തച്ഛ്രുത്വാ വചനം കൃഷ്ണസ്താനുവാചോത്തരം വചഃ। സര്വമേതദഹം ജാനേ വധാത്തസ്യ തു രക്ഷസഃ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം കൃഷ്ണൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ഇവയെല്ലാം എനിക്ക് അറിയാം, ആ രാക്ഷസനെ കൊല്ലിയത് ഉൾപ്പെടെ.'
തത ഉദ്യോജയാമാസ മാധവശ്ചതുരങ്ഗിണീമ്। സേനാമുപാനയത്തൂര്ണം പാഞ്ചാലനഗരീം പ്രതി
അതിനുശേഷം മാധവൻ നാലു വിഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യത്തെ ഒരുക്കാൻ കല്പിച്ചു; അതിനെ വേഗത്തിൽ പാഞ്ചാലനഗരിയിലേക്ക് നയിച്ചു.
തതഃ സംകര്ഷണശ്ചൈവ കേശവശ്ച മഹാബലഃ। യാദവൈഃ സഹ സര്വൈശ്ച പാണ്ഡവാനഭിജഗ്മതുഃ
അതിനുശേഷം സംകർഷണനും മഹാബലനായ കേശവനും എല്ലാ യാദവരോടൊപ്പം പാണ്ഡവരുടെ അടുക്കൽ എത്തി.
പിതൃഷ്വസാരം സംപൂജ്യ നത്വാ ചൈവ തു യാദവീമ്। ദ്രൌപദീം ഭൂഷണൈഃ ശുഭ്രൈര്ഭൂഷയിത്വാ യഥാവിധി
അവരുടെ പിതൃസഹോദരിയെ ആദരത്തോടെ സ്വീകരിച്ച്, യാദവിയെ വണങ്ങി, ദ്രൗപദിയെ ഭംഗിയുള്ള ആഭരണങ്ങൾ അണിയിച്ചു, യഥാവിധി.
പാണ്ഡവാന്ഹര്ഷയിത്വാ തു പൂജയാമാസതുശ്ച താന്। ന്യായതഃ പൂജിതൌ രാജ്ഞാ ദ്രുപദേന മഹാത്മനാ
പാണ്ഡവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ച ശേഷം, അവരെയും ആദരിച്ചു; അതുപോലെ തന്നെ, മഹാത്മാവായ ദ്രുപദൻ അവരെ യുക്തിയായി ആദരിച്ചു.
യാദവാഃ പൂജിതാഃ സര്വേ പാണ്ഡവൈശ്ച മഹാത്മഭിഃ। രേമിരേ പാണ്ഡവൈഃ സാര്ധം തേ പാഞ്ചാലപുരേ തദാ
എല്ലാ യാദവർ മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവർ ആദരിച്ചു; അവർ ആ സമയത്ത് പാഞ്ചാലപുരിയിൽ പാണ്ഡവരോടൊപ്പം സന്തോഷിച്ചു.
വൃത്തേ സ്വയംവരേ ചൈവ രാജാനഃ സര്വ ഏവ തേ। യഥാഗതം വിപ്രജഗ്മുര്വിദിത്വാ പാണ്ഡവാന്വൃതാന്
സ്വയംവരം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, പാണ്ഡവർ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതായി അറിഞ്ഞ രാജാക്കന്മാർ എല്ലാവരും വന്നതുപോലെ തന്നെ തിരിച്ചു പോയി.
അഥ ദുര്യോധനോ രാജാ വിമനാ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ। അശ്വത്ഥാമ്നാ മാതുലേന കര്ണേന ച കൃപേണ ച
അപ്പോൾ രാജാവായ ദുര്യോധനൻ നിരാശയോടെ സഹോദരന്മാരോടും അശ്വത്താമനോടും മാതുലനോടും കർണ്ണനോടും കൃപയോടും കൂടി പോയി.
