തതഃ പ്രീതമനാഃ ക്ഷത്താ ധൃതരാഷ്ട്രം വിശാംപതേ। ഉവാച ദിഷ്ട്യാ കുരവോ വര്ധ്ത ഇതി വിസ്മിതഃ
പ്രസന്നമായ മനസ്സോടെ വിദുരൻ രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രനോട് പറഞ്ഞു: 'ദൈവാനുഗ്രഹത്താൽ കുരുവംശം വളരുന്നു' എന്ന് അത്ഭുതത്തോടെ.
വൈചിത്രവീര്യസ്തു നൃപോ നിശമ്യ വിദുരസ്യ തത്। അബ്രവീത്പരമപ്രീതോ ദിഷ്ട്യാ ദിഷ്ട്യേതി ഭാരത
വിചിത്രവീര്യന്റെ പുത്രനായ രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ വിദുരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ 'ദൈവാനുഗ്രഹം, ദൈവാനുഗ്രഹം' എന്ന് പറഞ്ഞു.
മന്യതേ സ വൃതം പുത്രം ജ്യേഷ്ഠം ദ്രുപദകന്യയാ। ദുര്യോധനമവിജ്ഞാനാത്പ്രജ്ഞാചക്ഷുര്നരേശ്വരഃ
രാജാവ്, വിവേകം ഇല്ലാതെ, ദ്രുപദന്റെ മകൾ തന്റെ മൂത്തമകനായ ദുര്യോധനനെ തിരഞ്ഞെടുത്തുവെന്ന് കരുതുന്നു.
അഥ ത്വാജ്ഞാപയാമാസ ദ്രൌപദ്യാ ഭൂഷണം ബഹു। ആനീയതാം വൈ കൃഷ്ണേതി പുത്രം ദുര്യോധനം തദാ
അപ്പോൾ അവൻ 'കൃഷ്ണയ്ക്ക് ദ്രൗപദിയുടെ ആഭരണങ്ങൾ കൊണ്ടുവരിക' എന്ന് ആജ്ഞാപിച്ചു; തന്റെ മകൻ ദുര്യോധനനെയും വിളിച്ചു.
അഥ സ്മ പശ്ചാദ്വിദുര ആചഖ്യാവമ്ബികാത്മജമ്। കൌരവ്യാ ഇതി സാമാന്യാന്ന മന്യേഥാസ്തവാത്മജാന്
പിന്നീട് വിദുരൻ അംബികയുടെ മകനോട്, കൌരവന്മാർ അവന്റെ മക്കൾ മാത്രമല്ല, കുരുവംശത്തിലെ എല്ലാവരും ആണെന്ന് വിശദീകരിച്ചു.
വര്ധന്ത ഇതി മദ്വാക്യാദ്വര്ധിതാഃ പാണ്ഡുനന്ദനാഃ। കൃഷ്ണയാ സംവൃതാഃ പാര്ഥാ വിമുക്താ രാജസങ്ഗരാത്
'എന്റെ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവർ വളരട്ടെ,' എന്നു പറഞ്ഞു; 'കൃഷ്ണയോടൊപ്പം ചേർന്ന പാണ്ഡവന്മാർ രാജസഭയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു.'
ദിഷ്ട്യാ കുശലിനോ രാജന്പൂജിതാ ദ്രുപദേന ച
ദൈവാനുഗ്രഹത്താൽ, രാജാവേ, അവർ സുരക്ഷിതരായി ദ്രുപദന്റെ ആദരവും ലഭിച്ചു.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു വചനം വിദുരസ്യ നരാധിപഃ। ആകാരച്ഛാദനാര്ഥായ ദിഷ്ട്യാദിഷ്ട്യേതി ചാബ്രവീത്
വിദുരന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ്, യാഥാർത്ഥ്യം മറയ്ക്കാനായി, വീണ്ടും വീണ്ടും 'ദൈവാനുഗ്രഹം, ദൈവാനുഗ്രഹം' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ഏവം വിദുര ഭദ്രം തേ യദി ജീവന്തി പാണ്ഡവാഃ। ന മമൌ മേ തനൌ പ്രീതിസ്ത്വദ്വാക്യാമൃതസംഭവാ
വിദുരാ, നിനക്കു ആശംസകള്. പാണ്ഡവന്മാര് ജീവിച്ചിരിക്കുന്നുവെങ്കില് പോലും, നിന്റെ വാക്കുകളുടെ അമൃതം പോലും എന്റെ മനസ്സിന് സന്തോഷം നല്കുന്നില്ല.
