താന്ഗൃഹീതശരാവാപാന്ക്രുദ്ധാനാപതതോ ബഹൂന്। ദ്രുപദോ വീക്ഷ്യ സംഗ്രാസാദ്ബ്രാഹ്മണാഞ്ഛരണം ഗതഃ
അനേകം കോപിതരായ, ആയുധങ്ങൾ എടുത്ത് ഓടിയവരെ കണ്ടു ഭയന്ന ദ്രുപദൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ അഭയം തേടി.
ന ഭയാന്നാപി കാര്പണ്യാന്ന പ്രാണപരിരക്ഷണാത്। ജഗാമ ദ്രുപദോ വിപ്രാഞ്ശമാര്ഥീ പ്രത്യപദ്യത
ഭയത്താലോ, ദുർബലത്വത്താലോ, ജീവൻ രക്ഷിക്കാനോ അല്ല; സംരക്ഷണം തേടി ദ്രുപദൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ അടുത്ത് പോയത്.
വേഗേനാപതതസ്താംസ്തു പ്രഭിന്നാനിവ വാരണാന്। പാണ്ഡുപുത്രൌ മഹേഷ്വാസൌ പ്രതിയാതാവരിന്ദമൌ
പിടിച്ചുപിടിച്ച് ഓടിയെത്തിയവരെ, ഉഗ്രശക്തിയുള്ള പാണ്ഡുപുത്രന്മാർ, വലിയ വില്ലാളികളും ശത്രുനാശകരുമാകയാൽ, കാട്ടാനകളെപ്പോലെ തിരിച്ചടിച്ചു.
തതഃ സമുത്പേതുരുദായുധാസ്തേ മഹീക്ഷിതോ ബദ്ധഗോധാങ്ഗുലിത്രാഃ। ജിഘാംസമാനാഃ കുരുരാജപുത്രാ- വമര്ഷയന്തോഽര്ജുനഭീമസേനൌ
അപ്പോൾ ആയുധങ്ങൾ കൈവശം, ചർമ്മം കെട്ടിയ വിരലുകൾ, പകകൊണ്ടു അര്ജുനനും ഭീമസേനനും സഹിക്കാനാവാതെ, രാജാക്കന്മാർ അവരെ കൊല്ലാൻ എഴുന്നേറ്റു.
തതസ്തു ഭീമോഽദ്ഭുതഭീമകര്മാ മഹാബലോ വജ്രസമാനസാരഃ। ഉത്പാട്യ ദോര്ഭ്യാം ദ്രുമമേകവീരോ നിഷ്പത്രയാമാസ യഥാ ഗജേന്ദ്രഃ
അപ്പോൾ അത്ഭുതകരമായ ഭയാനകപ്രവൃത്തിയുള്ള, മഹാശക്തിയുള്ള ഭീമൻ, ഇരുകൈകൊണ്ട് ഒരു വൃക്ഷം വേരോടെ പിഴുതെടുത്തു, കാട്ടാനരാജാവിനെപ്പോലെ.
തം വൃക്ഷമാദായ രിപുപ്രമാഥീ ദണ്ഡീവ ദണ്ഡം പിതൃരാജ ഉഗ്രമ്। തസ്ഥൌ സമീപേ പുരുഷര്ഷഭസ്യ പാര്ഥസ്യ പാര്ഥഃ പൃഥുദീര്ഘബാഹുഃ
ആ വൃക്ഷം ആയുധമാക്കി, യമധർമരാജാവിന്റെ ദണ്ഡംപോലെ, വിശാലവും ദീർഘവുമായ കൈകളുള്ള പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ അർജുനന്റെ അടുത്ത് ഭീമൻ നിന്നു.
തത്പ്രേക്ഷ്യ കര്മാതിമനുഷ്യബുദ്ധി- ര്ജിഷ്ണുഃ സ ഹി ഭ്രാതുരചിന്ത്യകര്മാ। വിസിഷ്മിയേ ചാപി ഭയം വിഹായ തസ്ഥൌ ധനുര്ഗൃഹ്യ മഹേന്ദ്രകര്മാ
മനുഷ്യബുദ്ധിക്ക് അതീതമായ ഈ പ്രവൃത്തി കണ്ടു, സഹോദരന്റെ അത്യാശ്ചര്യകരമായ പ്രവർത്തി കണ്ടു, ഇന്ദ്രനു തുല്യപ്രവൃത്തിയുള്ള അർജുനൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു, ഭയം വിട്ട് വില്ലെടുത്തു നിന്നു.
