നാനുസസ്രുര്ന ചാജഘ്നുര്നോചുഃ കിംചിച്ച ദാരുണമ്। സ്വമേവ ശിബിരം ജഗ്മുഃ ക്ഷത്രിയാഃ ശരവിക്ഷതാഃ
അവർ പിന്തുടരുകയോ, തിരിച്ചടിക്കുകയോ, ഒരു കഠിനവാക്ക് പറയുകയോ ചെയ്തില്ല; അമ്പുകളാൽ പരിക്കേറ്റ ക്ഷത്രിയർ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ പാളയത്തിലേക്ക് പോയി.
പരേഽപ്യഭിയയുര്ഹൃഷ്ടാഃ പുരം പൌരസുഖാവഹാഃ। മുഹൂര്തമഭവദ്യുദ്ധം തേഷാം വൈ പാണ്ഡവൈഃ സഹ
മറ്റുള്ളവരും സന്തോഷത്തോടെ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു, നഗരവാസികൾക്ക് സന്തോഷം പകരവണ്ണം; പാണ്ഡവരുമായി അവരുടെ യുദ്ധം ഒരു നിമിഷം മാത്രമേ നീണ്ടിരുന്നുള്ളൂ.
യാവത്തദ്യുദ്ധമഭവന്മഹദ്ദേവാസുരോപമമ്। താവദേവാഭവച്ഛാന്തം നിവൃത്താ വൈ മഹാരഥാഃ
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിലുള്ള മഹാസമരത്തെപ്പോലെ വലിയ യുദ്ധം നടന്നതുവരെ അതു തുടർന്നു; പിന്നെ യുദ്ധം അവസാനിച്ചു, മഹാരഥന്മാർ പിന്മാറി.
സുവ്രതം ചക്രിരേ സര്വേ സുവൃതാമബ്രുവന്വധൂമ്। കൃതാര്ഥം ദ്രുപദം ചോചുര്ധൃഷ്ടദ്യുമ്നം ച പാര്ഷതമ്
എല്ലാവരും വധുവിന്റെ നല്ല പെരുമാറ്റത്തെ പ്രശംസിച്ചു; ദ്രുപദനും ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും തങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം നേടിയെന്ന് എല്ലാവരും സമ്മതിച്ചു.
ശകുനിഃ സിന്ധുരാജശ്ച കര്ണദുര്യോധനാവപി। തേഷാം തദാഭവദ്ദുഃഖം ഹൃദി വാചാ തു നാബ്രുവന്
ശകുനിയും സിന്ധുരാജാവും കർണ്ണനും ദുര്യോധനനും അവരുടെ മനസ്സിൽ ദു:ഖം അനുഭവിച്ചെങ്കിലും, അതു വാക്കിലൂടെ അവർ പ്രകടിപ്പിച്ചില്ല.
തതഃ പ്രയാതാ രാജാനഃ സര്വ ഏവ യഥാഗതമ്। ധാര്തരാഷ്ട്രാ ഹി തേ സര്വേ ഗതാ നാഗപുരം തദാ
അതിനുശേഷം രാജാക്കന്മാർ എല്ലാവരും വന്നതുപോലെ തന്നെ തിരിച്ചു പോയി; ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ ആ സമയത്ത് എല്ലാവരും നാഗപുരത്തേക്ക് പോയി.
പ്രാഗേവ പൂര്നിരോധാത്തു പാണ്ഡവൈരശ്വസാദിനഃ। പ്രേഷിതാ ഗച്ഛതാരിഷ്ടാനസ്മാനാഖ്യാത ശൌരയേ
അടച്ചിടം തുറക്കുന്നതിന് മുമ്പേ തന്നെ, അശ്വാരോഹികളായ പാണ്ഡവർ ദൂതന്മാരെ മുന്നോട്ട് അയച്ചു, സംഭവങ്ങൾ ശൗരിക്ക് അറിയിക്കാൻ.