വിനിവൃത്തോ വൃതം ദൃഷ്ട്വാ ദ്രൌപദ്യാ ശ്വേതവാഹനമ്। തം തു ദുഃശാസനോഽവ്രീഡോ മന്ദംമന്ദമിവാബ്രവീത്
ദ്രൗപദി തിരഞ്ഞെടുക്കിയത് വെള്ളകുതിരകളുള്ളവനാണെന്ന് കണ്ടശേഷം, ദുഃശാസനൻ ലജ്ജിക്കാതെ പതുക്കെ അവനോട് പറഞ്ഞു.
യദ്യസൌ ബ്രാഹ്മണോ ന സ്യാദ്വിന്ദേത ദ്രൌപദീം ന സഃ। ന ഹി തം തത്ത്വതോ രാജന്വേദ കശ്ചിദ്ധനംജയമ്
'അവൻ ബ്രാഹ്മണൻ അല്ലെങ്കിൽ ദ്രൗപദിയെ ജയിക്കുമായിരുന്നു എന്ന് വിശ്വസിക്കാനില്ല; ധനഞ്ജയനെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരും അറിയുന്നില്ല, രാജാവേ.'
ദൈവം ച പരമം മന്യേ പൌരുഷം ചാപ്യനര്ഥകമ്। ധിഗസ്തു പൌരുഷം മന്ത്രം യദ്ധരന്തീഹ പാണ്ഡവാഃ
ദൈവം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും വലിയതെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു; മനുഷ്യന്റെ പരിശ്രമം ഫലപ്രദമല്ല. മനുഷ്യന്റെ പരിശ്രമത്തെയും ഉപദേശത്തെയും നിന്ദിക്കട്ടെ, കാരണം പാണ്ഡവർ ഇവിടെയെല്ലാം അതിനെ വിജയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ബധ്വാ ചക്ഷൂംഷി നഃ പാര്ഥാ രാജ്ഞാം ച ദ്രുപദാത്മജാമ്। ഉദ്വാഹ്യ രാജ്ഞാം തൈര്ന്യസ്തോ വാമഃ പാദഃ പൃഥാസുതൈഃ
പാർത്തന്മാർ നമ്മുടെ കണ്ണുകൾ കെട്ടി, രാജാവായ ദ്രുപദന്റെ മകളെ വിവാഹം കഴിച്ചതിന് ശേഷം, പൃഥയുടെ പുത്രന്മാർ രാജാക്കന്മാരുടെ മുന്നിൽ അവരുടെ ഇടത് കാലാണ് വെച്ചത്.
വിമുക്താഃ കഥമേതേന ജതുവേശ്മവിര്ഭുജഃ। അസ്മാകം പൌരുഷം സത്വം ബുദ്ധിശ്ചാപി ഗതാ തതഃ
അവൻമാർ ആ ജതു വീട്ടിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ രക്ഷപ്പെട്ടു? ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവരല്ലേ അവർ? ഇതുകൊണ്ട് നമ്മുടെ ശക്തിയും ധൈര്യവും ബുദ്ധിയും എല്ലാം നഷ്ടമായി.
വയം ഹതാ മാതുലാദ്യ വിശ്വസ്യ ച പുരോചനമ്। അദഗ്ധ്വാ പാണ്ഡവാനേതാന്സ്വയം ദഗ്ധോ ഹുതാശനേ
ഇന്ന്, മാമാ, ഞങ്ങൾ നശിച്ചുപോയി; പുരോചനനും കൂടെ. ഈ പാണ്ഡവരെ കത്തിക്കളയാതെ തന്നെ, അവൻ തന്നെ അഗ്നിയിൽ കത്തിപ്പോയി.
മത്തോ മാതുല മന്യേഽഹം പാണ്ഡവാ ബുദ്ധിമത്തരാഃ। തേഷാം നാസ്തി ഭയം മൃത്യോര്മുക്താനാം ജതുവേശ്മനഃ
മാമാ, പാണ്ഡവർ എന്നേക്കാൾ ബുദ്ധിമാന്മാരാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; ജതു വീട്ടിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടവർക്ക് ഇനി മരണഭയം ഇല്ല.