സാധ്വാചാരതയാ തേഷാം സംബന്ധോ ദ്രുപദേന ച। ബഭൂവ പരമശ്ലാഘ്യോ ദിഷ്ട്യാദിഷ്ട്യേതി ചാബ്രവീത്
അവരുടെ നല്ല പെരുമാറ്റം കൊണ്ടാണ് ദ്രുപദനുമായി അവര്ക്കുള്ള ബന്ധം അത്യന്തം പ്രശംസനീയമായത്. 'ഭാഗ്യവശാല്, വലിയ ഭാഗ്യവശാല്' എന്നുപറഞ്ഞു ഞാന് പ്രസംഗിച്ചു.
അന്വവായേ വസോര്ജാതഃ പ്രവരേ മാത്സ്യകേ കുലേ। വൃത്തവിദ്യാതപോവൃദ്ധഃ പാര്ഥിവാനാം ച സംമതഃ
വസുവിന്റെ സന്തതിയായ മഹത്തായ മത്സ്യവംശത്തില് ജനിച്ചവന്, നല്ല പെരുമാറ്റത്തിലും വിജ്ഞാനത്തിലും തപസ്സിലും വളര്ന്നവനും രാജാക്കന്മാരില് എല്ലാവരുടെയും മാന്യനുമാണ്.
പുത്രാശ്ചാസ്യ തഥാ പൌത്രാഃ സര്വേ സുചരിതവ്രതാഃ। തേഷാം സംബന്ധിനശ്ചാന്യേ ബഹവഃ സുമഹാബലാഃ
അവന്റെ മക്കളും മുമ്മക്കളും എല്ലാവരും നല്ല വ്രതങ്ങളില് ഉറച്ചവരാണ്. അവരുമായി ബന്ധമുള്ള മറ്റു ശക്തരായ അനേകം സുഹൃത്തുക്കളും ഉണ്ട്.
യഥൈവ പാണ്ഡോഃ പുത്രാസ്തേ തതോഽപ്യഭ്യധികാ മമ। സേയമഭ്യധികാന്യേഭ്യോ വൃത്തിര്വിദുര മേ മതാ
പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളെപ്പോലെ, ഇതിലും കൂടുതല് എനിക്ക് ഇവരാണ് പ്രിയം. വിദുരാ, ഈ പെരുമാറ്റം മറ്റൊന്നിനേക്കാളും ഉത്തമമാണെന്ന് ഞാന് കരുതുന്നു.
യാ പ്രീതിഃ പാണ്ഡുപുത്രേഷു ന സാഽന്യത്ര മമാഭിഭോ। നിത്യോഽയം ചിന്തിതഃ ക്ഷത്തഃ സത്യം സത്യേന ശപേ
പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളോടുള്ള സ്നേഹം എനിക്ക് മറ്റാരോടും ഇല്ല, മഹാബലശാലിയായവനേ. ഇത് എപ്പോഴും എന്റെ മനസ്സിലുണ്ട്, ക്ഷത്താ, സത്യത്തോടു ഞാന് സത്യമായി ശപതം ചെയ്യുന്നു.
യത്തേ കുശലിനോ വീരാഃ പാണ്ഡുപുത്രാ മഹാരഥാഃ। മിത്രവന്തോഽഭവന്പുത്രാ ദുര്യോധനമുഖാസ്തഥാ
നിന്റെ വീരനായ പാണ്ഡവന്മാര് നല്ല നിലയില് എന്റെ മക്കളായ ദുര്യോധനന് മുതലായവരോടൊപ്പം സൗഹൃദത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു എന്നത് എനിക്ക് അറിയാം.