തത്പ്രേക്ഷ്യ കര്മാതിമനുഷ്യബുദ്ധി- ര്ജിഷ്ണോഃ സഹഭ്രാതുരചിന്ത്യകര്മാ। ദാമോദരോ ഭ്രാതരമുഗ്രവീര്യം ഹലായുധം വാക്യമിദം ബഭാഷേ
മനുഷ്യബുദ്ധിക്ക് അതീതമായ സഹോദരന്റെ അത്യാശ്ചര്യകരമായ പ്രവൃത്തി കണ്ടു, ദാമോദരൻ തന്റെ ഉഗ്രശക്തിയുള്ള ഹലായുധനായ സഹോദരനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യ ഏഷ സിംഹര്ഷഭഖേലഗാമീ മദദ്ധനുഃ കര്ഷതി താലമാത്രമ്। ഏഷോഽര്ജുനോ നാത്ര വിചാര്യമസ്തി യദ്യസ്മി സംകര്ഷണ വാസുദേവഃ
സിംഹത്തെയും കാളയെയും പോലെ നടന്നു, അമിതമായ ധൈര്യത്തോടെ വില്ല് മുഴുവൻ വലിച്ചയാളാണ് അർജുനൻ. സംശയമില്ല, അല്ലെങ്കിൽ അത് സംകർഷണനോ വാസുദേവനോ ആയിരിക്കണം.
യസ്ത്വേഷ വൃക്ഷം തരസാഽവഭജ്യ രാജ്ഞാം നികാരേ സഹസാ പ്രവൃത്തഃ। വൃകോദരാന്നാന്യ ഇഹൈതദദ്യ കര്തും സമര്ഥഃ സമരേ പൃഥിവ്യാമ്
ഇവിടെ വേഗത്തിൽ ഒരു വൃക്ഷം പിഴുതെറിഞ്ഞ് രാജാക്കന്മാരുടെ മത്സരത്തിൽ കടന്നവൻ, ഇന്ന് ഭൂമിയിൽ യുദ്ധത്തിൽ ഇതു ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നത് വൃക്കോദരനല്ലാതെ മറ്റാരുമില്ല.
യോഽസൌ പുരസ്താത്കമലായതാക്ഷോ മഹാതനുഃ സിംഹഗതിര്വിനീതഃ। ഗൌരഃ പ്രലമ്ബോജ്ജ്വലചാരുഘോണോ വിനിഃസൃതഃ സോഽപ്യുത ധര്മപുത്രഃ
നമുക്ക് മുന്നിൽ കമലപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും വലിയ ശരീരവും സിംഹനടയും വിനീതതയും ഉജ്ജ്വലമായ മനോഹരമായ മൂക്കും ഉള്ളവൻ, അവനും ധർമ്മപുത്രനാണ്.
യൌ തൌ കുമാരാവിവ കാര്തികേയൌ ദ്വാവാശ്വിനേയാവിതി മേ വിതര്കഃ। മുക്താ ഹി തസ്മാജ്ജതുവേശ്മദാഹാ- ന്മയാ ശ്രുതാഃ പാണ്ഡുസുതാഃ പൃഥാ ച
അവിടെ ഇരുവരും കാർത്തികേയനെയും അശ്വിനിദേവന്മാരെയും പോലെ യുവാക്കളാണ്. അവർ അശ്വിനീകുമാരന്മാരാണെന്നു ഞാൻ സംശയിക്കുന്നു, കാരണം പാണ്ഡുപുതന്മാരും പൃഥയും ജതു വീട്ടിൽ നിന്നു രക്ഷപ്പെട്ടുവെന്നു ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
തമബ്രവീന്നിര്ജലതോയദാഭോ ഹലായുധോഽനന്തരജം പ്രതീതഃ। പ്രീതോഽസ്മി ദൃഷ്ട്വാ ഹി പിതൃഷ്വസാരം പൃഥാം വിമുക്താം സഹ കൌരവാഗ്ര്യൈഃ
അപ്പോൾ ഹലായുധൻ സന്തോഷത്തോടെ അനന്തന്റെ ഇളയച്ഛനോടു പറഞ്ഞു: 'എന്റെ അച്ഛന്റെ സഹോദരിയായ പൃഥയെ, കൗരവശ്രേഷ്ഠന്മാരോടൊപ്പം മോചിതയാകുന്നത് കണ്ടതിൽ ഞാൻ സന്തോഷവാനാണ്.'
