യാവന്നായാതി വാര്ഷ്ണേയഃ കര്ഷന്യാദവവാഹിനീമ്। രാജ്യാര്ഥേ പാണ്ഡവേയാനാം പാഞ്ചാല്യസദനം പ്രതി
വൃഷ്ണിപുത്രൻ യാദവസേനയെ നയിച്ച് പാഞ്ചാലരുടെ വീട്ടിലേക്ക്, പാണ്ഡവരുടെ രാജ്യം നേടാൻ വരുന്നതിന് മുമ്പ്—
വസൂനി വിവിധാന്ഭോഗാന്രാജ്യമേവ ച കേവലമ്। നാത്യാജ്യമസ്തി കൃഷ്ണസ്യ പാണ്ഡവാര്ഥേ കഥംചന
പാണ്ഡവരുടെ കാര്യത്തിൽ കൃഷ്ണൻ ഒരിക്കലും യാതൊരു സമ്പത്തും, ആനന്ദവും, രാജ്യമോ പോലും ഉപേക്ഷിക്കില്ല.
വിക്രമേണ മഹീ പ്രാപ്താ ഭരതേന മഹാത്മനാ। വിക്രമേണ ച ലോകാംസ്ത്രീഞ്ജിതവാന്പാകശാസനഃ
വീരത കൊണ്ടാണ് മഹാത്മാവായ ഭരതൻ ഭൂമി നേടിയത്; വീരത കൊണ്ടുതന്നെ പാകാസുരന്മാരുടെ നാഥൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളും ജയിച്ചു.
വിക്രമം ച പ്രശംസന്തി ക്ഷത്രിയസ്യ വിശാംപതേ। സ്വകോ ഹി ധര്മഃ ശൂരാണാം വിക്രമഃ പാര്ഥിവര്ഷഭ
രാജാവേ, വീരതയാണ് ക്ഷത്രിയരുടെ മഹത്വം എന്ന് എല്ലാവരും പ്രശംസിക്കുന്നു; വീരന്മാർക്ക് യോജിച്ച കർമ്മം വീരത തന്നെയാണ്, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.
തേ ബലേന വയം രാജന്മഹതാ ചതുരങ്ഗിണാ। പ്രമഥ്യ ദ്രുപദം ശീഘ്രമാനയാമേഹ പാണ്ഡവാന്
രാജാവേ, ഞങ്ങളുടെ വലിയ നാലു വിഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ദ്രുപദനെ വേഗത്തിൽ കീഴടക്കി പാണ്ഡവരെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരാം.
ന ഹി സാമ്നാ ന ദാനേന ന ഭദേന ച പാണ്ഡവാഃ। ശക്യാഃ സാധയിതും തസ്മാദ്വിക്രമേണൈവ താഞ്ജഹി
സമാധാനത്താലോ, സമ്മാനങ്ങളാലോ, വഞ്ചനയാലോ പാണ്ഡവരെ കീഴടക്കാൻ കഴിയില്ല; അതുകൊണ്ട്, വീരത കൊണ്ടുതന്നെ അവരെ ജയിക്കണം.
താന്വിക്രമേണ ജിത്വേമാമഖിലാം ഭുങ്ക്ഷ്വ മേദിനീമ്। അതോ നാന്യം പ്രപശ്യാമി കാര്യോപായം ജനാധിപ
വീരത കൊണ്ടു അവരെ ജയിച്ചശേഷം, നീ മുഴുവൻ ഭൂമിയും ആസ്വദിക്കൂ; ഇതിന് വേറെ മാർഗം ഞാൻ കാണുന്നില്ല, ജനങ്ങളുടെ അധിപനേ.
