്വാ ഹ്യവഭൃഥസ്നാനം മോദതാം ബാന്ധവൈഃ സഹ। ഏവമുക്ത്വാ തു തേ സര്വേ ആശീര്ഭിരഭിപൂജയന്
അവഭൃഥസ്നാനം കഴിച്ച് ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം സന്തോഷിക്കുക; അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് എല്ലാവരും അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകി ആദരിച്ചു.
മൂര്ധാഭിഷിക്തഃ കൌരവ്യഃ സര്വാഭരണഭൂഷിതഃ। ജയേതി സംസ്തുതോ രാജാ പ്രദദൌ ധനമക്ഷയമ്
മസ്തകാഭിഷേകം ചെയ്ത കൗരവൻ എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, ജയമെന്നു വിളിച്ചപ്പോൾ രാജാവ് അക്ഷയമായ ധനം ദാനം ചെയ്തു.
സര്വമൂര്ധാഭിഷിക്തൈശ്ച പൂജിതഃ കുരനന്ദനഃ। ഔപവാഹ്യമഥാരുഹ്യ ശ്വേതച്ഛത്രേണ ശോഭിതഃ
മസ്തകാഭിഷേകം ചെയ്ത എല്ലാവരും ആദരിച്ചപ്പോൾ, കുരുവംശത്തിന്റെ സന്തോഷം ആ ഉത്സവരഥത്തിൽ കയറി, വെള്ള കുടയുടെ തണലിൽ പ്രകാശിച്ചു.
രരാജ രാജാഭിമതോ മഹേന്ദ്ര ഇവ ദൈവതൈഃ। തതഃ പ്രദക്ഷിണീകൃത്യ നഗരം നാഗസാഹ്വയമ്
ജനങ്ങൾക്കു പ്രിയനായ രാജാവ്, ദേവന്മാരിൽ മഹേന്ദ്രനു പോലെയായി തിളങ്ങി; പിന്നെ ആ നാഗസാഹ്വയ നഗരം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു.
പ്രവിവേശ തദാ രാജാ നാഗരൈഃ പൂജിതോ ഗൃഹമ്। മൂര്ധാഭിഷിക്തം കൌന്തേയമഭ്യഗച്ഛന്ത കൌരവാഃ
അപ്പോൾ രാജാവ് നഗരവാസികൾ ആദരിച്ച് വീട്ടിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു; മസ്തകാഭിഷേകം ചെയ്ത കുന്തിപുത്രനെ കൗരവർ സമീപിച്ചു.
ഗാന്ധാരിപുത്രാഃ ശോചന്തഃ സര്വേ തേ സഹ ബാന്ധവൈഃ। ജ്ഞാത്വാ ശോകം ച പുത്രാണാം ധൃതരാഷ്ട്രോഽബ്രവീദിദം
ഗാന്ധാരിയുടെ മക്കളും അവരുടെ ബന്ധുക്കളും ഒരുമിച്ച് ദുഃഖിച്ചു. മക്കളുടെ ദു:ഖം അറിഞ്ഞ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
സമക്ഷം വാസുദേവസ്യ കുരൂണാം ച സമക്ഷതഃ। അഭിഷേകസ്ത്വയാ പ്രാപ്തോ ദുഷ്പ്രാപോ ഹ്യകൃതാത്മഭിഃ
വാസുദേവനും കുരുക്കളും മുന്നിൽ നിനക്ക് അഭിഷേകം ലഭിച്ചു. ആത്മസംയമനം ഇല്ലാത്തവർക്ക് അതു ലഭിക്കാൻ വളരെ പ്രയാസമാണ്.
ഗച്ഛ ത്വമദ്യൈവ നൃപ കൃതകൃത്യോഽസി കൌരവ। ആയുഃ പുരൂരവാ രാജന്നഹുഷേണ യയാതിനാ
ഇന്ന് തന്നെ നീ പോകൂ രാജാവേ, കൌരവൻ, നീ നിന്റെ കടമകൾ പൂർത്തിയാക്കി. പുരൂരവസിനെയും നഹുഷനെയും യയാതിയെയും പോലെ നിന്റെ ആയുസ്സ് നിറവേറ്റി.