അജിനാനി വിധുന്വന്തഃ കരകാശ്ച ദ്വിജര്ഷഭാഃ। ഊചുസ്തേ ഭീര്ന കര്തവ്യാ വയം യോത്സ്യാമഹേ പരാന്
മൃഗചർമ്മവും ദണ്ഡവും കുലുക്കി, മഹാനായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ പറഞ്ഞു: 'ഭയപ്പെടേണ്ട, ഞങ്ങൾ മറ്റുള്ളവരോടു യുദ്ധം ചെയ്യും.'
താനേവം വദതോ വിപ്രാനര്ജുനഃ പ്രഹസന്നിവ। ഉവാച പ്രേക്ഷകാ ഭൂത്വാ യൂയം തിഷ്ഠത പാര്ശ്വതഃ
അങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണന്മാർ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അർജുനൻ പുഞ്ചിരിച്ചു കൊണ്ട് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒറ്റത്തിരിഞ്ഞ് നോക്കിക്കൊള്ളൂ.'
അഹമേനാനജിഹ്മാഗ്രൈഃ ശതശോ വികിരഞ്ഛരൈഃ। വാരയിഷ്യാമി സംക്രുദ്ധാന്മന്ത്രൈരാശീവിഷാനിവ
നേരെ പറക്കുന്ന നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകൾ കൊണ്ട്, ഞാൻ ഇവരെ തടയും; എങ്ങനെയോ മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് വിഷം നിറഞ്ഞ പാമ്പുകളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതുപോലെ.
ഇതി തദ്ധനുരാനമ്യ ശുല്കാവാപ്തം മഹാബലഃ। ഭ്രാത്രാ ഭീമേന സഹിതസ്തസ്ഥൌ ഗിരിരിവാചലഃ
അങ്ങനെ സമ്മാനമായ വില്ല് വെട്ടിച്ചുരുട്ടി, മഹാബലൻ ഭീമനോടൊപ്പം പർവ്വതംപോലെ അചഞ്ചലമായി നില്ക്കുന്നു.
തതഃ കര്ണമുഖാന്ദൃഷ്ട്വാ ക്ഷത്രിയാന്യുദ്ധദുര്മദാന്। സംപേതതുരഭീതൌ തൌ ഗജൌ പ്രതിഗജാനിവ
അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിന് ഉത്സുകരായ ക്ഷത്രിയന്മാരെ കണ്ടു, ആ രണ്ടു ഗജങ്ങൾ എതിരാളികളായ ഗജങ്ങളെപ്പോലെ അവരിലേക്ക് ഓടിപ്പോയി.
ഊചുശ്ച വാചഃ പരുഷാസ്തേ രാജാനോ യുയുത്സവഃ। ആഹവേ ഹി ദ്വിജസ്യാപി വധോ ദൃഷ്ടോ യുയുത്സതഃ
യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹമുള്ള രാജാക്കന്മാർ കടുത്ത വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'യുദ്ധം ചെയ്യാൻ താൽപ്പര്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണന്റെ മരണവും യുദ്ധഭൂമിയിൽ കണ്ടിട്ടുണ്ട്.'
ഇത്യേവമുക്ത്വാ രാജാനഃ സഹസാ ദുദ്രുവുര്ദ്വിജാന്। തതഃ കര്ണോ മഹാതേജാ ജിഷ്ണും പ്രതി യയൌ രണേ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രാജാക്കന്മാർ പെട്ടെന്ന് ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ നേരെ പാഞ്ഞു; പിന്നെ മഹാതേജസ്സുള്ള കർണ്ണൻ ജിഷ്ണുവിനെ നേരിട്ട് യുദ്ധത്തിനായി മുന്നോട്ട് വന്നു.
യുദ്ധാര്ഥീ വാസിതാഹേതോര്ഗജഃ പ്രതിഗജം യഥാ। ഭീമസേനം യയൌ ശല്യോ മദ്രാണാമീശ്വരോ ബലീ
യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, മറ്റൊരു ഗജത്തെപ്പോലെ ഭീമസേനന്റെ നേരെ ശക്തനായ മദ്രരാജാവായ ശല്യൻ മുന്നോട്ട് വന്നു.
ദുര്യോധനാദയഃ സര്വേ ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹ സംഗതാഃ। മൃദുപൂര്വമയത്നേന പ്രത്യയുധ്യംസ്തദാഽഽഹവേ
ധൃതരാഷ്ട്രപുതന്മാർ എല്ലാവരും ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്ന്, ആ മത്സരത്തിൽ ലഘുവായും പ്രയാസമില്ലാതെയും യുദ്ധം നടത്തി.
