മന്ത്രായ സമുപാനീതൈര്ധൃതരാഷ്ട്ര ഹിതൈര്നൃപ। ധര്മ്യമര്ഥ്യം യശസ്യം ച വാച്യമിത്യനുശുശ്രുമ
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ ഭാവുക്യത്തിനായി ഉപദേശിക്കാൻ വന്നവരിൽ നിന്ന് നാം കേട്ടിട്ടുണ്ട്: നീതി, പ്രയോജനം, മാനം എന്നിവയുള്ളതാണു പറയേണ്ടത്.
മമാപ്യേഷാ മതിസ്താത യാ ഭീഷ്മസ്യ മഹാത്മനഃ। സംവിഭജ്യാസ്തു കൌന്തേയാ ധര്മ ഏഷ സനാതനഃ
പിതാവേ, മഹാത്മാവായ ഭീഷ്മന്റെ അഭിപ്രായം തന്നെയാണ് എന്റെതും. കുന്തിയുടെ മക്കൾക്ക് അവകാശം പങ്കുവെച്ചുകൊടുക്കണം; ഇതാണ് ശാശ്വതധർമ്മം.
പ്രേഷ്യതാം ദ്രുപദായാശു നറഃ കശ്ചിത്പ്രിയംവദഃ। ബഹുലം രത്നമാദായ തേഷാമര്ഥായ ഭാരത
ഭാരതാ, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്ന ഒരാളെ ദ്രുപദന്റെ അടുക്കൽ ഉടൻ അയക്കണം; അവർക്ക് വേണ്ടി ധാരാളം രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടുപോകണം.
മിഥഃ കൃത്യം ച തസ്മൈ സ ആദായ വസു ഗച്ഛതു। വൃദ്ധിം ച പരമാം ബ്രൂയാത്തത്സംയോഗോദ്ഭവാം തഥാ
അവൻ സമ്മാനങ്ങൾ എടുത്ത് അവരോട് തമ്മിലുള്ള കാര്യങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യട്ടെ; ഈ ബന്ധത്തിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്ന വലിയ സമൃദ്ധിയെക്കുറിച്ച് അവൻ പറയണം.
സംപ്രീയമാണം ത്വാം ബ്രൂയാദ്രാജന്ദുര്യോധനം തഥാ। അസകൃദ്ദ്രുപദേ ചൈവ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നേ ച ഭാരത
രാജാവേ, അവൻ ദുര്യോധനനോടും, അതുപോലെ ദ്രുപദനും ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും, നിന്റെ സ്നേഹപൂർവ്വമായ മനസ്സിനെ പലതവണയും അറിയിക്കണം.
ഉചിതത്വം പ്രിയത്വം ച യോഗസ്യാപി ച വര്ണയേത്। പുനഃപുനശ്ച കൌന്യേയാന്മാദ്രീപുത്രൌ ച സാന്ത്വയന്
ഈ ബന്ധം എത്രയോ യോജിച്ചതും സ്നേഹപൂർവ്വവുമാണെന്ന് അവൻ വിശദീകരിക്കണം; വീണ്ടും വീണ്ടും കുന്തിയുടെ മക്കളെയും മാദ്രിയുടെ മക്കളെയും ആശ്വസിപ്പിക്കണം.
ഹിരണ്മയാനി ശുഭ്രാണി ബഹൂന്യാഭരണാനി ച। വചനാത്തവ രാജേന്ദ്ര ദ്രൌപദ്യാഃ സംപ്രയച്ഛതു
രാജേന്ദ്രാ, നിന്റെ കല്പനപ്രകാരം, അവൻ ദ്രൗപദിക്ക് ധാരാളം പൊന്നും മനോഹരമായ ആഭരണങ്ങളും നൽകണം.
തഥാ ദ്രുപദപുത്രാണാം സര്വേഷാം ഭരതര്ഷഭ। പാണ്ഡവാനാം ച സര്വേഷാം കുന്ത്യാ യുക്താനി യാനി ച
ഭാരതർഷഭാ, അതുപോലെ ദ്രുപദന്റെ എല്ലാ മക്കൾക്കും പാണ്ഡവന്മാർക്കും കുന്തിക്കും അവർക്കു യോജിച്ചതെല്ലാം അവൻ നൽകണം.