ശ്രുത്വാ തു രാധേയവചോ ധൃതരാഷ്ട്രഃ പ്രതാപവാന്। അഭിപൂജ്യ തതഃ പശ്ചാദിദം വചനമബ്രവീത്
കർണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ധൃതരാഷ്ട്രൻ, മഹാശക്തനായവൻ, ആദരപൂർവ്വം അവനെ ബഹുമാനിച്ച് പിന്നീട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഉപപന്നം മഹാപ്രാജ്ഞേ കൃതാസ്ത്രേ സൂതനന്ദനേ। ത്വയി വിക്രമസംപന്നമിദം വചനമീദൃശമ്
മഹാപണ്ഡിതനായ സാരഥിയുടെ മകനേ, ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനേ, വീരതയുള്ള നിനക്കു ഇങ്ങനെ പറയുന്നത് യുക്തമാണ്.
ഭൂയ ഏവ തു ഭീഷ്മശ്ച ദ്രോണോ വിദുര ഏവ ച। യുവാം ച കുരുതം ബുദ്ധിം ഭവേദ്യാ നഃ സുഖോദയാ
എന്നാൽ, ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും വിദുരനും നിങ്ങളിരുവരും കൂടി, ഞങ്ങൾക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്ന മാർഗം ആലോചിക്കണം.
തത ആനായ്യ താന്സര്വാന്മന്ത്രിണഃ സുമഹായശാഃ। ധൃതരാഷ്ട്രോ മഹാരാജ മന്ത്രയാമാസ വൈ തദാ
അതിനുശേഷം, മഹാപ്രശസ്തരായ എല്ലാ മന്ത്രിമാരെയും വിളിച്ച് രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ അവരോടൊപ്പം ആലോചന നടത്തി.
ന രോചതേ വിഗ്രഹോ മേ പാണ്ഡുപുത്രൈഃ കഥംചന। യഥൈവ ധൃതരാഷ്ട്രോ മേ തഥാ പാണ്ഡുരസംശയമ്
പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളുമായി എങ്ങനെയും കലഹം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല; ധൃതരാഷ്ട്രൻ എങ്ങനെ എന്റെവനോ, അതുപോലെ പാണ്ഡുവും എന്റെവനാണ്, സംശയമില്ല.
ഗാന്ധാര്യാശ്ച യഥാ പുത്രാസ്തഥാ കുന്തീസുതാ മമ। യഥാ ച മമ തേ രക്ഷ്യാ ധൃതരാഷ്ട്ര തഥാ തവ
ഗാന്ധാരിയുടെ മക്കൾ എങ്ങനെ എന്റെവരോ, അതുപോലെ തന്നെയാണ് കുന്തിയുടെ മക്കളും; എനിക്ക് എങ്ങനെ അവരെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടതോ, ധൃതരാഷ്ട്ര, അതുപോലെ നിന്റെവരെയും സംരക്ഷിക്കണം.
യഥാ ച മമ രാജ്ഞശ്ച തഥാ ദുര്യോധനസ്യ തേ। തഥാ കുരൂണാം സര്വേഷാമന്യേഷാമപി പാര്ഥിവ
എന്റെവരും രാജാവിന്റെവരും എങ്ങനെ നിന്റെവരും ദുര്യോധനന്റെയും അതുപോലെയാണ്; അതുപോലെ തന്നെ എല്ലാ കുരുക്കളും മറ്റു രാജാക്കന്മാരും, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.
ഏവം ഗതേ വിഗ്രഹം തൈര്ന രോചേ സന്ധായ വീരൈര്ദീയതാമര്ധഭൂമിഃ। തേഷാമപീദം പ്രപിതാമഹാനാം രാജ്യം പിതുശ്ചൈവ കുരൂത്തമാനാമ്
ഇങ്ങനെ ആയപ്പോൾ, അവരുമായി കലഹം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല; ധൈര്യശാലികളായ പാണ്ഡവർക്കു സമാധാനത്തോടെ രാജ്യം പകുതി നൽകണം. ഈ രാജ്യം അവരുടെ പിതാമഹന്മാരുടേയും പിതാവിന്റെയും, കുരുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠരുടേയും ആണ്.