തേഽചിരേണൈവ കാലേന സംപ്രാപ്താ യാദവീം പുരീമ്। ഊചുഃ സംകര്ഷണോപേന്ദ്രൌ വചനം വചനക്ഷമൌ
കുറച്ച് നേരത്തിനകം അവർ യാദവരുടെ നഗരത്തിലെത്തി; അവർ സംകർഷണനും ഉപേന്ദ്രനും സമീപിച്ചു, സാവധാനം വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
കുശലം പാണ്ഡവാഃ സര്വാനാഹുഃ സ്മാന്ധകവൃഷ്ണയഃ। ആത്മനശ്ചാഹതാനാഹുര്വിമുക്താഞ്ജാതുഷാദ്ഗൃഹാത്
അന്ധകവൃഷ്ണികൾ പാണ്ഡവർ എല്ലാവരുടെയും ക്ഷേമം ചോദിച്ചു; തങ്ങളെയും, ജാതുശാലയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടവരെയും കുറിച്ച് അന്വേഷിച്ചു.
സമാജേ ദ്രൌപദീം ലബ്ധാമാഹൂ രാജീവലോചനാമ്। ആത്മനഃ സദൃശീം സര്വൈഃ ശീലവൃത്തസമാധിഭിഃ
സമൂഹത്തിൽ, കമലനയനിയായ ദ്രൗപദിയെ ജയിച്ചുവെന്ന്, സ്വഭാവത്തിലും പെരുമാറ്റത്തിലും സമതുല്യമായവളാണെന്ന് എല്ലാവരും പറഞ്ഞു.
തച്ഛ്രുത്വാ വചനം കൃഷ്ണസ്താനുവാചോത്തരം വചഃ। സര്വമേതദഹം ജാനേ വധാത്തസ്യ തു രക്ഷസഃ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം കൃഷ്ണൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ഇവയെല്ലാം എനിക്ക് അറിയാം, ആ രാക്ഷസനെ കൊല്ലിയത് ഉൾപ്പെടെ.'
തത ഉദ്യോജയാമാസ മാധവശ്ചതുരങ്ഗിണീമ്। സേനാമുപാനയത്തൂര്ണം പാഞ്ചാലനഗരീം പ്രതി
അതിനുശേഷം മാധവൻ നാലു വിഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യത്തെ ഒരുക്കാൻ കല്പിച്ചു; അതിനെ വേഗത്തിൽ പാഞ്ചാലനഗരിയിലേക്ക് നയിച്ചു.
തതഃ സംകര്ഷണശ്ചൈവ കേശവശ്ച മഹാബലഃ। യാദവൈഃ സഹ സര്വൈശ്ച പാണ്ഡവാനഭിജഗ്മതുഃ
അതിനുശേഷം സംകർഷണനും മഹാബലനായ കേശവനും എല്ലാ യാദവരോടൊപ്പം പാണ്ഡവരുടെ അടുക്കൽ എത്തി.
പിതൃഷ്വസാരം സംപൂജ്യ നത്വാ ചൈവ തു യാദവീമ്। ദ്രൌപദീം ഭൂഷണൈഃ ശുഭ്രൈര്ഭൂഷയിത്വാ യഥാവിധി
അവരുടെ പിതൃസഹോദരിയെ ആദരത്തോടെ സ്വീകരിച്ച്, യാദവിയെ വണങ്ങി, ദ്രൗപദിയെ ഭംഗിയുള്ള ആഭരണങ്ങൾ അണിയിച്ചു, യഥാവിധി.
പാണ്ഡവാന്ഹര്ഷയിത്വാ തു പൂജയാമാസതുശ്ച താന്। ന്യായതഃ പൂജിതൌ രാജ്ഞാ ദ്രുപദേന മഹാത്മനാ
പാണ്ഡവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ച ശേഷം, അവരെയും ആദരിച്ചു; അതുപോലെ തന്നെ, മഹാത്മാവായ ദ്രുപദൻ അവരെ യുക്തിയായി ആദരിച്ചു.