ദത്ത്വാ താനി മഹാര്ഹാണി പാണ്ഡവാന്സംപ്രഹര്ഷയ।' ഏവം സാന്ത്വസമായുക്തം ദ്രുപദം പാണ്ഡവൈഃ സഹ। ഉക്ത്വാ സോഽനന്തരം ബ്രൂയാത്തേഷാമാഗമനം പ്രതി
അവന് അത്യന്തം വിലയേറിയ സമ്മാനങ്ങള് നല്കി പാണ്ഡവര്ക്ക് സന്തോഷം നല്കി. അങ്ങനെ പാണ്ഡവര്ക്കൊപ്പം ദ്രുപദനോടു സാന്ത്വനപൂര്വം സംസാരിച്ചശേഷം, അവന് ഉടന് തന്നെ അവരുടെ വരവിനെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കും.
അനുജ്ഞാതേഷു വീരേഷു ബലം ഗച്ഛതു ശോഭനമ്। ദുഃശാസനോ വികര്ണശ്ചാപ്യാനേതും പാണ്ഡവാനിഹ
വീരന്മാര്ക്ക് അനുമതി നല്കിയ ശേഷം, സൈന്യം നല്ല ക്രമത്തില് മുന്നോട്ട് പോവട്ടെ. ദുഃശാസനനും വികര്ണനും പാണ്ഡവര് ഇവിടേക്ക് കൊണ്ടുവരണം.
തതസ്തേ പാണ്ഡവാഃ ശ്രേഷ്ഠാഃ പൂജ്യമാനാഃ സദാ ത്വയാ। പ്രകൃതീനാമനുമതേ പദേ സ്ഥാസ്യന്തി പൈതൃകേ
അതിനുശേഷം, പാണ്ഡവര് എന്ന മഹാന്മാര് നിന്റെ ഭാഗത്ത് എപ്പോഴും ആദരിക്കപ്പെടുന്നവരായി, ജനങ്ങളുടെ സമ്മതത്തോടെ പിതൃസമ്പത്തില് തങ്ങളുടെ സ്ഥാനം നിലനിര്ത്തും.
ഏതത്തവ മഹാരാജ തേഷു പുത്രേഷു ചൈവ ഹി। വൃത്തമൌപയികം മന്യേ ഭീഷ്മേണ സഹ ഭാരത
മഹാരാജാവേ, ഭീഷ്മനോടൊപ്പം നിന്നെയും നിന്റെ പുത്രന്മാരെയും സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഈ പെരുമാറ്റം ശരിയാണെന്ന് ഞാന് കരുതുന്നു.
യോജിതാവര്ഥമാനാഭ്യാം സര്വകാര്യേഷ്വനന്തരൌ। ന മന്ത്രയേതാം ത്വച്ഛ്രേയഃ കിമദ്ഭുതതരം തതഃ
സ്വന്തം ലാഭം മാത്രം നോക്കുന്ന രണ്ടുപേര് എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ഒന്നിച്ചു ചേരുകയും നിന്റെ ഭാവുക്യത്തിനായി ഒന്നും ആലോചിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്താല് അതില് അത്ഭുതം മറ്റെന്താണ്?
ദുഷ്ടേന മനസാ യോ വൈ പ്രച്ഛന്നേനാന്തരാത്മനാ। ബ്രൂയാന്നി)ശ്രേയസം നാമ കഥം കുര്യാത്സതാം മതമ്
കള്ള മനസ്സും അകത്തു ദുഷ്ടതയും ഉള്ളവന് എങ്ങനെ പരമശ്രേയസ്സിനെ കുറിച്ച് സംസാരിച്ച് സത്പുരുഷന്മാരുടെ അഭിപ്രായപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കും?
ന മിത്രാണ്യര്ഥകൃച്ഛ്രേഷു ശ്രേയസേ ചേതരായ വാ। വിധിപൂര്വം ഹി സര്വസ്യ ദുഃഖം വാ യദി വാ സുഖമ്
സങ്കടസമയങ്ങളില് സുഹൃത്തുക്കള് ലാഭത്തിനോ നാശത്തിനോ വേണ്ടി ഒന്നും ചെയ്യാറില്ല; കാരണം എല്ലാവര്ക്കും സന്തോഷവും ദുഃഖവും വിധിയുടെ പ്രകാരമാണ് ലഭിക്കുന്നത്.