ദുര്യോധന യഥാ ര്ജായം ത്വമിദം താത പശ്യസി। മമ പൈതൃകമിത്യേവം തേഽപി പശ്യന്തി പാണ്ഡവാഃ
ദുര്യോധന, നീ ഈ രാജ്യം പിതൃസമ്പത്തായി കാണുന്നപോലെ, പാണ്ഡവരും അതേപോലെയാണ് കാണുന്നത്.
യദി രാജ്യം ന തേ പ്രാപ്താഃ പാണ്ഡവേയാ യശസ്വിനഃ। കുത ഏവ തവാപീദം ഭാരതസ്യാപി കസ്യചിത്
പാണ്ഡുവിന്റെ മഹത്വമുള്ള മക്കൾക്ക് രാജ്യം ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ, നീയോ ഭാരതവംശത്തിലെ മറ്റാരോ എങ്ങനെ ഇതിന് അവകാശി ആകും?
അധര്മേണ ച രാജ്യം ത്വം പ്രാപ്തവാന്ഭരതര്ഷഭ। തേഽപി രാജ്യമനുപ്രാപ്താഃ പൂര്വമേവേതി മേ മതിഃ
നീ അധർമ്മപൂർവ്വം രാജ്യം നേടിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, അവർക്കും മുമ്പേ അതു ലഭിച്ചിരുന്നു; ഇതാണ് എന്റെ വിശ്വാസം.
മധുരേണൈവ രാജ്യസ്യ തേഷാമര്ധം പ്രദീയതാമ്। ഏതദ്ധി പുരുഷവ്യാഘ്ര ഹിതം സര്വജനസ്യ ച
നന്മയോടെ അവർക്കു രാജ്യം പകുതി നൽകണം; ഇതാണ് എല്ലാവർക്കും ഹിതം, പുരുഷസിംഹനേ.
അതോഽന്യഥാ ചേത്ക്രിയതേ ന ഹിതം നോ ഭവിഷ്യതി। തവാപ്യകീര്തിഃ സകലാ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ
ഇതിനു വിപരീതമായി ചെയ്താൽ, അത് നമുക്ക് ഹിതമാകില്ല; നിന്റെ അപകീർത്തി എല്ലായിടത്തും പരക്കും, സംശയമില്ല.
കീര്തിരക്ഷണമാതിഷ്ഠ കീര്തിര്ഹി പരമം ബലമ്। നഷ്ടകീര്തേര്മനുഷ്യസ്യ ജീവിതം ഹ്യഫളം സ്മൃതമ്
നിന്റെ മാനത്തെ സംരക്ഷിക്കണം, കാരണം മാനമാണ് മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തി. മാനം നഷ്ടപ്പെട്ടവന്റെ ജീവിതം ഫലപ്രദമല്ലെന്ന് എല്ലാവരും കരുതുന്നു.
യാവത്കീര്തിര്മനുഷ്യസ്യ ന പ്രണശ്യതി കൌരവ। താവജ്ജീവതി ഗാന്ധരേ നഷ്ടകീര്തിസ്തു നശ്യതി
ഒരു മനുഷ്യന്റെ മാനം നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം അവൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു, കൌരവാ. ഗന്ധാരീ, മാനം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ അവൻ നശിച്ചുപോകുന്നു.
തമിമം സമുപാതിഷ്ഠ ധര്മം കുരുകുലോചിതമ്। അനുരൂപം മഹാബാഹോ പൂര്വേഷാമാത്മനഃ കുരു
കുരുവംശത്തിന് യോജിച്ച ഈ ധർമ്മം നീ സ്വീകരിക്കണം, മഹാബാഹുവേ. നിന്റെ പൂർവ്വികർക്കും നിനക്കും യോജിച്ച രീതിയിൽ പെരുമാറണം.