യാദവാഃ പൂജിതാഃ സര്വേ പാണ്ഡവൈശ്ച മഹാത്മഭിഃ। രേമിരേ പാണ്ഡവൈഃ സാര്ധം തേ പാഞ്ചാലപുരേ തദാ
എല്ലാ യാദവർ മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവർ ആദരിച്ചു; അവർ ആ സമയത്ത് പാഞ്ചാലപുരിയിൽ പാണ്ഡവരോടൊപ്പം സന്തോഷിച്ചു.
വൃത്തേ സ്വയംവരേ ചൈവ രാജാനഃ സര്വ ഏവ തേ। യഥാഗതം വിപ്രജഗ്മുര്വിദിത്വാ പാണ്ഡവാന്വൃതാന്
സ്വയംവരം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, പാണ്ഡവർ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതായി അറിഞ്ഞ രാജാക്കന്മാർ എല്ലാവരും വന്നതുപോലെ തന്നെ തിരിച്ചു പോയി.
അഥ ദുര്യോധനോ രാജാ വിമനാ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ। അശ്വത്ഥാമ്നാ മാതുലേന കര്ണേന ച കൃപേണ ച
അപ്പോൾ രാജാവായ ദുര്യോധനൻ നിരാശയോടെ സഹോദരന്മാരോടും അശ്വത്താമനോടും മാതുലനോടും കർണ്ണനോടും കൃപയോടും കൂടി പോയി.
വിനിവൃത്തോ വൃതം ദൃഷ്ട്വാ ദ്രൌപദ്യാ ശ്വേതവാഹനമ്। തം തു ദുഃശാസനോഽവ്രീഡോ മന്ദംമന്ദമിവാബ്രവീത്
ദ്രൗപദി തിരഞ്ഞെടുക്കിയത് വെള്ളകുതിരകളുള്ളവനാണെന്ന് കണ്ടശേഷം, ദുഃശാസനൻ ലജ്ജിക്കാതെ പതുക്കെ അവനോട് പറഞ്ഞു.
യദ്യസൌ ബ്രാഹ്മണോ ന സ്യാദ്വിന്ദേത ദ്രൌപദീം ന സഃ। ന ഹി തം തത്ത്വതോ രാജന്വേദ കശ്ചിദ്ധനംജയമ്
'അവൻ ബ്രാഹ്മണൻ അല്ലെങ്കിൽ ദ്രൗപദിയെ ജയിക്കുമായിരുന്നു എന്ന് വിശ്വസിക്കാനില്ല; ധനഞ്ജയനെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരും അറിയുന്നില്ല, രാജാവേ.'
ദൈവം ച പരമം മന്യേ പൌരുഷം ചാപ്യനര്ഥകമ്। ധിഗസ്തു പൌരുഷം മന്ത്രം യദ്ധരന്തീഹ പാണ്ഡവാഃ
ദൈവം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും വലിയതെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു; മനുഷ്യന്റെ പരിശ്രമം ഫലപ്രദമല്ല. മനുഷ്യന്റെ പരിശ്രമത്തെയും ഉപദേശത്തെയും നിന്ദിക്കട്ടെ, കാരണം പാണ്ഡവർ ഇവിടെയെല്ലാം അതിനെ വിജയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ബധ്വാ ചക്ഷൂംഷി നഃ പാര്ഥാ രാജ്ഞാം ച ദ്രുപദാത്മജാമ്। ഉദ്വാഹ്യ രാജ്ഞാം തൈര്ന്യസ്തോ വാമഃ പാദഃ പൃഥാസുതൈഃ
പാർത്തന്മാർ നമ്മുടെ കണ്ണുകൾ കെട്ടി, രാജാവായ ദ്രുപദന്റെ മകളെ വിവാഹം കഴിച്ചതിന് ശേഷം, പൃഥയുടെ പുത്രന്മാർ രാജാക്കന്മാരുടെ മുന്നിൽ അവരുടെ ഇടത് കാലാണ് വെച്ചത്.