കൃതപ്രജ്ഞോഽകൃതപ്രജ്ഞോ ബാലോ വൃദ്ധശ്ച മാനവഃ। സസഹായോഽസഹായശ്ച സര്വം സര്വത്ര വിന്ദതി
ബുദ്ധിമാനോ അബുദ്ധിയോ ബാലനോ വയോധികനോ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പമോ ഇല്ലാതെയോ ആരായാലും എല്ലായിടത്തും എല്ലാം അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും.
ശ്രൂയതേ ഹി പുരാ കശ്ചിദമ്ബുവീച ഇതീശ്വരഃ। ആസീദ്രാജഗൃഹേ രാജാ മാഗധാനാം മഹീക്ഷിതാമ്
പഴയകാലത്ത് അംബുവീച എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു രാജാവു് മാഗധരാജാവായി രാജഗൃഹത്തില് വസിച്ചിരുന്നതായി കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
സ ഹീനഃ കരണൈഃ സര്വൈരുച്ഛ്വാസപരമോ നൃപഃ। അമാത്യസംസ്ഥഃ സര്വേഷു കാര്യേഷ്വേവാഭവത്തദാ
അവന് എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും നഷ്ടപ്പെട്ട് ശ്വാസം മാത്രം നിലനിര്ത്തുന്നവനായി, എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും മന്ത്രിമാരെ ആശ്രയിച്ചിരുന്നതാണ്.
തസ്യാമാത്യോ മഹാകര്ണിര്ബഭൂവൈകേശ്വരസ്തദാ। സ ലബ്ധബലമാത്മാനം മന്യമാനോഽവമന്യതേ
അപ്പോള് അവന്റെ മന്ത്രിയായിരുന്ന മഹാകര്ണിയാണ് ആ സമയത്ത് ഏകാധിപതിയായി. ശക്തി കൈവശമുണ്ടെന്നു കരുതി അവന് മറ്റുള്ളവരെ അവഗണിച്ചു.
സ രാജ്ഞ ഉപഭോഗ്യാനി സ്ത്രിയോ രത്നധനാനി ച। ആദദേ സര്വശോ മൂഢ ഐശ്വര്യം ച സ്വയം തദാ
അവന് അത്യന്തം അജ്ഞാനിയായതിനാല് രാജാവിന്റെ എല്ലാ ആസ്വാദ്യങ്ങളും—സ്ത്രികളും രത്നങ്ങളും ധനവും—സ്വന്തമാക്കി, ആധിപത്യം സ്വന്തമാക്കാന് ശ്രമിച്ചു.
തദാദായ ച ലുബ്ധസ്യ ലോഭാല്ലോഭോഽഭ്യവര്ധത। തഥാഹി സര്വമാദായ രാജ്യമസ്യ ജിഹീര്ഷതി
അവന് ഈ എല്ലാം അത്യന്തം ലാഭം കൊണ്ടു പിടിച്ചതിനുശേഷം, അതിന്റെ ഫലമായി അവന്റെ ലാഭം കൂടി വര്ദ്ധിച്ചു; അങ്ങനെ എല്ലാം സ്വന്തമാക്കിയ ശേഷം രാജ്യം തന്നെ പിടിക്കാനാണ് ശ്രമിച്ചത്.
ഹീനസ്യ കരണൈഃ സര്വൈരച്ഛ്വാസപരമസ്യ ച। യതമാനോഽപി തദ്രാജ്യം ന ശശാകേതി നഃ ശ്രുതം
എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും നഷ്ടപ്പെട്ട് ശ്വാസം മാത്രം നിലനിര്ത്തുന്ന രാജാവിന്, എത്ര ശ്രമിച്ചാലും ആ രാജ്യം നിലനിര്ത്താന് കഴിഞ്ഞില്ലെന്ന് ഞങ്ങള് കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
കിമന്യദ്വിഹിതാ നൂനം തസ്യ സാ പുരുഷേന്ദ്രതാ। യദി തേ വിഹിതം രാജ്യം ഭവിഷ്യതി വിശാംപതേ
അവന് മനുഷ്യരില് പ്രഭുവായതിനു കാരണം വിധിയല്ലാതെ മറ്റെന്താണ്? രാജ്യം നിനക്കു വിധിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കില് അതു നിനക്കു ലഭിക്കും, മഹാരാജാവേ.
