സ മയാ ക്രീഡതാ ബാല്യേ കൃത്വാ താര്ണം ഭുജംഗമമ്। അഗ്നിഹോത്രേ പ്രസക്തസ്തു ഭീഷിതഃ പ്രമുമോഹ വൈ
കുട്ടിക്കാലത്ത് ഞാൻ കളിക്കുമ്പോൾ പുല്ലുകൊണ്ട് ഒരു പാമ്പ് ഉണ്ടാക്കി. അപ്പോൾ അഗ്നിഹോത്രത്തിൽ ലയിച്ചിരുന്ന അവൻ ഭയപ്പെട്ടു ബോധംകേടായി.
ലബ്ധ്വാ സ ച പുനഃ സംജ്ഞാം മാമുവാച തപോധനഃ। നര്ദഹന്നിവ കോപേന സത്യവാക്സംശിതവ്രതഃ
ബോധം തിരിച്ചുവന്ന ശേഷം ആ തപസ്സുകാരൻ, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവനും സത്യവാനുമായവൻ, കോപത്തോടെ എന്നോട് പറഞ്ഞു.
യഥാവീര്യസ്ത്വയാ സര്പഃ കൃതോഽയം മദ്ബിഭീഷയാ। തഥാവീര്യോ ഭുജംഗസ്ത്വം മമ ശാപാദ്ഭവിഷ്യസി
നീ എന്നെ ഭയപ്പെടുത്താൻ പാമ്പിനെ ഉണ്ടാക്കിയതുപോലെ, അതുപോലെയേ നീയും എന്റെ ശാപം മൂലം സമാനശക്തിയുള്ള ഒരു പാമ്പാവും.
തസ്യാഹം തപസോ വീര്യം ജാനന്നാസം തപോധന। ഭൃശമുദ്വിഗ്നഹൃദയസ്തമവോചമഹം തദാ
അവന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തി അറിയാമായിരുന്ന ഞാൻ, ഹൃദയം നിറഞ്ഞു ഭയപ്പെട്ട് അവനോട് അപ്പോൾ പറഞ്ഞു.
പ്രണതഃ സംഭ്രമാച്ചൈവ പ്രാഞ്ജലിഃ പുരതഃ സ്ഥിതഃ। സഖേതി ഹസതേദം തേ നര്മാര്ഥം വൈ കൃതം മയാ
ഉളുപ്പില്ലാതെ ഞാൻ കൈകൂപ്പി അവന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു: 'സുഹൃത്തേ, ഇത് ഞാൻ തമാശയ്ക്കായി മാത്രം ചെയ്തതാണ്' എന്നു പറഞ്ഞു.
ക്ഷന്തുമര്ഹസി മേ ബ്രഹ്മഞ്ശാപോഽയം വിനിവര്ത്യതാമ്। സോഽഥ മാമബ്രവീദ്ദൃഷ്ട്വാ ഭൃശമുദ്വിഗ്നചേതസമ്
ബ്രാഹ്മണാ, നീ എന്നെ ക്ഷമിക്കണം; ഈ ശാപം പിൻവലിക്കണം എന്നു ഞാൻ പറഞ്ഞു. അതിനുശേഷം, എനിക്ക് വലിയ ദുഃഖം കാണുമ്പോൾ അവൻ പറഞ്ഞു.
മുഹുരുഷ്ണം വിനിഃശ്വസ്യ സുസംഭ്രാന്തസ്തപോധനഃ। നാനൃതം വൈ മയാ പ്രോക്തം ഭവിതേദം കഥംചന
ആ തപസ്സുകാരൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ചൂടോടെ ശ്വാസം വിട്ട്, വലിയ ഉളുപ്പോടെ പറഞ്ഞു: ഞാൻ കള്ളം പറഞ്ഞിട്ടില്ല; ഇത് തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും.
