തൈഃ ശരൈരാഹതം കര്ണം ധ്വജയഷ്ടിമുപാശ്രിതമ്। അപോവാഹ രഥാച്ചാശു സൂതഃ പരപുരംജയമ്
ആ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ചതഞ്ഞ കര്ണൻ, തന്റെ പതാകയുടെ ദണ്ഡം പിടിച്ചു നിൽക്കവേ, അവന്റെ രഥസാരഥി അതിവേഗം അവനെ രഥത്തിൽ നിന്ന് മാറ്റി കൊണ്ടുപോയി.
തതഃ പരാജിതേ കര്ണേ ധാര്തരാഷ്ട്രാന്മഹാഭയമ്। വിവേശ സമുദഗ്രാംശ്ച പാണ്ഡവാന്പ്രസമീക്ഷ്യ തു
കര്ണൻ തോറ്റതോടെ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ വലിയ ഭയം പിടിച്ചു; പാണ്ഡവർ ശക്തി വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും അവർ കണ്ടു.
തത്പ്രകമ്പിതമത്യര്ഥം തദ്ദൃഷ്ട്വാ സൌബലോ ബലമ്। ഗിരാ മധുരയാ ചാപി സമാശ്വാസയതാസകൃത്
തന്റെ സൈന്യം അതിയായി അലയുന്നതു കണ്ട സൗബലൻ, മധുരമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവരെ വീണ്ടും വീണ്ടും ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ധാര്തരാഷ്ട്രൈസ്തതഃ സര്വൈര്ദുര്യോധനപുരഃസരൈഃ। ധൃതം തത്പുനരേവാസീദ്ബലം പാര്ഥപ്രപീഡിതമ്
അതിനുശേഷം ദുര്യോധനൻ മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ എല്ലാവരും വീണ്ടും അവരുടെ സൈന്യത്തെ പിടിച്ചു നിർത്തി, പാർത്ഥന്മാർ അതിനെ കഠിനമായി ആക്രമിച്ചിരുന്നെങ്കിലും.
തതോ ദുര്യോധനം ദൃഷ്ട്വാ ഭീമോ ഭീമപരാക്രമഃ। അക്രുധ്യത്സ മഹാബാഹുരഗാരം ജാതുഷം സ്മരന്
അതിനുശേഷം ഭീമൻ, ഭയങ്കരമായ ശക്തിയുള്ളവൻ, ദുര്യോധനനെ കണ്ടപ്പോൾ ജാതുഗൃഹം ഓർത്ത് കുപിതനായി.
തതഃ സംഗ്രാമശിരസി ദദര്ശ വിപുലദ്രുമമ്। ആയാമഭൂതം തിഷ്ഠന്തം സ്കന്ധപഞ്ചാശദുന്നതമ്
യുദ്ധത്തിന്റെ ഉച്ചത്തിൽ, അമ്പതു ശാഖകൾ ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന, വിശാലമായ ഒരു വൃക്ഷം അവൻ കണ്ടു.
മഹാസ്കന്ധം മഹോത്സേധം ശക്രധ്വജമിവോച്ഛ്രിതമ്। തമുത്പാഠ്യ ച പാണിഭ്യാമുദ്യമ്യ ചരണാവപി
വലിയ തണ്ടും ഉയരവും ഉള്ള, ഇന്ദ്രന്റെ കൊടിപോലെ ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന ആ വൃക്ഷം ഭീമൻ കൈകൊണ്ടും കാലുകൊണ്ടും പിഴുതെടുത്തു.