തത്രൈവ നിവസന്തി സ്മ ഖാണ്ഡവേ തു നൃപോത്തമ। രാജധാനീ തു സര്വേഷാം പൌരവാണാം മഹാഭുജ
അവിടെ തന്നെ, ഖാണ്ഡവത്തിൽ, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ താമസിച്ചിരുന്നു. അതാണ് പൗരവരിൽ എല്ലാവരുടെയും രാജധാനി.
വിനാശിതം മുനിഗണൈര്ലോഭാദ്ബുധസുതസ്യ വൈ। തസ്മാത്ത്വം ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥം പുരം രാഷ്ട്രം ച വര്ധയ
മുനിമാർ ബുധപുത്രന്റെ കാരണത്താൽ ലോഭംകൊണ്ട് അതിനെ നശിപ്പിച്ചു. അതുകൊണ്ട് നീ ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥ നഗരവും രാജ്യവും വളർത്തണം.
ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാഃ ശൂദ്രാശ്ച കൃതലക്ഷണാഃ। ത്വദ്ഭക്ത്യാ ജന്തവശ്ചാന്യേ ഭജന്ത്യേവ പുരം ശുഭമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ക്ഷത്രിയന്മാർ, വൈശ്യന്മാർ, ശൂദ്രന്മാർ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കടമകൾ പാലിച്ച്, നിന്റെ ഭക്തരായ മറ്റു ജീവികളും ഈ പുണ്യനഗരത്തെ ആദരിക്കുന്നു.
പുരം രാഷ്ട്രം സമൃദ്ധം വൈ ധനധാന്യസമാകുലമ്। തസ്മാദ്ഗച്ഛസ്വ കൌന്തേയ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതോഽനഘ
നഗരവും രാജ്യവും സമൃദ്ധിയോടെ, ധനവും ധാന്യവും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട്, കുന്തിദേവിയുടെ മകനേ, നീ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം അവിടെ പോകൂ.
പ്രതിഗൃഹ്യ തു തദ്വാക്യം തസ്മൈ സര്വേ പ്രണമ്യ ച। രഥൈര്നാഗൈര്ഹയൈശ്ചാപി സഹിതാസ്തു പദാതിഭിഃ
അവരുടെ വാക്കുകൾ സ്വീകരിച്ച്, അവരെ നമസ്കരിച്ച്, എല്ലാവരും രഥങ്ങളോടും ആനകളോടും കുതിരകളോടും പടയാളികളോടും കൂടി പുറപ്പെട്ടു.
പ്രതസ്ഥിരേ തതോ ഘോഷസംയുക്തൈഃ സ്യന്ദനൈര്വരൈഃ। താന്ദൃഷ്ട്വാ നാഗരാഃ സര്വേ ഭക്ത്യാ ചൈവ പ്രതസ്ഥിരേ
ശബ്ദകരമായ ഉത്തമരഥങ്ങളുമായി അവർ പുറപ്പെട്ടു. അവരെ കണ്ട നഗരവാസികൾ ഭക്തിയോടെ പുറപ്പെട്ടു.
ഗച്ഛതഃ പാണ്ഡവൈഃ സാര്ധം ദൃഷ്ട്വാ നാഗപുരാലയാത്। പാണ്ഡവൈഃ സഹിതാ ഗന്തും നാര്ഹതേതി ച നാഗരാന്
പാണ്ഡവർ ഒരുമിച്ച് പോകുമ്പോൾ, നാഗപുരത്തിലെ ജനങ്ങൾ അവരെ കണ്ടു, പാണ്ഡവരോടൊപ്പം പോകാൻ പാടില്ലെന്ന് പറഞ്ഞു.
ഘോഷയാമാസ നഗരേ ധാര്തരാഷ്ട്രഃ സസൌബലഃ।' തതസ്തേ പാണ്ഡവാസ്തത്ര ഗത്വാ കൃഷ്ണപുരോഗമാഃ
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകനും ശകുനിയും നഗരത്തിൽ ഇത് പ്രഖ്യാപിച്ചു. പിന്നെ കൃഷ്ണനെ മുന്നിൽ വെച്ച് പാണ്ഡവർ അവിടെ എത്തി.
മണ്ഡയാഞ്ചക്രിരേ തദ്വൈ പുരം സ്വര്ഗാദിവ ച്യുതമ്। `വാസുദേവോ ജഗന്നാഥശ്ചിന്തയാമാസ വാസവമ്
അവർ ആ നഗരം സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വീണതുപോലെ അലങ്കരിച്ചു. വാസുദേവൻ, ലോകനാഥൻ, ഇന്ദ്രനെ ചിന്തിച്ചു.