യത്തു വക്ഷ്യാമി തേ വാക്യം ശൃണു തന്മേ തപോധന। ശ്രുത്വാ ച ഹൃദി തേ വാക്യമിദമസ്തു സദാഽനഘ
എന്നാൽ ഞാൻ പറയുന്ന വാക്കുകൾ നീ കേൾക്കണം, തപസ്സുകാരാ. ഈ വാക്കുകൾ എന്നും നിന്റെ മനസ്സിൽ നിലനില്ക്കട്ടെ, പാപരഹിതനേ.
ഉത്പത്സ്യതി രുരുര്നാമ പ്രമതേരാത്മജഃ ശുചിഃ। തം ദൃഷ്ട്വാ ശാപമോക്ഷസ്തേ ഭവിതാ നചിരാദിവ। `ഏവമുക്തസ്തു തേനാഹമുരഗത്വമവാപ്തവാന്
പ്രമതിയുടെ പുത്രനായ രുരു എന്നൊരു വിശുദ്ധൻ ജനിക്കും; അവനെ കണ്ടാൽ നിന്റെ ശാപം ഉടൻ തന്നെ അവസാനിക്കും. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഞാൻ പാമ്പാവുകയായിരുന്നു.
സ ത്വം രുരുരിതി ഖ്യാതഃ പ്രമതേരാത്മജോഽപി ച। സ്വരൂപം പ്രതിപദ്യാഹമദ്യ വക്ഷ്യാമി തേ ഹിതമ്
നീ പ്രമതിയുടെ പുത്രനായ രുരു എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനാണ്. ഇന്ന് ഞാൻ എന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം തിരിച്ചുകിട്ടി, നിന്റെ ഭാവിക്ക് ഉപകാരമായത് പറയും.
സ ഡൌണ്ഡുഭം പരിത്യജ്യ രൂപം വിപ്രര്ഷഭസ്തദാ। സ്വരൂപം ഭാസ്വരം ഭൂയഃ പ്രതിപേദേ മഹായശാഃ
അപ്പോൾ ദൗണ്ടുഭ എന്ന രൂപം ഉപേക്ഷിച്ച്, ആ മഹാശയൻ ബ്രാഹ്മണർഷി തന്റെ പ്രകാശമുള്ള യഥാർത്ഥ രൂപം വീണ്ടും നേടി.
ഇദം ചോവാച വചനം രുരുമപ്രതിമൌജസമ്। അഹിംസാ പരമോ ധര്മഃ സര്വപ്രാണഭൃതാം വര
അവൻ അപരിമിതമായ ശക്തിയുള്ള രുരുവിനോട് പറഞ്ഞു: എല്ലാ ജീവികൾക്കും അഹിംസയാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ധർമ്മം.
തസ്മാത്പ്രാണഭൃതഃ സര്വാന്ന ഹിംസ്യാദ്ബ്രാഹ്മണഃ ക്വചിത്। ബ്രാഹ്മണഃ സൌമ്യ ഏവേഹ ഭവതീതി പരാ ശ്രുതിഃ
അതിനാൽ, ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഒരിക്കലും ജീവികളെ ഹാനിക്കരുത്. ബ്രാഹ്മണൻ സ്നേഹപൂർവ്വകനാണെന്നതാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ഉപദേശം.
വേദവേദാങ്ഗവിന്നാമ സര്വഭൂതാഭയപ്രദഃ। അഹിംസാ സത്യവചനം ക്ഷമാ ചേതി വിനിശ്ചിതമ്
വേദവും അതിന്റെ ശാഖകളും അറിയുന്നവൻ എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭയരഹിതത്വം നൽകുന്നവനാണ്; അഹിംസ, സത്യവാക്ക്, ക്ഷമ — ഇതാണ് അവന്റെ സവിശേഷതകൾ.
ബ്രാഹ്മണസ്യ പരോ ധര്മോ വേദാനാം ധാരണാപി ച। ക്ഷത്രിയസ്യ ഹി യോ ധര്മഃ സ നേഹേഷ്യേത വൈ തവ
ബ്രാഹ്മണന്റെ പ്രധാന കര്ത്തവ്യം വേദങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കലാണ്; പക്ഷേ, ക്ഷത്രിയന്റെ കര്ത്തവ്യം അതുപോലെയല്ല.