ഏവം സംഭാഷമാണാസ്തേ നിന്ദന്തശ്ച പുരോചനമ്। പഞ്ചപുത്രാം കിരാതീം ച വിദുരം ച മഹാമതിമ്
അവർ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുകയും പുരോചനനെ കുറ്റപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. അപ്പോൾ അവർ അഞ്ചുപുത്രന്മാരുള്ള സ്ത്രീയെ, കിരാതസ്ത്രീയെ, മഹാബുദ്ധിയുള്ള വിദുരനെ എന്നിവരെയും പരാമർശിച്ചു.
വിവിശുര്ഹാസ്തിനപുരം ദീനാ വിഗതചേതസഃ
ദുഃഖിതരായി മനസ്സിൽ ആശ്വാസമില്ലാതെ അവർ ഹസ്തിനപുരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ത്രസ്താ വിഗതസംകല്പാ ദൃഷ്ട്വാ പാര്ഥാന്മഹൌജസഃ। മുക്താന്ഹവ്യഭുജശ്ചൈവ സംയുക്താന്ദ്രുപദേന ച
ഭയപ്പെട്ടും മനസ്സിലെ ധൈര്യം നഷ്ടപ്പെട്ടും അവർ മഹാശക്തിയുള്ള പാർത്തന്മാരെ, അഗ്നിയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടവരെയും ദ്രുപദനോടൊപ്പം ചേർന്നവരെയും കണ്ടു.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നം തു സംചിന്ത്യ തഥൈവ ച ശിഖണ്ഡിനമ്। ദ്രുപദസ്യാത്മജാംശ്ചാന്യാന്സര്വയുദ്ധവിശാരദാന്
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ, അതുപോലെ ശിഖണ്ഡിനെയും, യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ദ്രുപദന്റെ മറ്റു പുത്രന്മാരെയും അവർ ഓർത്തു.
വിദുരസ്ത്വഥ താഞ്ശ്രുത്വാ ദ്രൌപദ്യാ പാണ്ഡവാന്വൃതാന്। വ്രീഡിതാന്ധാര്തരാഷ്ട്രാംശ്ച ഭഗ്നദര്പാനുപാഗതാന്
അപ്പോൾ പാണ്ഡവർ ദ്രൗപദിയുടെ കൈപിടിച്ചെന്ന വാർത്തയും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ ലജ്ജിച്ചും അഭിമാനം തകർന്ന് മടങ്ങിയെന്നതും വിദുരൻ അറിഞ്ഞു.
തതഃ പ്രീതമനാഃ ക്ഷത്താ ധൃതരാഷ്ട്രം വിശാംപതേ। ഉവാച ദിഷ്ട്യാ കുരവോ വര്ധ്ത ഇതി വിസ്മിതഃ
പ്രസന്നമായ മനസ്സോടെ വിദുരൻ രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രനോട് പറഞ്ഞു: 'ദൈവാനുഗ്രഹത്താൽ കുരുവംശം വളരുന്നു' എന്ന് അത്ഭുതത്തോടെ.
വൈചിത്രവീര്യസ്തു നൃപോ നിശമ്യ വിദുരസ്യ തത്। അബ്രവീത്പരമപ്രീതോ ദിഷ്ട്യാ ദിഷ്ട്യേതി ഭാരത
വിചിത്രവീര്യന്റെ പുത്രനായ രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ വിദുരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ 'ദൈവാനുഗ്രഹം, ദൈവാനുഗ്രഹം' എന്ന് പറഞ്ഞു.