മഹേന്ദ്രശ്ചിന്തിതോ രാജന്വിശ്വകര്മാണമാദിശത്। വിശ്വകര്മന്മഹാപ്രാജ്ഞ അദ്യപ്രഭൃതി തത്പുരമ്
രാജാവേ, ഇന്ദ്രൻ ചിന്തിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവൻ വിശ്വകർമ്മനോട് നിർദ്ദേശം നൽകി. മഹാപണ്ഡിതനായ വിശ്വകർമ്മൻ അന്ന് മുതൽ ആ നഗരം നിർമ്മിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥമിതി ഖ്യാതം ദിവ്യം ഭൂമ്യാം ഭവിഷ്യതി। മഹേന്ദ്രശാസനാദ്ഗത്വാ വിശ്വകര്മാ തു കേശവമ്
ഭൂമിയിൽ അതിന് 'ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം' എന്ന പേരാകും. മഹേന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം വിശ്വകർമ്മൻ കേശവനോടൊപ്പം പോയി.
പ്രണമ്യ പ്രണിപാതാര്ഹം കിം കരോമീത്യഭാഷത। വാസുദേവസ്തു തച്ഛ്രുത്വാ വിശ്വകര്മാണമൂചിവാന്
ആ മഹാനെ നമസ്കരിച്ച്, 'എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറയൂ' എന്നു ചോദിച്ചു. വാസുദേവൻ അത് കേട്ട് വിശ്വകർമ്മനോട് പറഞ്ഞു.
കുരുഷ്വ കുരുരാജസ്യ മഹേന്ദ്രപുരസന്നിഭമ്। ഇന്ദ്രേണ കൃതനാമാനമിന്ദ്രപ്രസ്ഥം മഹാപുരമ്
കുരുരാജാവിന് ഇന്ദ്രന്റെ നഗരത്തോട് സമാനമായ ഒരു മഹാനഗരം പണിയണം. അതിന് ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം എന്ന പേരായിരിക്കണം, ഇന്ദ്രൻ തന്നത് പോലെ.
തതഃ പുണ്യേ ശിവേ ദേശേ ശാന്തിം കൃത്വാ മഹാരഥാഃ। സ്വസ്തിവാച്യ യഥാന്യായമിന്ദ്രപ്രസ്ഥം ഭവത്വിതി
ശുദ്ധവും ശാന്തവുമായ ആ ദേശത്ത് മഹാരഥന്മാർ ശാന്തി ചടങ്ങുകളും ശുഭാശംസകളും നടത്തി, 'ഇത് ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥമാകട്ടെ' എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു.
തത്പുരം മാപയാമാസുര്ദ്വൈപായനപുരോഗമാഃ। `തതഃ സ വിശ്വകര്മാ തു ചകാര പുരമുത്തമമ്
ദ്വൈപായനൻ മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച് അവിടെ നഗരം പണിയിച്ചു. പിന്നെ വിശ്വകർമ്മൻ അതി ഉത്തമമായ നഗരം നിർമ്മിച്ചു.
സാഗരപ്രതിരൂപാഭിഃ പരിഖാഭിരലങ്കൃതമ്। പ്രാകാരേണ ച സംപന്നം ദിവമാവൃത്യ തിഷ്ഠതാ
സമുദ്രം പോലെയുള്ള കുഴികൾകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട്, ശക്തമായ മതിലുകൾകൊണ്ട് വളയപ്പെട്ട്, ആ നഗരം ആകാശത്തേയും പൊതിഞ്ഞു നില്ക്കുന്നതുപോലെ ഭംഗിയായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
പാണ്ഡുരാഭ്രപ്രകാശേന ഹിമരശ്മിനിഭേന ച। ശുശുഭേ തത്പുരശ്രേഷ്ഠം നാഗൈര്ഭോഗവതീ യഥാ
പാണ്ടുരം പോലെ മേഘങ്ങൾക്കും ശീതകാല സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾക്കും സമാനമായ പ്രകാശത്തിൽ ആ മഹാനഗരം ഭോഗവതിയിൽ പാമ്പുകൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ ദീപ്തിയായി തിളങ്ങി.