ദണ്ഡധാരണമുഗ്രത്വം പ്രജാനാം പരിപാലനമ്। തദിദം ക്ഷത്രിയസ്യാസീത്കര്മ വൈ ശൃണു മേ രുരോ
അധികാരത്തിന്റെ ചുവടുപിടിച്ച് കഠിനതയും ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതും ക്ഷത്രിയന്റെ കര്മ്മങ്ങളാണ്. രുരു, നീ എന്റെ വാക്കുകള് ശ്രദ്ധിക്കണം.
ജനമേജയസ്യ യജ്ഞേഽസ്മിന്സര്പാണാം ഹിംസനം പുരാ। പരിത്രാണം ച ഭീതാനാം സര്പാണാം ബ്രാഹ്മണാദപി
ജനമേജയന്റെ യാഗത്തില് ഒരിക്കല് പാമ്പുകള് നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടതും, ഭയപ്പെട്ട പാമ്പുകളെ ഒരു ബ്രാഹ്മണന് രക്ഷിച്ചതും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തപോവീര്യബലോപേതാദ്വേദവേദാങ്ഗപാരഗാത്। ആസ്തീകാദ്ദ്വിജമുഖ്യാദ്വൈ സര്പസത്രേ ദ്വിജോത്തമ
തപസ്സും വീര്യവും ബലവും ഉള്ളവനും വേദങ്ങളിലും അതിന്റെ ശാഖകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനുമായ ആസ്തീകന്, ബ്രാഹ്മണന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനായവന്, പാമ്പ് യാഗത്തില് രക്ഷ നല്കി.
കഥം ഹിംസിതവാന്സര്പാന്സ രാജാ ജനമേജയഃ। സര്പാ വാ ഹിംസിതാസ്തത്ര കിമര്ഥം ദ്വിജസത്തമ
രാജാവ് ജനമേജയന് എങ്ങനെ പാമ്പുകളെ ഹാനിച്ചുവെന്ന്, അവിടെ പാമ്പുകള് എന്തുകൊണ്ട് നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് പറയൂ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ.
കിമര്ഥം മോക്ഷിതാശ്ചൈവ പന്നഗാസ്തേന ധീമതാ। ആസ്തീകേന ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ശ്രോതുമിച്ഛാമ്യശേഷതഃ
ധീരനായ ആസ്തീകന് എന്തുകൊണ്ട് പാമ്പുകളെ മോചിപ്പിച്ചുവെന്ന് ഞാന് മുഴുവന് വിശദമായി അറിയാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ.
ശ്രോഷ്യസി ത്വം രുരോ സര്വമാസ്തീകചരിതം മഹത്। ബ്രാഹ്മണാനാം കഥയതാം ത്വരാവാന്ഗമനേ ഹ്യഹമ്
രുരു, നീ ആസ്തീകന്റെ മഹത്തായ കഥ മുഴുവനും ബ്രാഹ്മണന്മാര് പറഞ്ഞതുപോലെ കേള്ക്കും; എനിക്ക് ഇപ്പോള് പോകേണ്ടതുണ്ട്.
ഇത്യുക്ത്വാന്തര്ഹിതേ യോഗാത്തസ്മിന്നൃഷിവരേ പ്രഭൌ। സംഭ്രമാവിഷ്ടഹൃദയോ രുരുര്മേനേ തദദ്ഭുതമ്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആ മഹർഷി യോഗശക്തിയാല് അപ്രത്യക്ഷനായി; രുരുവിന്റെ ഹൃദയം അത്ഭുതം കൊണ്ടു നിറഞ്ഞു.