തതോഽര്ജുനഃ പ്രത്യവിധ്യദാപതന്തം ശിതൈഃ ശരൈഃ। കര്ണം വൈകര്തനം ശ്രീമാന്വികൃഷ്യ ബലവദ്ധനുഃ
അപ്പോൾ അർജുനൻ ശക്തമായ വില്ല് വലിച്ച്, മുന്നോട്ട് വരുന്ന രാധേയനായ കർണ്ണനെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തട്ടി.
തേഷാം ശരാണാം വേഗേന ശിതാനാം തിഗ്മതേജസാമ്। വിമുഹ്യമാനോ രാധേയോ യത്നാത്തമനുധാവതി
ആ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളുടെ വേഗത്തിൽ, രാധേയൻ ആശ്ചര്യത്തിൽ ആകി, പരിശ്രമത്തോടെ അവനെ പിന്തുടർന്നു.
താവുഭാവപ്യനിര്ദേശ്യൌ ലാഘവാജ്ജയതാം വരൌ। അയുധ്യേതാം സുസംരബ്ധാവന്യോന്യവിജിഗീഷിണൌ
അവർ ഇരുവരും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്തത്ര വേഗത്തിലും, ജയത്തിൽ മുൻപന്തിയിലും, പരസ്പരം അത്യന്തം ഉത്സാഹത്തോടെ യുദ്ധം ചെയ്തു.
കൃതേ പ്രതികൃതം പശ്യ പശ്യ ബാഹുബലം ച മേ। ഇതി ശൂരാര്ഥവചനൈരഭാഷേതാം പരസ്പരമ്
'നിന്റെ പ്രഹാരത്തിന് ഞാൻ മറുപടി കാണിക്കാം, എന്റെ കൈവശമുള്ള ശക്തി നോക്കൂ!'—ഇങ്ങനെ വീരവചനങ്ങൾ പരസ്പരം പറഞ്ഞു.
തതോഽര്ജുനസ്യ ഭുജയോര്വീര്യമപ്രതിമം ഭുവി। ജ്ഞാത്വാ വൈകര്തനഃ കര്ണഃ സംരബ്ധഃ സമയോധയത്
അർജുനന്റെ ഭൂമിയിൽ തുല്യരഹിതമായ ഭുജബലം മനസ്സിലാക്കി, രാധയുടെ മകൻ കർണ്ണൻ കുപിതനായി അവനെ യുദ്ധത്തിന് വെല്ലുവിളിച്ചു.
അര്ജുനേന പ്രയുക്താംസ്താന്ബാണാന്വേഗവതസ്തദാ। പ്രതിഹത്യ നനാദോച്ചൈഃ സൈന്യാനി തദപൂജയന്
അർജുനൻ വേഗത്തിൽ വിട്ട ബാണുകൾ കർണ്ണൻ തുരത്തിയതോടെ, അവൻ ഉച്ചത്തിൽ ഗർജിച്ചു; ഈ ധൈര്യത്തിന് സൈന്യങ്ങൾ കർണ്ണനെ ആദരിച്ചു.
തുഷ്യാമി തേ വിപ്രമുഖ്യ ഭുജവീയര്സ്യ സംയുഗേ। അവിഷാദസ്യ ചൈവാസ്യ ശസ്ത്രാസ്ത്രവിജയസ്യ ച
യുദ്ധത്തിൽ കാണിച്ച ഭുജബലം, ഭയമില്ലായ്മ, ആയുധവിദ്യയിലെ വിജയങ്ങൾ—ഇവയ്ക്കൊക്കെ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്, മഹാഭാഗ്യവാൻ ബ്രാഹ്മണനേ.
കിം ത്വം സാക്ഷാദ്ധനുര്വേദോ രാമോ വാ വിപ്രസത്തമ। അഥ സാക്ഷാദ്ധരിഹയഃ സാക്ഷാദ്വാ വിഷ്ണുരച്യുതഃ
നീ നേരെ തന്നെ ധനുര്വേദമാണോ, അല്ലെങ്കിൽ മഹാവീര്യശാലിയായ രാമനോ, മഹാബ്രാഹ്മണനേ? അല്ലെങ്കിൽ നീ ഹരിയോ, ഹയയോ, വിഷ്ണുവോ?