അഭിപേദേ പരാന്സങ്ഖ്യേ വജ്രപാണിരിവാസുരാന്। ഭീമസേനഭയാര്താനി ഫല്ഗുനാഭിഹതാനി ച
വജ്രധാരിയായവൻ അസുരന്മാരെ ആക്രമിക്കുന്നതുപോലെ, ഭീമസേനൻ ശത്രുക്കളെ ആക്രമിച്ചു; ഭീമസേനനെയും അർജുനന്റെ അമ്പുകളെയും ഭയന്ന് അവർ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ന ശേകുസ്താന്യനീകാനി ധാര്തരാഷ്ട്രാണ്യുദീക്ഷിതുമ്। താനി സംഭ്രാന്തയോധാനി ശ്രാന്തവാജിഗജാനി ച
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രരുടെ സൈന്യങ്ങൾ, അവരുടെ യോദ്ധാക്കൾ ഭ്രമിച്ചും കുതിരകളും ആനകളും ക്ഷീണിച്ചും, അവരെ നോക്കാൻ പോലും കഴിയാതെ പോയി.
ദിശഃ പ്രാകാലയദ്ഭീമോ ദിവീവാഭ്രാണി മാരുതഃ। താന്നിവൃത്താന്നിരാനന്ദാന്നരവാരണവാജിനഃ
ഭീമൻ ആ മനുഷ്യരെയും ആനകളെയും കുതിരകളെയും ആകാശത്തിലെ മേഘങ്ങളെ കാറ്റ് ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും പിരിച്ചു; അവർ സന്തോഷമില്ലാതെ പിൻവാങ്ങി.
നാനുസസ്രുര്ന ചാജഘ്നുര്നോചുഃ കിംചിച്ച ദാരുണമ്। സ്വമേവ ശിബിരം ജഗ്മുഃ ക്ഷത്രിയാഃ ശരവിക്ഷതാഃ
അവർ പിന്തുടരുകയോ, തിരിച്ചടിക്കുകയോ, ഒരു കഠിനവാക്ക് പറയുകയോ ചെയ്തില്ല; അമ്പുകളാൽ പരിക്കേറ്റ ക്ഷത്രിയർ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ പാളയത്തിലേക്ക് പോയി.
പരേഽപ്യഭിയയുര്ഹൃഷ്ടാഃ പുരം പൌരസുഖാവഹാഃ। മുഹൂര്തമഭവദ്യുദ്ധം തേഷാം വൈ പാണ്ഡവൈഃ സഹ
മറ്റുള്ളവരും സന്തോഷത്തോടെ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു, നഗരവാസികൾക്ക് സന്തോഷം പകരവണ്ണം; പാണ്ഡവരുമായി അവരുടെ യുദ്ധം ഒരു നിമിഷം മാത്രമേ നീണ്ടിരുന്നുള്ളൂ.
യാവത്തദ്യുദ്ധമഭവന്മഹദ്ദേവാസുരോപമമ്। താവദേവാഭവച്ഛാന്തം നിവൃത്താ വൈ മഹാരഥാഃ
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിലുള്ള മഹാസമരത്തെപ്പോലെ വലിയ യുദ്ധം നടന്നതുവരെ അതു തുടർന്നു; പിന്നെ യുദ്ധം അവസാനിച്ചു, മഹാരഥന്മാർ പിന്മാറി.
സുവ്രതം ചക്രിരേ സര്വേ സുവൃതാമബ്രുവന്വധൂമ്। കൃതാര്ഥം ദ്രുപദം ചോചുര്ധൃഷ്ടദ്യുമ്നം ച പാര്ഷതമ്
എല്ലാവരും വധുവിന്റെ നല്ല പെരുമാറ്റത്തെ പ്രശംസിച്ചു; ദ്രുപദനും ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും തങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം നേടിയെന്ന് എല്ലാവരും സമ്മതിച്ചു.
ശകുനിഃ സിന്ധുരാജശ്ച കര്ണദുര്യോധനാവപി। തേഷാം തദാഭവദ്ദുഃഖം ഹൃദി വാചാ തു നാബ്രുവന്
ശകുനിയും സിന്ധുരാജാവും കർണ്ണനും ദുര്യോധനനും അവരുടെ മനസ്സിൽ ദു:ഖം അനുഭവിച്ചെങ്കിലും, അതു വാക്കിലൂടെ അവർ പ്രകടിപ്പിച്ചില്ല.