മയാ ശ്രുതം യദാ വഹ്നേര്ദഗ്ധാഃ പാണ്ഡുസുതാ ഇതി। തദാഽദഹ്യം ദിവാരാത്രം ന ഭോക്ഷ്യേ ന സ്വപാമി ച
പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കള് അഗ്നിയില് ദഹിച്ചുവെന്നു ഞാന് കേട്ടപ്പോള്, ദുഃഖത്തില് ആകുലനായി പകലും രാത്രിയും ഞാന് ഭക്ഷണം കഴിക്കാനോ ഉറങ്ങാനോ കഴിഞ്ഞില്ല.
അസഹായാശ്ചം മേ പുത്രാ ലൂനപക്ഷാ ഇവ ദ്വിജാഃ। തത്ത്വതഃ ശൃണു മേ ക്ഷത്തഃ സുസഹായാഃ സുതാ മമ। അദ്യ വൈ സ്ഥിരസാമ്രാജ്യമാചന്ദ്രാര്കം മമാഭവത്
എന്റെ മക്കള് സഹായികളില്ലാതെ, ചിറകു മുറിഞ്ഞ പക്ഷികളെപ്പോലെ ആയിരുന്നു. പക്ഷേ, സത്യമായത് കേള്ക്കൂ, ക്ഷത്താ, ഇന്ന് എന്റെ മക്കള്ക്ക് ശക്തമായ കൂട്ടുകാര് ഉണ്ട്, എന്റെ രാജ്യം ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിലനില്ക്കുന്നതുവരെ ഉറപ്പായിരിക്കും.
കോ ഹി ദ്രുപദമാസാദ്യ മിത്രം ക്ഷത്തഃ സബാന്ധവമ്। ന ബുഭൂഷേദ്ഭവേനാര്ഥീ ഗതശ്രീരപി പാര്ഥിവഃ
ക്ഷത്താ, ദ്രുപദനും അവന്റെ ബന്ധുക്കളും സുഹൃത്ത് ആയി ലഭിച്ചാല് ഐശ്വര്യം നഷ്ടമായ രാജാവും ജീവിക്കാന് ആഗ്രഹിക്കാതിരിക്കുമോ?
തം തഥാ ഭാഷമാണം തു വിദുരഃ പ്രത്യഭാഷത। നിത്യം ഭവതു തേ ബുദ്ധിരേഷാ രാജഞ്ഛതം സമാഃ। ഇത്യുക്ത്വാ പ്രയയൌ രാജന്വിദുരഃ സ്വം നിവേശനമ്
അങ്ങനെ സംസാരിച്ച രാജാവിനോട് വിദുരന് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഈ ബുദ്ധി നിനക്കു നൂറുവര്ഷം നിലനില്ക്കട്ടെ.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വിദുരന് തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
തതോ ദുര്യോധനശ്ചാപി രാധേയശ്ച വിശാംപതേ। ധൃതരാഷ്ട്രമുപാഗമ്യ വചോഽബ്രൂതാമിദം തദാ
അതിനുശേഷം ദുര്യോധനനും കര്ണനും, ജനങ്ങളുടെ അധിപതിയായ രാജാവേ, ധൃതരാഷ്ട്രനെ സമീപിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
സന്നിധൌ വിദുരസ്യ ത്വാം ദോഷം വക്തും ന ശക്നുവഃ। വിവിക്തമിതി വക്ഷ്യാവഃ കിം തവേദം ചികീര്ഷിതമ്
വിദുരന്റെ സാന്നിധ്യത്തില് നിന്റെ തെറ്റുകള് പറയാന് ഞങ്ങള്ക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല. ഇപ്പോള് ഒറ്റയ്ക്ക് നിനക്കു പറയാം—നീ എന്താണ് ചെയ്യാന് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?
സപത്നവൃദ്ധിം യത്താത മന്യസേ വൃദ്ധിമാത്മനഃ। അഭിഷ്ടൌഷി ച യത്ക്ഷത്തുഃ സമീപേ ദ്വിപദാംവര
പിതാവേ, നീ ശത്രുക്കളുടെ വളര്ച്ചയെ തന്നെ നിന്റെ നേട്ടം എന്നു കരുതുന്നു. എല്ലാവരുടെയും മുമ്പില് ക്ഷത്തയെ നീ പ്രശംസിക്കുന്നു.