ബലം പരമമാസ്ഥായ പര്യധാവത്സമന്തതഃ। തമൃഷിം നഷ്ടമന്വിച്ഛന്സംശ്രാന്തോ ന്യപതദ്ഭുവി
തന്റെ മുഴുവന് ശക്തിയും ഉപയോഗിച്ച് രുരു ചുറ്റും ഓടി ആ മഹർഷിയെ അന്വേഷിച്ചു, പക്ഷേ ക്ഷീണിച്ച് നിലത്ത് വീണു.
സ മോഹേ പരമം ഗത്വാ നഷ്ടസംജ്ഞ ഇവാഭവത്। തദൃഷേര്വചനം തഥ്യം ചിന്തയാനഃ പുനഃപുനഃ
അവന് ആഴത്തിലുള്ള അചേതനാവസ്ഥയിലായി, മഹർഷിയുടെ വാക്കുകളുടെ സത്യത്വം വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ചു.
ലബ്ധസംജ്ഞോ രുരുശ്ചായാത്തദാചഖ്യൌ പിതുസ്തദാ। `പിത്രേ തു സര്വമാഖ്യായ ഡുണ്ഡുഭസ്യ വചോഽര്ഥവത്
ശേഷം രുരു ബോധം വീണ്ടെടുത്തു, അപ്പോള് അവന് ഡുണ്ടുഭിയുടെ അര്ത്ഥവത്തായ വാക്കുകള് പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു.
അപൃച്ഛത്പിതരം ഭൂയഃ സോസ്തീകസ്യ വചസ്തദാ। ആഖ്യാപയത്തദാഽഽഖ്യാനം ഡുണ്ഡുഭേനാഥ കീര്തിതമ്
അവന് വീണ്ടും ആസ്തീകന്റെ വാക്കുകള് കുറിച്ച് പിതാവിനോട് ചോദിച്ചു; പിതാവ് ഡുണ്ടുഭി പറഞ്ഞ കഥ അവന് പറഞ്ഞു.
തത്കീര്ത്യമാനം ഭഗവഞ്ശ്രോതുമിച്ഛാമി തത്ത്വതഃ।' പിതാ ചാസ്യ തദാഖ്യാനം പൃഷ്ടഃ സര്വം ന്യവേദയത്
ആ കഥയുടെ സത്യാവസ്ഥ അറിയാന് ആഗ്രഹിച്ച് രുരു ചോദിച്ചു; അപ്പോള് പിതാവ് ചോദിച്ചതെല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു.
കിമര്ഥം രാജശാര്ദൂലഃ സ രാജാ ജനമേജയഃ। സര്പസത്രേണ സര്പാണാം ഗതോഽന്തം തദ്വദസ്വ മേ
രാജാക്കന്മാരില് സിംഹനായ ജനമേജയന് എന്തുകൊണ്ട് പാമ്പ് യാഗം നടത്തി പാമ്പുകളെ നശിപ്പിക്കാന് ശ്രമിച്ചു? അത് എനിക്ക് പറയൂ.
നിഖിലേന യഥാതത്ത്വം സൌതേ സര്വമശേഷതഃ। ആസ്തീകശ്ച ദ്വിജശ്രേഷ്ഠഃ കിമര്ഥം ജപതാം വരഃ
സൗതേ, ഈ കഥ മുഴുവനും യഥാര്ത്ഥത്തില് വിശദമായി പറയൂ; ജപകര് ഇടയില് ശ്രേഷ്ഠനായ ആസ്തീകന് എന്തുകൊണ്ട് പാമ്പുകളെ മോചിപ്പിച്ചു?
മോക്ഷയാമാസ ഭുജഗാന്പ്രദീപ്താദ്വസുരേതസഃ। കസ്യ പുത്രഃ സ രാജാസീത്സര്പസത്രം യ ആഹരത്
പ്രജ്ഞാവാനായ ആസ്തീകന് പാമ്പുകളെ ദഹിക്കുന്ന യാഗത്തില് നിന്ന് മോചിപ്പിച്ചുവല്ലോ; ആ യാഗം നടത്തിയ രാജാവ് ആര്ക്കു പുത്രനായിരുന്നു?