തതഃ പ്രയാതാ രാജാനഃ സര്വ ഏവ യഥാഗതമ്। ധാര്തരാഷ്ട്രാ ഹി തേ സര്വേ ഗതാ നാഗപുരം തദാ
അതിനുശേഷം രാജാക്കന്മാർ എല്ലാവരും വന്നതുപോലെ തന്നെ തിരിച്ചു പോയി; ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ ആ സമയത്ത് എല്ലാവരും നാഗപുരത്തേക്ക് പോയി.
പ്രാഗേവ പൂര്നിരോധാത്തു പാണ്ഡവൈരശ്വസാദിനഃ। പ്രേഷിതാ ഗച്ഛതാരിഷ്ടാനസ്മാനാഖ്യാത ശൌരയേ
അടച്ചിടം തുറക്കുന്നതിന് മുമ്പേ തന്നെ, അശ്വാരോഹികളായ പാണ്ഡവർ ദൂതന്മാരെ മുന്നോട്ട് അയച്ചു, സംഭവങ്ങൾ ശൗരിക്ക് അറിയിക്കാൻ.
തേഽചിരേണൈവ കാലേന സംപ്രാപ്താ യാദവീം പുരീമ്। ഊചുഃ സംകര്ഷണോപേന്ദ്രൌ വചനം വചനക്ഷമൌ
കുറച്ച് നേരത്തിനകം അവർ യാദവരുടെ നഗരത്തിലെത്തി; അവർ സംകർഷണനും ഉപേന്ദ്രനും സമീപിച്ചു, സാവധാനം വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
കുശലം പാണ്ഡവാഃ സര്വാനാഹുഃ സ്മാന്ധകവൃഷ്ണയഃ। ആത്മനശ്ചാഹതാനാഹുര്വിമുക്താഞ്ജാതുഷാദ്ഗൃഹാത്
അന്ധകവൃഷ്ണികൾ പാണ്ഡവർ എല്ലാവരുടെയും ക്ഷേമം ചോദിച്ചു; തങ്ങളെയും, ജാതുശാലയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടവരെയും കുറിച്ച് അന്വേഷിച്ചു.
സമാജേ ദ്രൌപദീം ലബ്ധാമാഹൂ രാജീവലോചനാമ്। ആത്മനഃ സദൃശീം സര്വൈഃ ശീലവൃത്തസമാധിഭിഃ
സമൂഹത്തിൽ, കമലനയനിയായ ദ്രൗപദിയെ ജയിച്ചുവെന്ന്, സ്വഭാവത്തിലും പെരുമാറ്റത്തിലും സമതുല്യമായവളാണെന്ന് എല്ലാവരും പറഞ്ഞു.
തച്ഛ്രുത്വാ വചനം കൃഷ്ണസ്താനുവാചോത്തരം വചഃ। സര്വമേതദഹം ജാനേ വധാത്തസ്യ തു രക്ഷസഃ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം കൃഷ്ണൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ഇവയെല്ലാം എനിക്ക് അറിയാം, ആ രാക്ഷസനെ കൊല്ലിയത് ഉൾപ്പെടെ.'
തത ഉദ്യോജയാമാസ മാധവശ്ചതുരങ്ഗിണീമ്। സേനാമുപാനയത്തൂര്ണം പാഞ്ചാലനഗരീം പ്രതി
അതിനുശേഷം മാധവൻ നാലു വിഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യത്തെ ഒരുക്കാൻ കല്പിച്ചു; അതിനെ വേഗത്തിൽ പാഞ്ചാലനഗരിയിലേക്ക് നയിച്ചു.