അന്യസ്മിന്നൃപ കര്തവ്യേ ത്വമന്യത്കുരുഷേഽനഘ। തേഷാം ബലവിഘാതോ ഹി കര്തവ്യസ്താത നിത്യശഃ
രാജാവേ, ചെയ്യേണ്ടത് ഒന്നായിരിക്കുമ്പോള് നീ മറ്റൊന്ന് ചെയ്യുന്നു. പിതാവേ, അവരുടെ ശക്തി എപ്പോഴും കുറയ്ക്കേണ്ടതാണല്ലോ.
തേ വയം പ്രാപ്തകാലസ്യ ചികീര്ഷാം മന്ത്രയാമഹേ। യഥാ നോ ന ഗ്രസേയുസ്തേ സപുത്രബലബാന്ധവാന്
അവരും അവരുടെ മക്കളും ശക്തിയും കൂട്ടുകാരും ചേര്ന്ന് നമ്മെ കീഴടക്കാതിരിക്കാനായി, സമയത്ത് എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ഞങ്ങള് ആലോചിക്കുന്നു.
ദുര്യോധനേനൈവമുക്തഃ കര്ണേന ച വിശാംപതേ। പുത്രം ച സൂതപുത്രം ച ധൃതരാഷ്ട്രോഽബ്രവീദിദമ്
ദുര്യോധനനും കര്ണനും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോള്, ജനങ്ങളുടെ അധിപതിയായ ധൃതരാഷ്ട്രന് തന്റെ മകനോടും സൂതപുത്രനോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അഹമപ്യേവമേവൈതച്ചികീര്ഷാമി യഥാ യുവാമ്। വിവേക്തും നാഹമിച്ഛാമി ത്വാകാരം വിദുരം പ്രതി
ഞാനും നിങ്ങളെപ്പോലെ തന്നെ ചെയ്യാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. പക്ഷേ, വിദുരനെക്കുറിച്ച് എന്റെ ഉദ്ദേശം വെളിപ്പെടുത്താന് ഞാന് ഇച്ഛിക്കുന്നില്ല.
തതസ്തേഷാം ഗുണാനേവ കീര്തയാമി വിശേഷതഃ। നാവബുധ്യേത വിദുരോ മമാഭിപ്രായമിങ്ഗിതൈഃ
അതിനുശേഷം അവരിൽ ഓരോരുത്തരുടെയും ഗുണങ്ങൾ ഞാൻ പ്രത്യേകമായി പറഞ്ഞ് തുടങ്ങാം. എന്റെ ഉദ്ദേശം വിദ്യുരൻ എന്റെ മുഖഭാവത്തിൽനിന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല.
യച്ച ത്വം മന്യസേ പ്രാപ്തം തദ്ബ്രവീഹി സുയോധന। രാധേയ മന്യസേ യച്ച പ്രാപ്തകാലം വദാശു മേ
സുയോധന, നീ യോചിക്കുന്നതും വേണ്ടതും എന്താണോ അതു പറയൂ. രാധേയ, നിനക്ക് യോജിച്ചതും സമയോചിതമായതും എന്താണോ അതു വേഗത്തിൽ എനിക്ക് അറിയിക്കൂ.
അദ്യ താന്കുശലൈര്വിപ്രൈഃ സുഗുപ്തൈരാപ്തകാരിഭിഃ। കുന്തീപുത്രാന്ഭേദയാമോ മാദ്രീപുത്രൌ ച പാണ്ഡവൌ
ഇന്ന് നമുക്ക് കുന്തിദേവിയുടെ മക്കളെയും മാദ്രിയുടെ മക്കളായ പാണ്ഡവന്മാരെയും, വിശ്വസ്തരും നിഷ്ഠയുള്ളവരുമായ നിപുണരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ സഹായത്തോടെ വേർതിരിക്കാം.
അഥവാ ദ്രുപദോ രാജാ മഹദ്ഭിര്വിത്തസംചയൈഃ। പുത്രാശ്ചാസ്യ പ്രലോഭ്യന്താമമാത്യാശ്ചൈവ സര്വശഃ
അല്ലെങ്കിൽ, ദ്രുപദൻ രാജാവിനെയും അവന്റെ മന്ത്രിമാരെയും മക്കളെയും വലിയ ധനസമ്പത്തുകൊണ്ട് ആകർഷിപ്പിക്കാം.