വിമുക്താഃ കഥമേതേന ജതുവേശ്മവിര്ഭുജഃ। അസ്മാകം പൌരുഷം സത്വം ബുദ്ധിശ്ചാപി ഗതാ തതഃ
അവൻമാർ ആ ജതു വീട്ടിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ രക്ഷപ്പെട്ടു? ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവരല്ലേ അവർ? ഇതുകൊണ്ട് നമ്മുടെ ശക്തിയും ധൈര്യവും ബുദ്ധിയും എല്ലാം നഷ്ടമായി.
വയം ഹതാ മാതുലാദ്യ വിശ്വസ്യ ച പുരോചനമ്। അദഗ്ധ്വാ പാണ്ഡവാനേതാന്സ്വയം ദഗ്ധോ ഹുതാശനേ
ഇന്ന്, മാമാ, ഞങ്ങൾ നശിച്ചുപോയി; പുരോചനനും കൂടെ. ഈ പാണ്ഡവരെ കത്തിക്കളയാതെ തന്നെ, അവൻ തന്നെ അഗ്നിയിൽ കത്തിപ്പോയി.
മത്തോ മാതുല മന്യേഽഹം പാണ്ഡവാ ബുദ്ധിമത്തരാഃ। തേഷാം നാസ്തി ഭയം മൃത്യോര്മുക്താനാം ജതുവേശ്മനഃ
മാമാ, പാണ്ഡവർ എന്നേക്കാൾ ബുദ്ധിമാന്മാരാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; ജതു വീട്ടിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടവർക്ക് ഇനി മരണഭയം ഇല്ല.
ഏവം സംഭാഷമാണാസ്തേ നിന്ദന്തശ്ച പുരോചനമ്। പഞ്ചപുത്രാം കിരാതീം ച വിദുരം ച മഹാമതിമ്
അവർ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുകയും പുരോചനനെ കുറ്റപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. അപ്പോൾ അവർ അഞ്ചുപുത്രന്മാരുള്ള സ്ത്രീയെ, കിരാതസ്ത്രീയെ, മഹാബുദ്ധിയുള്ള വിദുരനെ എന്നിവരെയും പരാമർശിച്ചു.
വിവിശുര്ഹാസ്തിനപുരം ദീനാ വിഗതചേതസഃ
ദുഃഖിതരായി മനസ്സിൽ ആശ്വാസമില്ലാതെ അവർ ഹസ്തിനപുരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ത്രസ്താ വിഗതസംകല്പാ ദൃഷ്ട്വാ പാര്ഥാന്മഹൌജസഃ। മുക്താന്ഹവ്യഭുജശ്ചൈവ സംയുക്താന്ദ്രുപദേന ച
ഭയപ്പെട്ടും മനസ്സിലെ ധൈര്യം നഷ്ടപ്പെട്ടും അവർ മഹാശക്തിയുള്ള പാർത്തന്മാരെ, അഗ്നിയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടവരെയും ദ്രുപദനോടൊപ്പം ചേർന്നവരെയും കണ്ടു.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നം തു സംചിന്ത്യ തഥൈവ ച ശിഖണ്ഡിനമ്। ദ്രുപദസ്യാത്മജാംശ്ചാന്യാന്സര്വയുദ്ധവിശാരദാന്
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ, അതുപോലെ ശിഖണ്ഡിനെയും, യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ദ്രുപദന്റെ മറ്റു പുത്രന്മാരെയും അവർ ഓർത്തു.
വിദുരസ്ത്വഥ താഞ്ശ്രുത്വാ ദ്രൌപദ്യാ പാണ്ഡവാന്വൃതാന്। വ്രീഡിതാന്ധാര്തരാഷ്ട്രാംശ്ച ഭഗ്നദര്പാനുപാഗതാന്
അപ്പോൾ പാണ്ഡവർ ദ്രൗപദിയുടെ കൈപിടിച്ചെന്ന വാർത്തയും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ ലജ്ജിച്ചും അഭിമാനം തകർന്ന് മടങ്ങിയെന്നതും വിദുരൻ അറിഞ്ഞു.