തതഃ സംകര്ഷണശ്ചൈവ കേശവശ്ച മഹാബലഃ। യാദവൈഃ സഹ സര്വൈശ്ച പാണ്ഡവാനഭിജഗ്മതുഃ
അതിനുശേഷം സംകർഷണനും മഹാബലനായ കേശവനും എല്ലാ യാദവരോടൊപ്പം പാണ്ഡവരുടെ അടുക്കൽ എത്തി.
പിതൃഷ്വസാരം സംപൂജ്യ നത്വാ ചൈവ തു യാദവീമ്। ദ്രൌപദീം ഭൂഷണൈഃ ശുഭ്രൈര്ഭൂഷയിത്വാ യഥാവിധി
അവരുടെ പിതൃസഹോദരിയെ ആദരത്തോടെ സ്വീകരിച്ച്, യാദവിയെ വണങ്ങി, ദ്രൗപദിയെ ഭംഗിയുള്ള ആഭരണങ്ങൾ അണിയിച്ചു, യഥാവിധി.
പാണ്ഡവാന്ഹര്ഷയിത്വാ തു പൂജയാമാസതുശ്ച താന്। ന്യായതഃ പൂജിതൌ രാജ്ഞാ ദ്രുപദേന മഹാത്മനാ
പാണ്ഡവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ച ശേഷം, അവരെയും ആദരിച്ചു; അതുപോലെ തന്നെ, മഹാത്മാവായ ദ്രുപദൻ അവരെ യുക്തിയായി ആദരിച്ചു.
യാദവാഃ പൂജിതാഃ സര്വേ പാണ്ഡവൈശ്ച മഹാത്മഭിഃ। രേമിരേ പാണ്ഡവൈഃ സാര്ധം തേ പാഞ്ചാലപുരേ തദാ
എല്ലാ യാദവർ മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവർ ആദരിച്ചു; അവർ ആ സമയത്ത് പാഞ്ചാലപുരിയിൽ പാണ്ഡവരോടൊപ്പം സന്തോഷിച്ചു.
വൃത്തേ സ്വയംവരേ ചൈവ രാജാനഃ സര്വ ഏവ തേ। യഥാഗതം വിപ്രജഗ്മുര്വിദിത്വാ പാണ്ഡവാന്വൃതാന്
സ്വയംവരം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, പാണ്ഡവർ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതായി അറിഞ്ഞ രാജാക്കന്മാർ എല്ലാവരും വന്നതുപോലെ തന്നെ തിരിച്ചു പോയി.
അഥ ദുര്യോധനോ രാജാ വിമനാ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ। അശ്വത്ഥാമ്നാ മാതുലേന കര്ണേന ച കൃപേണ ച
അപ്പോൾ രാജാവായ ദുര്യോധനൻ നിരാശയോടെ സഹോദരന്മാരോടും അശ്വത്താമനോടും മാതുലനോടും കർണ്ണനോടും കൃപയോടും കൂടി പോയി.
വിനിവൃത്തോ വൃതം ദൃഷ്ട്വാ ദ്രൌപദ്യാ ശ്വേതവാഹനമ്। തം തു ദുഃശാസനോഽവ്രീഡോ മന്ദംമന്ദമിവാബ്രവീത്
ദ്രൗപദി തിരഞ്ഞെടുക്കിയത് വെള്ളകുതിരകളുള്ളവനാണെന്ന് കണ്ടശേഷം, ദുഃശാസനൻ ലജ്ജിക്കാതെ പതുക്കെ അവനോട് പറഞ്ഞു.
യദ്യസൌ ബ്രാഹ്മണോ ന സ്യാദ്വിന്ദേത ദ്രൌപദീം ന സഃ। ന ഹി തം തത്ത്വതോ രാജന്വേദ കശ്ചിദ്ധനംജയമ്
'അവൻ ബ്രാഹ്മണൻ അല്ലെങ്കിൽ ദ്രൗപദിയെ ജയിക്കുമായിരുന്നു എന്ന് വിശ്വസിക്കാനില്ല; ധനഞ്ജയനെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരും അറിയുന്നില്ല, രാജാവേ.'