മന്യതേ സ വൃതം പുത്രം ജ്യേഷ്ഠം ദ്രുപദകന്യയാ। ദുര്യോധനമവിജ്ഞാനാത്പ്രജ്ഞാചക്ഷുര്നരേശ്വരഃ
രാജാവ്, വിവേകം ഇല്ലാതെ, ദ്രുപദന്റെ മകൾ തന്റെ മൂത്തമകനായ ദുര്യോധനനെ തിരഞ്ഞെടുത്തുവെന്ന് കരുതുന്നു.
അഥ ത്വാജ്ഞാപയാമാസ ദ്രൌപദ്യാ ഭൂഷണം ബഹു। ആനീയതാം വൈ കൃഷ്ണേതി പുത്രം ദുര്യോധനം തദാ
അപ്പോൾ അവൻ 'കൃഷ്ണയ്ക്ക് ദ്രൗപദിയുടെ ആഭരണങ്ങൾ കൊണ്ടുവരിക' എന്ന് ആജ്ഞാപിച്ചു; തന്റെ മകൻ ദുര്യോധനനെയും വിളിച്ചു.
അഥ സ്മ പശ്ചാദ്വിദുര ആചഖ്യാവമ്ബികാത്മജമ്। കൌരവ്യാ ഇതി സാമാന്യാന്ന മന്യേഥാസ്തവാത്മജാന്
പിന്നീട് വിദുരൻ അംബികയുടെ മകനോട്, കൌരവന്മാർ അവന്റെ മക്കൾ മാത്രമല്ല, കുരുവംശത്തിലെ എല്ലാവരും ആണെന്ന് വിശദീകരിച്ചു.
വര്ധന്ത ഇതി മദ്വാക്യാദ്വര്ധിതാഃ പാണ്ഡുനന്ദനാഃ। കൃഷ്ണയാ സംവൃതാഃ പാര്ഥാ വിമുക്താ രാജസങ്ഗരാത്
'എന്റെ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവർ വളരട്ടെ,' എന്നു പറഞ്ഞു; 'കൃഷ്ണയോടൊപ്പം ചേർന്ന പാണ്ഡവന്മാർ രാജസഭയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു.'
ദിഷ്ട്യാ കുശലിനോ രാജന്പൂജിതാ ദ്രുപദേന ച
ദൈവാനുഗ്രഹത്താൽ, രാജാവേ, അവർ സുരക്ഷിതരായി ദ്രുപദന്റെ ആദരവും ലഭിച്ചു.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു വചനം വിദുരസ്യ നരാധിപഃ। ആകാരച്ഛാദനാര്ഥായ ദിഷ്ട്യാദിഷ്ട്യേതി ചാബ്രവീത്
വിദുരന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ്, യാഥാർത്ഥ്യം മറയ്ക്കാനായി, വീണ്ടും വീണ്ടും 'ദൈവാനുഗ്രഹം, ദൈവാനുഗ്രഹം' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ഏവം വിദുര ഭദ്രം തേ യദി ജീവന്തി പാണ്ഡവാഃ। ന മമൌ മേ തനൌ പ്രീതിസ്ത്വദ്വാക്യാമൃതസംഭവാ
വിദുരാ, നിനക്കു ആശംസകള്. പാണ്ഡവന്മാര് ജീവിച്ചിരിക്കുന്നുവെങ്കില് പോലും, നിന്റെ വാക്കുകളുടെ അമൃതം പോലും എന്റെ മനസ്സിന് സന്തോഷം നല്കുന്നില്ല.
സാധ്വാചാരതയാ തേഷാം സംബന്ധോ ദ്രുപദേന ച। ബഭൂവ പരമശ്ലാഘ്യോ ദിഷ്ട്യാദിഷ്ട്യേതി ചാബ്രവീത്
അവരുടെ നല്ല പെരുമാറ്റം കൊണ്ടാണ് ദ്രുപദനുമായി അവര്ക്കുള്ള ബന്ധം അത്യന്തം പ്രശംസനീയമായത്. 'ഭാഗ്യവശാല്, വലിയ ഭാഗ്യവശാല്' എന്നുപറഞ്ഞു ഞാന് പ്രസംഗിച്ചു.