മിഷതഃ സര്വലോകസ്യ സ്ഥാസ്യതേ ത്വയി തദ്ധുവമ്। അതോഽന്യഥാ ചേദ്വിഹിതം യതമാനോ ന ലപ്സ്യസേ
സകല ലോകവും നോക്കി നില്ക്കുമ്പോള് അതു ഉറപ്പായി നിന്റെ കൈവശം തുടരും; എന്നാല് വിധി വേറെയാണെങ്കില്, എത്ര ശ്രമിച്ചാലും നിനക്ക് അതു ലഭിക്കില്ല.
ഏവം വിദ്വന്നുപാദത്സ്വ മന്ത്രിണാം സാധ്വസാധുതാമ്। ദുഷ്ടാനാം ചൈവ ബോദ്ധവ്യമദുഷ്ടാനാം ച ഭാഷിതമ്
അതിനാല്, ജ്ഞാനിയേ, മന്ത്രിമാരുടെ നല്ലതും ചീത്തയും നീ സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിക്കണം; ദുഷ്ടന്മാരുടെയും നിഷ്പാപന്മാരുടെയും വാക്കുകള് നീ മനസ്സിലാക്കണം.
വിദ്മ തേ ഭാവദോഷേണ യദര്ഥമിദമുച്യതേ। ദുഷ്ട പാണ്ഡവഹേതോസ്ത്വം ദോഷമാഖ്യാപയസ്യുത
നിന്റെ മനസ്സിലെ പക്ഷപാതം കൊണ്ടാണ് നീ ഇതു പറയുന്നത് എന്നു ഞങ്ങള്ക്കറിയാം; പാണ്ഡവര്ക്കു വിരോധം കൊണ്ടാണ് നീ അവരിലെ തെറ്റുകള് കാണിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്.
ഹിതം തു പരമം കര്ണ ബ്രവീമി കുലവര്ധനമ്। അഥ ത്വം മന്യസേ ദുഷ്ടം ബ്രൂഹി യത്പരമം ഹിതമ്
കർണ്ണാ, ഞാൻ പറയുന്നത് ഏറ്റവും ഉത്തമവും കുടുംബത്തിന് മഹത്വം നൽകുന്നതുമാണ്. എന്നാൽ നീ അതിനെ ദോഷകരമെന്ന് കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, നിനക്ക് ഏറ്റവും നല്ലത് എന്താണെന്ന് പറഞ്ഞുതരിക.
അതോഽന്യഥാ ചേത്ക്രിയതേ യദ്ബ്രവീമി പരം ഹിതമ്। കുരവോ വൈ വിനങ്ക്ഷ്യന്തി നചിരേണൈവ മേ മതിഃ
എനിക്ക് ഏറ്റവും നല്ലതാണെന്ന് പറയുന്നതിന് വിപരീതമായി എന്തെങ്കിലും ചെയ്താൽ, കുറച്ചു കാലത്തിനുള്ളിൽ കുരുക്കൾ നശിച്ചുപോകുമെന്നു ഞാൻ ഉറപ്പോടെ വിശ്വസിക്കുന്നു.
രാജന്നിഃസംശയം ശ്രേയോ വാച്യസ്ത്വമസി ബാന്ധവൈഃ। ന ത്വശുശ്രൂഷമാണേ വൈ വാക്യം സംപ്രതി തിഷ്ഠതി
രാജാവേ, നിന്റെ ബന്ധുക്കൾ നിന്നെ നല്ല വഴിക്ക് നയിക്കാൻ ഉപദേശം പറയേണ്ടതുണ്ട് എന്നതിൽ സംശയമില്ല. പക്ഷേ, നീ ആ വാക്കുകൾ കേൾക്കാതെ ഇരിക്കുമ്പോൾ അവയ്ക്ക് ഇപ്പോൾ പ്രാധാന്യമില്ല.
പ്രിയം ഹിതം ച തദ്വാക്യമുക്തവാന്കുരുസത്തമഃ। ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവോ രാജന്പ്രതിഗൃഹ്ണാസി തന്ന ച
കുരുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ശാന്തനുവിന്റെ പുത്രൻ ഭീഷ്മൻ, രാജാവേ, നിന്നോടു മനോഹരവും ഉപകാരപ്രദവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. എന്നാൽ നീ അതു സ്വീകരിച്ചില്ല, ശ്രദ്ധിച്ചുമില്ല.