ദിഷ്ട്യാ ധ്രിയന്തേ പാര്ഥാ ഹി ദിഷ്ട്യാ ജീവതി സാ പൃഥാ। ദിഷ്ട്യാ പുരോചനഃ പാപോ ന സകാമോഽത്യയം ഗതഃ
പ്രിതയുടെ മക്കൾ രക്ഷപ്പെട്ടത് ഭാഗ്യവശാൽ തന്നെയാണ്; അവളും ജീവനോടെ ഇരിക്കുന്നു. ദുഷ്ടനായ പുരോചനൻ തന്റെ മോഹം സാധിച്ചില്ല, അതും ഭാഗ്യവശാൽ.
യദാപ്രഭൃതി ദഗ്ധാസ്തേ കുന്തിഭോജസുതാസുതാഃ। തദാപ്രഭൃതി ഗാന്ധാരേ ന ശക്നോമ്യഭിവീക്ഷിതുമ്
കുന്തിയുടെ മക്കളും അവരുടെ കുട്ടികളും അഗ്നിയിൽ ചുട്ടുപോയതുമുതൽ, ഗന്ധാരീ, അന്നുമുതൽ ഞാൻ നിന്നെ നേരെ നോക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
ലോകേ പ്രാണഭൃതാം കിംചിച്ഛ്രുത്വാ കുന്തീം തഥാഗതാമ്। ന ചാപി ദോഷേണ തഥാ ലോകോ മന്യേത്പുരോചനമ്। യഥാ ത്വാം പുരുഷവ്യാഘ്ര ലോകോ ദോഷേണ ഗച്ഛതി
ലോകത്ത് ജീവിക്കുന്നവർ കുന്തി ഇങ്ങനെ ആയിപ്പോയെന്നു കേൾക്കുമ്പോൾ പുരോചനനെ അത്ര കുറ്റം പറയുന്നില്ല; മനുഷ്യസിംഹാ, അവർ നിന്നെ തന്നെയാണ് കൂടുതൽ കുറ്റം പറയുന്നത്.
തദിദം ജീവിതം തേഷാം തവ കില്ബിഷനാശനമ്। സംമന്തവ്യം മഹാരാജ പാണ്ഡവാനാം ച ദര്ശനമ്
അവരുടെ രക്ഷിതാവായ ഈ സംഭവത്തെ, മഹാരാജാവേ, നിന്റെ പാപം നശിച്ചതായും പാണ്ഡവരെ കാണുന്നതും അതുപോലെയാണെന്നും കരുതണം.
ന ചാപി തേഷാം വീരാണാം ജീവതാം കുരുനന്ദന। പിത്ര്യോംശഃ ശക്യ ആദാതുമപി വജ്രഭൃതാ സ്വയം
കുരുനന്ദനാ, ആ വീരന്മാർ ജീവനോടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, വജ്രം കൈവശമുള്ളവനും അവരുടെ പിതാവിന്റെ അവകാശം അവരിൽ നിന്ന് എടുക്കാൻ കഴിയില്ല.
തേ സര്വേഽവസ്ഥിതാ ധര്മേ സര്വേ ചൈവൈകചേതസഃ। അധര്മേണ നിരസ്താശ്ച തുല്യേ രാജ്യേ വിശേഷതഃ
അവരൊക്കെയും ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവരാണ്, മനസ്സിൽ ഏകാഗ്രതയുമുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, അവരെ അധർമ്മം കൊണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് രാജ്യം പങ്കിടുന്നതിൽ, അവകാശം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
യദി ധര്മസ്ത്വയാ കാര്യോ യദി കാര്യം പ്രിയം ച മേ। ക്ഷേമം ച യദി കര്തവ്യം തേഷാമര്ധം പ്രദീയതാമ്
നീ ധർമ്മം പാലിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, എനിക്ക് ഇഷ്ടം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവരുടെ ക്ഷേമം കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവർക്കു രാജ്യം പകുതി കൊടുക്കണം.